my stream of consciousness

Gelezen #7 (januari en februari)

2012-03-20T15:57:00.000+01:00

Ondanks enige tijdgebrek was er natuurlijk tijd voor boeken, tijd voor lezen. In januari en februari las ik de volgende boeken:

The Unbearable Lightness of Being - Milan Kundera
The Pilgrim Hawk - Glenway Wescott
Sense and Sensibility - Jane Austen
Sunflower - Gyula Krúdy
Schrijversdagboek I - Virginia Woolf
Oranges are not the Only Fruit - Jeanette Winterson
The Outsider - Albert Camus

Why Be Happy When You Could be Normal? - Jeanette Winterson

januari 2012

{spoilers}

The Outsider blijft zo hangen. Ik bedoel, de man pleegt een moord en wordt veroordeeld tot de doodstraf omdat hij geen tranen liet tijdens de begrafenis van zijn moeder. Er werden hem vragen gesteld over zijn liefde voor zijn moeder, hij kan zijn leven redden door één leugen te vertellen — maar hij doet het niet. Principes. Het is belachelijk en geniaal en triest. Want de man, de hoofdpersoon, is een aparte. Hij voelt niets bij het overlijden van zijn moeder, en die moord pleegt hij omdat hij niet tegen mensen en hitte kan. Eén plus één is drie, ja.

{/spoilers}

Dat blijven hangen geldt ook voor The Pilgrim Hawk. Een bijzonder boek over een middag waarop een vrouw met een valk de kamer binnen komt lopen. Hallo symbolisme. Er gebeurt weinig maar de dingen die wél gebeuren zeggen veel over meneer, mevrouw. Meneer houdt niet zo van Lucy, de valk, maar mevrouw kan niet meer zonder. De valk is altijd aanwezig, en de woorden die de schrijver (Glenway Wescott) kiest om Lucy's doordringende en observerende ogen te beschrijven zorgen ervoor dat, voor de lezer althans, ieder detail scherper lijkt. Het licht is helder, de contouren zichtbaar. Dag symbolisme. (Een echte aanrader voor lezers die houden van een kort maar vet, vol verhaal. Novelle, is dat niet het woord dat ik zoek?)

Schrijversdagboek II - Virginia Woolf
Ademhalen onder de maan - Ingmar Heytze
Negen Verhalen - J.D. Salinger
Stop What You're Doing and Read This! - Various
A Room of One's Own - Virginia Woolf
The Passion - Jeanette Winterson
Written on the Body - Jeanette Winterson
Schaaknovelle - Stefan Zweig

februari 2012

Stop what you're doing and read this! is een heel, heel leuke verzameling essays van mensen (o.a. Jeanette Winterson, Mark Haddon, en Zadie Smith) die, simpel gezegd, houden van lezen. Het gekke is echter dat dit boekje het belang van lezen en boeken over wil brengen op 'de mens', terwijl Stop what you're doing waarschijnlijk alleen gelezen zal worden door mensen die al lezen. Het is zo'n boek-over-boeken en niet-lezers zullen er maling aan hebben. Ik vind het een fijn initiatief en er staat erg mooie essays in, maar ik ben bang dat het doel van niet-lezers bereiken niet gehaald zal worden.

Tot slot een aanrader: The Passion van Jeanette Winterson. Het is zo'n boek waar eigenlijk geen label op past. Het is een beetje historisch maar ook literatuur, en een beetje magisch en gewoon gewoon, gewoon een verhaal over mensen en liefde en pijn. De hoofdpersonen zijn zo groot en diep en stevig en zo leuk; het is mooi geschreven en het eindigt bijzonder. Een groot verhaal maar het is nog geen tweehonderd pagina's lang. (En, ook dit verhaal blijft hangen.)

En nu is het alweer lente en aan maart komt al bijna een einde. Ik lees nu Lolita van Vladimir Nabokov. Het is mijn vierde poging en ik heb het idee dat ik het boek nu uit ga lezen. Eerder werd ik altijd een beetje flauw van het gezemel van Humbert over zijn mooie nimfijn, nu ben ik wel geïntrigeerd. Waardoor is me nog niet helemaal duidelijk. Ik denk dat het te maken heeft met Humberts kennis van zijn eigen verderfelijkheid, het interesseert hem echter niet. Of: hij laat zich er niet door tegenhouden. Daar komt natuurlijk bij dat Nabokov, zoals de hele wereld al weet, fantastisch kon schrijven. Mooie lange en volle zinnen. Ik houd er wel van.

En jullie? Wat lezen jullie, nu?

The Woman Who Went to Bed for a Year

2012-03-14T15:19:00.001+01:00

The Woman Who Went to Bed for a Year is het verhaal van een vrouw, een moeder. Ze deed altijd wat er van haar werd verwacht, ook al brulde ze vanbinnen van frustratie: ze putte zichzelf uit maar kreeg nooit enige blijk van waardering. En nu is haar huis leeg: haar briljante tweeling heeft ‘thuis’ omgeruimd voor een universiteit, de echtgenoot is aan het werk. Eva duikt haar bed in, want daar is het wél comfortabel.

In eerste instantie lijkt er niet veel mis te zijn met Eva. Ze kwam op mij over als iemand die gewoon even niets wilde. Maar dagen worden weken, maanden. Het ‘perfecte’ plaatje valt uit elkaar: Eva’s man, Dr Brian Beaver, kan niet voor zichzelf zorgen en raakt in paniek; de (licht autistische) tweeling draait door. Iedereen staat stil bij wat er verandert nu Eva niets meer doet, niemand kan begrip opbrengen voor haar.

Totdat Alexander, een prachtige man met dreadlocks, Eva komt helpen. Ze wil haar kamer leeg, licht. Ze wil ruimte scheppen, in de hoop dat ze haar hoofd dan ook leeg krijgt. Alexander is wat vrijer in zijn denken en veroordeelt Eva niet direct. Echter, hij is gelukkig geen prins op een wit paard. Naarmate het jaar vordert begint ook hij te twijfelen aan de vastberadenheid van Eva: hij gelooft niet dat ze geestelijk ziek is, maar ooit zal ze haar bed toch weer moeten verlaten.

Hij ziet het nog niet zo snel gebeuren, en dit heeft te maken met de gekte die ontstaat rondom ‘de engel in het bed’. Doordat ze een man in the middle of the night in haar kamer ontvangt en hem weerhoudt van zelfdoding, vormt zich een hype waar Eva helemaal niet op zit te wachten. Het wordt zelfs zo erg dat haar straat volstroomt met aanbidders. Het resultaat is dat Eva bang wordt, nog banger dan ze (blijkbaar) al was. Uiteindelijk sluit ze zich volkomen af van de wereld.

Ondanks de omstandigheden van Eva is dit een vrolijk boek, zo’n feel-good-roman. Het heeft een vlot begin en een goed einde; het leest gemakkelijk weg en ondanks de 436 pagina’s heb je het boek binnen enkele dagen uit.

Ook is te merken dat Sue Townsend al een aantal boeken op haar naam heeft staan: ze weet goed wanneer ze naar een ander oogpunt moet switchen, wanneer de grappen gemaakt moeten worden. Townsend wordt niet te dramatisch en lijkt in deze komedie ook enkele vragen te willen stellen: wat doen we met onze tijd en waarom? Voor wie?

Tijdens haar jaar in bed probeert Eva antwoorden te vinden, om zichzelf uiteindelijk over te geven en zichzelf een plek in haar eigen leven te gunnen.

—

The Woman Who Went to Bed for a Year van Sue Townsend, Penguin Books; isbn 9780718157166 (met dank aan Penguin Amsterdam)

Written on the Body

2012-03-14T15:11:00.000+01:00

    'Very few people ever manage what nature manages without effort and mostly without fail. We don't know who we are or how to function, much less how to bloom.' (p. 43)
    'Energy cannot be lost only transformed; where do the words go?' (p. 52)
    'Interest in the clock is growing because as we live more and more artificially we'd like to con nature into altering her patterns for us.' (p. 80)
    'Dear friend, let me lie beside you watching the clouds until the earth covers us and we are gone.' (p. 90)
    'I don't want to be fated, I want to choose.' (p. 91)
    'Fragile creatures of a small blue planet, surrounded by light years of silent space. Do the dead find peace beyond the rattle of the world? What peace is there for us whose best love cannot return to them even for a day? I raise my head to the door and think I will see you in the frame. I know it is your voice in the corridor but when I run outside the corridor is empty. There is nothing I can do that will make any difference. The last word was yours.' (p. 156)

uit: Written on the Body van Jeanette Winterson. ik heb verder overigens niet veel te zeggen over het boek. het is mooi. een mooi verhaal; mooi geschreven; mooie ideeën. groots, wijds. ik denk dat Winterson als auteur van zowel fictie als non-fictie tot heel grote dingen in staat is en ik ben benieuwd naar alles dat ik nog van haar ga lezen (want dat is een zekerheid, geen mogelijkheid).

A Room of One's Own: Women and Fiction

2012-03-05T15:34:00.000+01:00

Virginia Woolf is een naam die ik al jarenlang bewonder: ooit las ik over haar leven en zette direct al haar boeken op mijn wenslijst. Ik was zestien, gok ik. Dank de hemel; ik liet het daarbij: ik las wel, maar de echte kunst van literatuur was mij nog onbekend. Ik wil nu niet zeggen dat ik de literatuur nu wel ‘ken’, maar ik herken het, en kan met liefde boeken herlezen; misschien zal ik ooit enkele boeken ‘kennen’.

Terug naar het boek.

A Room of One’s Own is wat ontstond nadat Virginia Woolf enkele lezingen mocht geven op twee universiteiten (toentertijd de enige twee scholen waar vrouwen student mochten zijn; 1928) over het onderwerp ‘Women and Fiction’. Ze vond het onderwerp zelf vrij vaag en begon daarom met de volgende woorden:

‘But, you may say, we asked you to speak about women and fiction — what has that got to do with a room of one’s own? I will try to explain. When you asked me to speak about women and fiction I sat down on the banks of a river and began to wonder what the words meant. They might mean simply a few remarks about Fanny Burney; a few more about Jane Austen; a tribute to the Brontës and a sketch of Haworth Parsonage under snow; some witticisms if possible about Miss Mitford; a respectful allusion to George Eliot; a reference to Mrs Gaskell and one would have done. But at second sight the words seemed not so simple.’ p. 5

Ik houd van de woorden ‘and began to wonder what the words meant’; ze was zo bewust bezig met het onderwerp, het schrijven, haar werk, en wilde het altijd vanaf de kern, de basis, onderzoeken. Daarom begint A Room bij het begin. Vrouwen en fictie: wanneer begon de vrouw te schrijven? Waarom is er geen gepubliceerd werk van vrouwen te vinden uit de oudheid (‘.. nothing is known about women before the eighteenth century.’ p. 47)? Hoe is het mogelijk dat de man over vrouwen praatte alsof ze zwak en klein waren, terwijl in de fictie zulke krachtige, prachtige vrouwen worden beschreven? Kortom: waarom werden vrouwen niet serieus genomen?

Virginia Woolf geloofde in gelijkheid; man en vrouw zijn gelijk in waarde. Echter, verschillen zijn er nu eenmaal. Eigenschappen. En, in context: een man schrijft anders dan een vrouw. Die verschillen moeten we leren koesteren, aldus Woolf:

‘It would be a thousand pities if women wrote like men, or lived like men, or looked like men, for if two sexes are quite inadequate, considering the vastness and variety of the world, how should we manage with one only? Ought not education to bring out and fortify the differences rather than the similarities?’ p. 87

Ook maken we kennis met de zus van Shakespeare (of, de vele zussen van Shakespeare), vertelt Woolf waarom Charlotte Brontë in principe een intelligentere schrijfster was dan Jane Austen maar haar beste werk nooit heeft geschreven, en hoe Jane Austen en Emily Brontë zich tijdens het schrijven nooit hebben laten beïnvloeden door boosheid en dat hun werk daarom nergens uit de toon valt (in tegenstelling tot Charlotte Brontë’s Jane Eyre).

Je hoeft het niet altijd eens te zijn met Virginia Woolf. Natuurlijk niet. Ik kwam via Goodreads nogal wat commentaar tegen op de kritiek van Woolf in de richting van Charlotte Brontë. Maar dat is Virginia Woolf: ze is kritisch. Haar kritiek is echter onderbouwd en dat zou toch iets moeten betekenen. Haar boek heeft grote waarde, en dat veranderd niet op het moment dat je als lezer vindt dat Jane Eyre wel perfect is: dat is niet de discussie die Woolf wilde aanwakkeren.

Ik denk dat dit boek belangrijk is, en ik denk dat iedere vrouw het zou moeten lezen. Dat heeft niets te maken met de indruk die het op mij heeft gemaakt; het heeft alles te maken met de geschiedenis van de vrouw. ‘Nothing is known about women before the eighteenth century.’ Ik kreeg het er koud van. Waren we er niet? Waarom waren we, volgens de man, niet belangrijk genoeg?

Er was censuur.

Een vrouw moest schrijven zoals mannen schrijven, anonymous of onder de naam van een man, om gepubliceerd te worden. Om serieus te worden genomen. Het is belangrijk om dit te weten. Ik denk dat het belangrijk is om dit te weten.

Naast het boeiende onderwerp, de bijzondere manier van schrijven, is er nog een reden dat dit boek me nu zo lief is: meerdere keren zag ik mijn eigen gedachten verwoord op papier staan. En zelfs dat, die herkenning, kan Virginia Woolf omschrijven:

‘One holds every phrase, every scene to the light as one reads — for Nature seems, very oddly, to have provided us with an inner light by which to judge of the novelist’s integrity or disintegrity. Or perhaps it is rather that nature, in her most irrational mood, has traced in invisible ink on the walls of the mind a premonition which these great artists confirm; a sketch which only needs to be held to the fire of genius to become visible. When one so exposes it and sees it come to life, one exclaims in rapture, But this is what I have always felt and known and desired! And one boils over with excitement, and, shutting the book even with a kind of reverence as if it were something precious, a stand-by to return to as long as one lives, one puts it back on the shelf […].’ p. 72-73

Dit boek was voor mij een eye-opener; de wereld leek groter toen ik het uit had.

—

A Room of One’s Own van Virginia Woolf, Penguin Modern Classics; isbn 9780141183534

Ademhalen onder de maan

2012-02-21T23:00:00.000+01:00

Het idee dat ieder persoon maar één leven kan leven, dat is wat Ingmar Heytze in zijn hoofd had tijdens het schrijven en samenstellen van zijn nieuwe gedichtenbundel: "in Ademhalen onder de maan leeft Heytze levens van anderen—nieuwsgierig, verbaasd en soms weemoedig—want één leven is hem te weinig." Uitgebracht op Gedichtendag 2012, nu in de spotlights in verband met een blogtournee.

Heytze schrijft al sinds zijn vijftiende gedichten en Ademhalen is alweer zijn tiende bundel: zijn beste, volgens veel lezers die ook bekend zijn met zijn eerdere werk.

Hij zegt zelf het meest te houden van poëzie waarin een combinatie te vinden is van verwondering en alledaagsheid. Dat is dan ook de wijze waarop hij zijn eigen poëzie schrijft. Herkenbare beelden, raadsels: maar niet té. Hij wordt dan ook vaak geprezen om de verstaanbaarheid van zijn gedichten (vergeleken met wie of wat, dat weet ik niet).

Een beetje een vreemde situatie (voor mij, althans): DE LAATSTE MAN DIE OEBYCHS SPRAK is voor mij het beste gedicht uit deze bundel. Maar, het is een vertaling.. Het is niet van Ingmar Heytze zelf, maar werk van John Burnside, de man die onlangs de T.S. Eliot prijs heeft gekregen.

Een klein stukje uit DE LAATSTE MAN DIE OEBYCHS SPRAK; inderdaad, over de laatste man die Oebychs sprak:

Toch zouden ze later het woord onthouden

dat hij die ochtend sprak, vlak voordat hij stierf:

een naam voor de dood, misschien,

of weidegras,

of, opgedoken aan de rand van zijn denken,

een ander woord dat ze hadden toen hij jong was,

een woord dat ze zelden gebruikten, hoewel het bestond

voor alles wat niemand zich wist te herinneren.

En dat is mijn samenvatting van deze dichtbundel: het werk van een ander heeft deze bundel voor mij gered (een mooie vertaling, dat wel).

Niet het beschouwen van de grote vraagstukken, maar de kleinheid van 'dingen'—inclusief de mens, alleen, zelf; ik houd er niet zo van in poëzie. Het liefst ervaar ik dan volledige verduistering; woorden, zinnen die een beetje blijven hangen in een mist die niet optrekt zodra het licht aangaat. Daar waar anderen genieten van doorgronden, blijf ik liever zweven. Het alledaagse—dat zie ik liever in romans en literatuur. Vreemd genoeg.

Ik vind het geen boeiende bundel omdat de woorden me niet aanspraken, er niets in beweging werd gezet (je weet wel—vanbinnen). Ontzettend persoonlijk dus. Filosofie, kleuren, beelden, werelden, woordkeuze. Maar dat is oké en ik ben niet iemand die dan semi-belangrijk gaat vertellen waarom eigenlijk niemand dit goed of mooi kan vinden. Zo werkt het niet. Poëzie is een wereld waarin iedereen een eigen kant op mag en kan gaan. Niemand heeft daar een wegwijzer nodig.

—

Ademhalen onder de maan, door Ingmar Heytze; isbn 9789057594649; uitgeverij Podium.

* Deze blog maakt deel uit van een blogtournee die door Not Just Any Book wordt georganiseerd. Op de website kun je een volledig overzicht van de tournee vinden.

Jeanette Winterson

2012-02-06T17:07:00.000+01:00

Zoals misschien wel opvalt ben ik, momenteel, enigszins afwezig. Dat is vrij simpel te verklaren: ik zit middenin een verhuizing. Minder tijd om te lezen, erg weinig tijd om te schrijven. Mijn boeken zijn allemaal al over en daarom is het ook niet mogelijk om een maandoverzicht te geven met foto, dat is ook waarom ik heb besloten dat uit te stellen tot ik volledig ben verhuisd (max. drie weken).

***

Om toch nog even over boeken te praten: Why Be Happy When You Could Be Normal van Jeanette Winterson is een aanrader. Ik las eerst Oranges Are Not the Only Fruit: het verhaal van de jeugd van Jeanette Winterson, maar dan hier en daar wat aangedikt. Geen echte autobiografie dus. Dat is Why Be Happy wel.

Jeanette Winterson werd als baby geadopteerd door Mrs en Mr Winterson. De Mrs is een overheersende vrouw die de bijbel letterlijk gelooft en enkel zeker is van Het Eind der Tijden. Mr Winterson komt weinig voor in Oranges omdat hij weinig voor kwam in Jeanette's leven. Hij werkte veel, zei weinig, was voornamelijk afwezig. Opgroeiend met het idee dat ze geboren is om missionaris te worden leert Jeanette hoe ze mensen moet bekeren—en dan wordt ze verliefd op haar bekeerlinge. All hell breaks loose.

Winterson schrijft op een manier die volledig van haarzelf is. Haar liefde voor verhalen en boeken deelt ze niet alleen letterlijk, ze gebruikt het in Oranges ook volledig naast haar eigen verhaal. Plotseling wordt ons vertelt over een Heilige Graal in de tijd van Koning Arthur, of over een meisje dat een rivier oversteekt en haar oude leven volledig vergeet. Winterson houdt van symbolisme. Ik houd van haar schrijfwijze.

Why Be Happy When You Could Be Normal? is de vraag die Mrs Winterson haar dochter stelt op het moment dat Jeanette probeert uit te leggen waarom ze haar vriendin niet zomaar uit haar leven wil en kan gummen: “When I'm with her I am happy. Just happy.” (p. 114) Geluk is nooit iets geweest dat Mrs Winterson begreep. Voor haar was het een zonde, want de mens is op aarde om een schuld te vereffenen. Een zware schuld. Gelukkig zijn is een zonde. Jeanette Winterson was gelukkig met iemand van dezelfde sex. Op 16-jarige leeftijd verlaat Winterson haar thuis.

Omdat Why Be Happy een autobiografie is, is het een persoonlijker boek. Er wordt niet alleen verteld wat er precies plaatsvond, hoe Jeanette zich voelde en hoe ze er op reageerde—ook deelt de schrijfster met ons waarom ze op die manier reageerde. Ik vond haar eerlijkheid, inzicht en intelligentie prachtig. Ze geeft je het gevoel dat ze je in vertrouwen neemt, en daarmee daagt ze de lezer uit om zelf ook zo eerlijk te zijn, op iedere mogelijke manier.

“The more I read, the more I felt connected across time to other lives and deeper sympathies. I felt less isolated. I wasn’t floating on my little raft in the present; there were bridges that led over to solid ground. Yes, the past is another country, but one that we can visit, and once there we can bring back the things we need.

Literature is common ground. It is ground not managed wholly by commercial interests, nor can it be strip-mined like popular culture—exploit the new thing then move on.
There’s a lot of talk about the tame world versus the wild world. It is not only a wild nature that we need as human beings; it is the untamed open space of our imaginations.
Reading is where the wild things are.” (p. 144)

Een aantal dingen waar Winterson over schreef deden me ontzettend aan mijzelf denken. Niet de omstandigheden en/of gebeurtenissen, maar de manier waarop ze denkt, voelt en handelt. Zo houdt ook Jeanette Winterson enorm van woorden en boeken, en heeft ze het gevoel dat ze is wie ze is doordat ze ooit, op het moment dat ze het nodig had, de grote wonderlijke wereld van boeken ontdekte (“That is what literature offers—a language powerful enough to say how it is. It isn't a hiding place. It is a finding place.” (p. 40)).

Ze heeft dan ook vrede met haar leven. En dat is opmerkelijk, en mooi, en kom je niet vaak tegen in een mens. Winterson heeft een heel zware jeugd gehad, is daarom op sommige vlakken niet te repareren, maar ze heeft het geaccepteerd: “Yet I would rather be this me—the me that I have become—than the one I might have become without books, without education, and without all the things that have happened to me along the way, including Mrs W. I think I am lucky.” (p. 228)

Dat getuigt van liefde, vertrouwen: voor/in haarzelf, haar leven; geweest en wat nog komen gaat. Sterk, inspirerend.

Maar, en dat valt mij als boekenliefhebber op, het getuigt ook van echte liefde voor boeken. Niet het genieten van een verhaal, maar het gevoel hebben dat een boek, of meerdere boeken, jou het leven terug hebben gegeven. En dat het zonder die woorden waarschijnlijk een heel andere kant op was gegaan.

—

Oranges Are Not The Only Fruit door Jeanette Winterson, isbn 9780099935704 (de Nederlandse vertaling draagt de titel Sinaasappelen Zijn Niet de Enige Vruchten)

Why Be Happy When You Could Be Normal? door Jeanette Winterson, isbn 9780224093453 (de Nederlandse titel is Waarom gelukkig zijn als je ook normaal kunt zijn?)

Schrijversdagboek Virginia Woolf, #1

2012-01-24T12:24:00.000+01:00

Uit het prachtige eerste deel van het Schrijversdagboek van Virginia Woolf:

"Waarom valt er in het leven niets te ontdekken? Iets waar je je vinger op kunt leggen en zeggen 'dat is het'? Mijn neerslachtigheid is een tergend gevoel. Ik zoek: maar dat is het niet - en dat ook niet. Wat is het dan wel? En zal ik 'het' voor mijn dood nog vinden? Dan ineens (toen ik gisterenmiddag over Russell Square liep) zie ik de bergen in de lucht: de machtige wolken; en de maan die boven Perzië is opgekomen; op dat moment heb ik het grote verbijsterende gevoel dat ik daarin iets ontdek dat 'het' is. Ik doel niet zo zeer op de schoonheid. Waar het om gaat is dat het ding op zich volstaat, bevredigt; volmaakt is. Ik voel dan ook hoe vreemd het is dat ik zelf op de aarde rondloop: hoe onvoorstelbaar vreemd de positie van de mens is; slenterend over Russell Square met de maan daarboven en die bergachtige wolken. Wie ben ik, wat ben ik, enzovoort: vragen die voortdurend bij me opkomen; en dan ineens stuit ik op een tastbaar feit, een brief, een mens, en daal weer af naar de aarde met een opgefrist gevoel. En zo gaat het voortdurend. Daaruit blijkt trouwens, en ik geloof dat het echt zo is, dat ik vrij regelmatig dit 'het' tegenkom; en dan voel ik me volkomen rustig." (pag. 120)

Dit is overigens de versie van de Arbeiderspers, privé-domein nr. 37 met isbn-nummer 9789029557832. Ik heb geen idee of dit een volledige versie is, of het goed vertaald is. Het maakt ook niet uit: dit is echt, echt heel mooi.

Ik geniet vooral erg van haar observatie-vermogen. Ze lijkt zichzelf soms zo goed te kennen, en toch loopt ze dan ineens weer tegen problemen aan alsof ze in het donker rondloopt in een kamer die ze niet kent. Virginia Woolf was echt een fragiel mens.

Kortom: een aanrader. Tenminste, voor lezers die van Woolf, en/of memoirs/dagboekbrieven houden.

The Pleasures of Men

2012-01-18T18:37:00.000+01:00

Het is 1840. Catherine Sorgeiul verveelt zich, ontzettend. Ze is 19 jaar oud en woont bij haar oom in London. Er gebeurt weinig. Het land zit in een spiraal naar beneden. Winkels sluiten, straten zijn vies en leeg, en onveilig; niemand is tevreden.

Dan wordt er plotseling een jonge vrouw gevonden: mooi, dood. Omdat haar lichaam op een zeer unieke manier is achtergelaten wordt er door de stedelingen direct gesproken over een moordenaar die opnieuw zal gaan doden: haar borst is geopend, het lange haar van het meisje is in haar borst gepropt. Een naam wordt verzonnen. The Man of Crows. Catherine raakt geobsedeerd door deze man, deze moorden.

Catherine’s geschiedenis is de puzzel van The Pleasures of Men. Waarom woont ze bij haar oom en niet bij de ouders waar ze zo vaak over spreekt? Waarom voelt ze zich persoonlijk verantwoordelijk voor de moorden op de meisjes? Wie is Mr Trelawney? Wat is er met haar broer gebeurt? En waarom is het zo belangrijk voor Catherine dat ze haar hoofdpijnen verbergt? De moorden die gepleegd worden probeert ze te begrijpen, en juist het begrip waar ze op stuit zorgt voor meer frustraties.

Er broeit iets in het leven van Catherine, er is iets aan de hand, en die onrust in haar hoofd zorgt er ook voor dat de omstandigheden een beetje troebel blijven (zowel voor de lezer als de hoofdpersoon zelf).

The Pleasures of Men is niet slecht geschreven, en bij vlagen laat de schrijfster zien dat ze zelfs mooi kan schrijven:

"At first our visitors are interested, and then after half an hour or so, the condescension bubbles up like water in a well after the leaves have been cleared."

"I willed her to know that I was a long piece of silver and her thought would slide off me, unable to find a place to grip."

De rode draad van de vertelling is te volgen en het klopt, achteraf, allemaal. Kate Williams bewijst dat ze best iets kan, maar haar personages hebben toch echt te weinig inhoud en zijn niet altijd even geloofwaardig vanwege de overdosis aan drama. Daar komt bij dat het verhaal, naar het einde van het boek toe, te gehaast overkomt. Geheimen worden op elkaar gestapeld, en de ontknoping is gemakkelijk. Dat is jammer: het verhaal is toch afhankelijk van het mysterie en de spanning rondom Catherine's jeugd en the Man of Crows.

Dit alles neemt niet weg dat ik me heel goed in kan denken dat er lezers zijn die wel kunnen genieten van dit verhaal. Mensen lezen om verschillende redenen en ik vind het daarom ook altijd moeilijk om een boek, waar ik zelf niet echt van heb kunnen genieten, volledig af te kraken: dit boek valt mij tegen omdat het volledig leunt op een plot dat niet sterk genoeg is.

—

The Pleasures of Men, door Kate Williams; isbn 9780241951392. Ik kreeg dit boek van Penguin Amsterdam in ruil voor een paar woorden.

The Unbearable Lightness of Being

2012-01-14T17:15:00.000+01:00

De titel van dit boek is misleidend: gaat het over de wijze waarop het leven ons kan verblinden (dit was mijn eerste indruk), of over hoe ons leven soms zo klein, onzinnig, onbelangrijk lijkt (zo wordt het in de titel van het boek bedoeld)? Licht.

Jaren geleden probeerde ik dit boek te lezen, ik had echter een verkeerd beeld bij de titel. Te lief, te romantisch. Het gevolg was dat ik me enorm ergerde aan iets dat ik nu juist erg waardeerde: de afstand van de verteller ten opzichte van de hoofdpersonen; de afwezigheid van enige vorm van een oordeel.

Nu, jaren later, besloot ik toch om het boek een nieuwe kans te geven: ik kwam quotes tegen die ik niet zomaar kon negeren. Weerklank.

***

Het verhaal dat wordt verteld over Tomas, die man die zijn vriendin, vrouw, constant bedriegt, en Tereza, de vrouw die wordt bedrogen, is niet een 'gewoon' verhaal: het is een middel van de schrijver om 'de mens' te onderzoeken, om duidelijkheid te verschaffen in het gedrag van de mensheid. Milan Kundera is echt de alwetende verteller.

"It was not vanity that drew her to the mirror; it was amazement at seeing her own -I-. She forgot she was looking at the instrument panel of her body mechanisms; she thought she saw her soul shining through the features of her face." (pag. 41)

Tereza is een mens waarvan je niet verwacht dat ze zich in Tomas' leven kan en wil nestelen. Ze is onzeker, heeft last van talloze angsten, neuroses, twijfels. Door haar vreemde jeugd heeft ze geen houvast, nergens, en zelfs op zichzelf heeft ze weinig grip. Ze staart in spiegels, in de hoop een spoor van haar echte ik, haar ziel, te ontdekken.

Door middel van verschillende toevalligheden (zes, achter elkaar volgend) leert ze Tomas kennen. Beethoven, cognac, cijfers, bankjes, tijdstippen, een boek.

In feite is Tomas net zo'n basketcase als Tereza: hij is niet zo zeker van zijn leven, van toevalligheden (kun je zeker zijn van een toevalligheid?), van liefde. Hij vraagt zich in het begin van het boek af of hij echt liefde voelt voor Tereza, of dat het enkel hysterie is. Hij is al eens eerder getrouwd geweest, heeft bij haar een zoon, maar in de veronderstelling dat het joch net zo'n communist zou worden als zijn moeder heeft Tomas hem, na de scheiding, nooit weer gezien.

Tomas ziet sex niet als onderdeel van liefde ("Tomas thought: Attaching love to sex is one of the most bizarre ideas the Creator ever had." ) en hij heeft alleen maar heel veel sex omdat hij nieuwsgierig is naar de echte 'I' in zo'n vrouw:

"What is unique about the 'I' hides itself exactly in what is unimaginable about ap erson. All we are able to imagine is what makes everyone like veryone else, what people have in common. The individual 'I' is what differs from the common stock, [wat een woordkeus..] that is, what cannot be guessed at or calculated, what must be unveiled, uncovered, conquered." (pag. 199)

Of het nu flauwekul is of niet, Tomas gelooft het. Het maakt niet uit of je het er als lezer mee eens bent, het klopt in de puzzel die Tomas is. En op eenzelfde manier doorgrondt Milan Kundera zijn andere personages is The Unbearable Lightness.

Hoewel Milan Kundera in dit boek een zeer realistisch beeld schetst dat niet altijd even bemoedigend is, soms zelfs somber, heeft hij overduidelijk oog voor schoonheid. Naast zijn prachtige en vloeiende manier van schrijven, die mij er overigens van overtuigde dat ik meermeer van hem lezen moet, naast die manier van schrijven heeft hij hele boeiende ideeën die zo helder en mooi zijn dat je je afvraagt waarom niet iedereen dit gelooft, kan geloven, voelt:

"They [human lives] are composed like music. Guided by his sense of beauty, an individual transforms a fortuitous occurrence (Beethoven’s music, death under a train) into a motif, which then assumes a permanent place in the composition of the individual’s life. Anna could have chosen another way to take her life. But the motif of death and the railway station, unforgettably bound to the birth of love, enticed her in her hour of despair with its dark beauty. Without realizing it, the individual composes his life according to the laws of beauty even in times of greatest distress.

It is wrong, then, to chide the novel for being fascinated by mysterious coincidences (like the meeting of Anna, Vronsky, the railway station, and death or the meeting of Beethoven, Tomas, Tereza, and the cognac), but it is right to chide man for being blind to such coincidences in his daily life. For he thereby deprives his life a dimension of beauty." (pag. 52)

The Unbearable Lightness of Being is een boek dat iedereen zou moeten lezen. Weet je wel? Maar dat is een nare opmerking want eigenlijk bedoel ik daarmee: iedereen zou dit boek moeten lezen zoals ik hem heb gelezen (zodat de ervaring de zelfde is). En daarmee zeg ik dan weer dat wat ik geloof en mooi vind, dé waarheid is. Dat staat echter haaks op wat eigenlijk mijn waarheid is: het feit dat iedereen een eigen waarheid heeft. Iets eerlijk en echt ervaren is de beste waarheid, maar die ervaring zal voor een ieder een andere zijn. En dat is oké, maar moeilijk om te beseffen en misschien nog wel moeilijker om uit te leggen.

"A year or two after emigrating, she (Sabina) happened to be in Paris on the anniversary of the Russian invasion of her country. A protest march had been scheduled, and she felt driven to take part. Fists raised high, the young Frenchmen shouted out slogans condemning Soviet imperialism. She liked the slogans, but to her surprise she found herself unable to shout along with them. She lasted no more that a few minutes in the parade.

When she told her French friends about it, they were amazed. “You mean you don’t want to fight the occupation of your country?” She would have liked to tell them that behind Communism, Fascism, behind all occupations and invasions lurks a more basic, pervasive evil and that the image of that evil was a parade of people marching with raised fists and shouting identical syllables in unison." (p. 100)

Oké. Iedereen zou dit boek moeten lezen: ik denk dat het iedereen aan het denken kan zetten. Uiteindelijk maakt het dan niet uit wat je er van vindt: als je er maar iets van vindt.

—

The Unbearable Lightness of Being by Milan Kundera, isbn 9780061148521 (Harper Perennial Modern Classics, 2009)

Gelezen #6 (december)

2012-01-05T18:59:00.000+01:00

Camille & Paul: de passie van Claudel - Dominique Bona

Logboek van een onbarmhartig jaar - Connie Palmen

Morgen zijn we in Pamplona - Jan van Mersbergen

Brieven aan Doornroosje - Toon Tellegen

Journey Into the Past - Stefan Zweig

The Unbearable Lightness of Being - Milan Kundera

In mijn blogpost over mijn leesdip schreef ik al dat mijn lezen even niet zo lekker liep. Boeken vielen tegen (Camille & Paul, Morgen zijn we in Pamplona) en Brieven aan Doornroosje was eigenlijk niet geschikt om te lezen als roman. En dan zit je je al gauw te ergeren aan, eigenlijk, alles.

Het is een wonder wat een goed boek kan doen, in dit geval een novelle van 84 pagina's: Journey Into the Past. NYRB Classics hebben mij nog nooit teleurgesteld en omdat Stefan Zweig al enige tijd in mijn hoofd zweeft als auteur-to-read besloot ik om dan maar snel een titel van hem te bestellen.

Zweig vertelt in Journey Into the Past het verhaal van Ludwig, een jonge, ambitieuze man met een bescheiden afkomst. Hij wordt verliefd op de vrouw van zijn rijke werkgever, maar komt hier pas achter op het moment dat hij heeft toegestemd om naar Mexico te gaan voor business. Net voor het moment van zijn terugkeer breekt de Eerste Wereldoorlog uit en Ludwig ziet geen enkele manier om naar zijn liefde terug te keren: er is geen enkele manier om terug te reizen en ook communicatie is onmogelijk. Jaren later keert hij terug naar Duitsland en vindt haar daar, met hetzelfde telefoonnummer in hetzelfde huis. Maar, ze is nu weduwe. (Spoilers hieronder! Beware.)

Journey Into the Past is geen sprookje. Al heel snel komt Ludwig tot de conclusie dat die tijd die is verstreken wel uitmaakt: Everything is as it used to be except for us, except for us! (pag. 61)

Gefrustreerd, ongelovig. Zij zijn niet veranderd, in afwachting, maar het moment dat Ludwig zoekt, najaagt, kan niet meer bestaan. Zoals hij zelf ook gaat beseffen: The past always comes between us, the time that has gone by. (pag. 80)

En dan verschijnen de schaduwen. Uit het niets komt een herinnering naar boven drijven, een gedicht van Paul Marie Verlaine dat hem werd voorgelezen door zijn weduwe:

Dans le vieux parc solitaire et glacé

Deux spectres cherchent le passé

(Nederlandse vertaling: In een oud park, verkild en onbetreden

zoeken twee schaduwen naar het verleden)

Deze regels bezorgen hem rillingen: het zijn de schaduwen in het gedicht die hem pijn doen. Schaduwen. Neither she nor he was the same any more, yet they were searching for each other in a vain effort, fleeing one another, persisting in disembodied, powerless efforts like those black spectres at their feet. (pag. 84)

Dit is een verhaal dat niet iedereen aan zal spreken, dat begrijp ik. Maar ik vind het prachtig. Het boek is prachtig geschreven, met bewuste herhalingen die achteraf kloppen (intoxication wordt meerdere malen gebruikt), personages die niet perfect zijn en daarom des te interessanter, onverwachte opmerkingen en handelingen. Het spel van schaduwen, licht.. Ik ben overtuigd van Stefan Zweigs talent en kijk uit naar meer.

Nee, dit is geen sprookje, geen perfect verhaal: eigenlijk heeft het geen echt einde. Maar is dat misschien niet het allerbeste, soms, in dit geval, in meerdere gevallen? Het stoort me niet, het zorgt er juist voor dat een verhaal, boek, langer blijft hangen.

Tot slot: Over het boek Grote verwachtingen van Charles Dickens schreef ik vorige maand dat het boek me een beetje tegenviel, en dat ik het misschien later wel meer zal gaan waarderen. Het is dus grappig nu al te moeten toegeven dat het verhaal nogal in mijn hoofd is blijven hangen, en dit heeft voornamelijk met Miss Havisham te maken. Ik zag onlangs de best mooie nieuwe tv-adaptation van de BBC, waarin Gillian Anderson Miss Havisham speelde, en kreeg meer gevoel bij haar als personage in het boek. Ik vond haar sowieso al de meest interessante: onvoorspelbaar en fantastisch, maar tegelijkertijd enorm triest en ergens kwaadaardig. Het idee dat zij vrijwillig blijft hangen in een moment dat haar zoveel pijn deed, doet, (?) vind ik boeiend maar onbegrijpelijk. Tragisch. Het geval is dat ik zulk soort verhalen prachtig vind. Het deed me denken aan de kwaadaardigheid van Heathcliff: er hangt eenzelfde soort schaduw in Wuthering Heights en Great Expectations. Natuurlijk zitten de verhalen anders in elkaar en voelt Heathcliff nooit de drang om tot vergeving te smeken, maar het bleef, voornamelijk tijdens het bekijken van deze tv-serie, bij me naar boven borrelen.

Het is in ieder geval een fijne gewaarwording dat Dickens dus echt zo indringend blijft hangen, en ik ben dan ook van plan om binnenkort een ander boek van hem te gaan lezen: tips? Ik heb namelijk geen idee waar ik verder moet in het land van Charles Dickens..

—

Journey Into the Past by Stefan Zweig (introduction by André Aciman) isbn 9781590173671

2012, ik lees

2012-01-01T11:41:00.001+01:00

Deze blogpost is voor nu niet echt boeiend, maar aan het eind van het jaar zal het een lange lijst zijn van gelezen boeken. De lijst van 2011 kun je hier vinden.

J a n u a r i
01 The Unbearable Lightness of Being - Milan Kundera
02 The Pilgrim Hawk - Glenway Wescott
03 Sense and Sensibility - Jane Austen
04 Sunflower - Gyula Krúdy
05 Schrijversdagboek I - Virginia Woolf
06 Oranges are not the Only Fruit - Jeanette Winterson
07 The Outsider - Albert Camus

F e b r u a r i
08 Why Be Happy When You Could Be Normal? - Jeanette Winterson
09 Schrijversdagboek II - Virginia Woolf
10 Ademhalen onder de maan - Ingmar Heytze
11 Negen Verhalen - J.D. Salinger
12 Stop What You're Doing and Read This! - Various
13 A Room of One's Own - Virginia Woolf
14 The Passion - Jeanette Winterson
15 Written on the Body - Jeanette Winterson
16 Schaaknovelle - Stefan Zweig

M a a r t
17 The Woman who Went to Bed for a Year - Sue Townsend
18 Art and Lies - Jeanette Winterson
19 Ex Libris - Anne Fadiman
20 Journal of Katherine Mansfield
21 De dood heeft mij een aanzoek gedaan - Kristien Hemmerechts
22 Lolita - Vladimir Nabokov (currently reading)

End of the year book survey 2011

2011-12-28T16:26:00.000+01:00

Via A Literary Odyssey maakte ik kennis met een leuke survey: End of the year book survey. Ik haat het maken van lijstjes maar dit lijstje is minder specifiek en daarom dus best doable, daar komt bij dat ik op zo'n manier toch nog weer een beetje alle boeken na kan gaan: welke boeken zijn blijven hangen en welke eigenlijk totaal niet? (lijst van gelezen boeken)

I ; best book of 2011

Shit. En ik dacht dat dit te doen was.. Laat ik kiezen voor een boek dat geen re-read was (dan vallen Wuthering Heights en Jane Eyre af en hoef ik dus niet te kiezen tussen deze twee). Hoewel ik echt veel prachtige boeken heb gelezen dit jaar (Stoner, Volgspot, beide verhalenbundels van Simon van Booy, The Outward Room, Skippy Dies, A Visit from a Goon Squad, Fahrenheit 451, Het jaar van magisch denken, Just Kids, Northanger Abbey, &c—) kies ik toch zonder spijt voor Mrs Dalloway van Virginia Woolf. De beweging en licht in dit verhaal, de klanken en geuren en de bloemen en al die spijt. De diepe roerselen van verschillende personages. Mrs Dalloway herself. Dit boek staat vol met zinnen die ik in het Engels niet kon volgen. Je hoeft echt niet bang te zijn voor Virginia Woolf, maar wees wel eerlijk: ze was een meesterlijke schrijfster.

II ; most disappointing book of 2011

Hoewel ik boek I en II vorig jaar las, is boek III van 1Q84 onderdeel van eenzelfde trilogie en neem ik dus boek I en II ook mee in het benoemen van het meest teleurstellende werk van 2011. Werkelijk. Ik begon te lezen en merkte lichtjes dat er iets niet klopte. Ik wist echter niet wat het was en las door. Pas nadat ik het derde boek had gelezen, begin dit jaar, drong het tot me door: ik voelde alleen maar teleurstelling. Ik begreep niet dat iemand die Kafka op het strand en De Opwindvogelkronieken heeft geschreven ook dit heeft weten te produceren. En, eerlijk, ik begrijp het nog steeds niet. Ik word alleen maar boos zodra ik over die boeken nadenk. Het is gewoon geen fatsoenlijk verhaal en ik vind het niet goed geschreven (de vele herhalingen). Niet voor niets verkocht ik de boeken direct zodra ik het laatste uit had. Ja, 1Q84 was echt een mega-teleurstelling. Niet direct, want het duurde echt even voordat dit tot me door drong; het liet een vieze nasmaak achter en dat merk je pas nadat je een boek echt verwerkt hebt.

III ; most surprising (in a good way!) book of 2011

When God was a Rabbit van Sarah Winman. Ik vond de titel grappig en vooral goedgevonden: het leek me een manier van de uitgever om een boek te verkopen en vaak twijfel ik dan aan de kwaliteit van het verhaal zelf. Ik weet niet of ik dit boek zelf had gekocht, maar ik won het via een give-away bij Savidge Reads en daar ben ik zeer, zeer blij om. Het begin hoorde een beetje bij die populaire titel die het boek heeft, maar al heel snel merkte ik dat Sarah Winman gewoon heel goed kan schrijven en in dat geval houd ik nooit zomaar op met lezen. Het was werkelijk de schrijfstijl die me overtuigde. Vrij snel begon ook het verhaal meer indruk begon te maken (voornamelijk de manier waarop Winman dingen wegliet om het verhaal niet te dramatisch te maken vond ik prettig). Ook goede boeken moeten verkocht worden, hebben een goede titel nodig, een mooie kaft. Ik laat me niet zomaar meer bij een boek weghouden door mijn verstand.

IV ; book you recommended to people most in 2011

Niet een boek maar een auteur: Joan Didion. En dat zegt wat aangezien ik in November van dit jaar voor het eerst iets van haar las.

V ; best series you discovered in 2011

None.

VI ; favorite new authors you discovered in 2011

Wel, Joan Didion. Maar ook Simon van Booy en Virginia Woolf. Een uitgeverij die ik heb ontdekt en zeer goed in de gaten ga houden: NYRB Classics. Ze geven prachtige boeken uit (ik ben op het moment mijn achtste NYRB aan het lezen: Journey into the Past) van schrijvers die ik anders nooit had leren kennen.

VII ; most hilarious read of 2011

Ik kan me niet herinneren dat ik heel erg moest lachen tijdens het lezen van een bepaald boek. Ieder boek heeft natuurlijk wel zo zijn leuke stukjes, zo moest ik heel hard lachen toen ik merkte dat de God uit When God was a Rabbit gewoon letterlijk een konijn was (en tweede keuze, na de naam van de hoofdpersoon zelf). Maar dat zijn gewoon mooie details die mij hebben verrast (dit kwam trouwens ook meerdere keren voor in Skippy Dies van Paul Murray, en The Summer Book van Tove Jansson). Zulke unieke details zorgen er ook voor dat een boek meer waarde krijgt, uiteraard. Een echt hilarisch boek heb ik echter niet gelezen afgelopen jaar.

VIII ; most thrilling, unputdownable book in 2011

Ik heb nog nooit een boek in één keer uitgelezen (zelfs geen Harry Potter), hoe thrilling het boek dan ook is. Zelfs mijn allerliefste boeken geef ik zo nu en dan een pauze, simpelweg omdat ik op een gegeven moment zelf even rust nodig heb. Rust in mijn hoofd. Ik heb nooit moeite gehad met het wegleggen van een boek, hoe mooi ik het ook vond. Ik vind het heerlijk om met het desbetreffende boek in mijn handen na te denken over waarom ik het nu zo mooi vind, wat me nu precies zo raakt. Daar komt natuurlijk bij dat je op zo'n manier langer kunt genieten van zo'n boek. Ik lees het liever één keer langzaam en volledig, grondig, dan dat ik het twee keer moet lezen om alles mee te krijgen.

Maar, natuurlijk heb ik ook dit jaar weer boeken gelezen die zogenaamd unputdownable zijn. Zo vond ik Fahrenheit 451 meesterlijk, en I.M. was enorm innemend. Boeken die je op een bepaalde manier raken, een beetje lijken te begrijpen wat jij soms denkt, vaak voelt, en je dan zo makkelijk bij de hand nemen. Ik heb I.M. in twee dagen gelezen, ik zat overdag op een stoel en las alleen maar. Fahrenheit 451 las ik tijdens Into the Great Wide Open op Vlieland en heeft daarom extra waarde gekregen. Het is een fantastisch boek, en ik vond het prachtig om het te lezen terwijl ik mijzelf zo ontzettend vrij voelde.

IX ; book you most anticipated in 2011

Memoirs: Your Voice in my Head van Emma Forrest, Tolstoy and the Purple Chair van Nina Sankovitch (deze is minder blijven hangen dan ik had verwacht, terwijl Your Voice nog steeds in mijn hoofd zit). Blue Nights was al verschenen toen ik Het jaar van magisch denken las en dus telt dat boek eigenlijk niet mee.

X ; favorite cover of a book you read in 2011

Wel, er zijn meerdere covers die ik erg mooi vind. Die van Mrs Dalloway is één van mijn favorieten. Ook de covers van The Sense of an Ending van Julian Barnes (het hele boekje is mooimooi), Caribou Island van David Vann en Ik heb mij bedacht van Zadie Smith vind ik prachtig.

XI ; most memorable character in 2011

William Stoner uit Stoner van John Williams. Ik zou het kunnen uitleggen maar de review die ik destijds schreef is eigenlijk duidelijk genoeg: Stoner.

XII ; the most beautifully written book in 2011

Mrs Dalloway van Virginia Woolf, absoluut. Het boek ziet er prachtig uit, is prachtig vertaald, heeft een prachtig voorwoord.. Het is gewoon echt een heel bijzonder boek en ik kijk ernaar uit om meer van haar te lezen.

XIII ; book that had the greatest impact on you in 2011

Het jaar van magisch denken van Joan Didion. In mijn review schreef ik: -Waarom dit boek nu zo'n indruk op me maakte is me nog niet helemaal duidelijk. Ja, het is prachtig geschreven. En ja, het is enorm persoonlijk en zo rauw—Joan Didion laat ons, lezers, heel erg dichtbij komen. Je voelt hoe ze zich onzichtbaar voelt, onwerkelijk, niet hier, en de woorden die op ze papier heeft gezet lijken haar weer terug te helpen naar de werkelijkheid. Ik weet niet hoe het werkt, maar werkt. Didion had het nodig, ze kón niet anders. Ze moest schrijven, omdat dat haar manier van verder gaan is. Ik heb het idee dat ze ongedwongen schreef, zonder druk, zonder bijbedoelingen. Je merkt dat de zinnen moeiteloos bij elkaar horen, de alinea's sluiten bij elkaar aan alsof het om een natuurlijk proces gaat.-

XIV ; book you can’t believe you waited until 2011 to finally read

Ik ben een heel naïef meisje en geloof dan ook dat ieder boek op het goede moment gelezen moet worden. Zoals wel duidelijk is, is Joan Didion mijn grote ontdekking van het jaar, maar dat heeft ook te maken met het juiste moment. Jaren geleden begon ik al eens in Het jaar van magisch denken en toen kon ik er helemaal niets mee. Het was zo'n 'te ver van mijn bed' show. Gelukkig heb ik het boek toen niet direct weggegeven of verkocht, ging ik er altijd vanuit dat ik het ooit wel mooi zou vinden. Maar, misschien zijn er ook boeken die ik al had moeten lezen. Zo begon ik een week terug voor de derde keer met On the road en vond ik er wederom niets aan. Ben ik al te oud voor dit boek? Waarom vinden zoveel mensen het zo mooi en ik niet? Ligt dat aan mij of een hun?

Geen echt antwoord op de vraag maar een beter antwoord kan ik niet geven.

XV ; favorite passage/quote from a book you read in 2011

Meer dan één omdat ik het niet bij een enkele kan laten. Mooie boeken equals mooie woorden, en dus veel quotes. Een paar, een paar:

"Somewhere in the far north of Canada there would be snow, falling soundlessly over Beaufort Sea, falling over the Arctic without a soul to see it. What kind of weather was that, Samson wondered, and how was one to use such information except as proof that the world was too much to bear?" (Man Walks into a Room, Nicole Krauss)

"The True, the Good, the Beautiful. They're just around the corner, in the next corridor; they're in the next book, the one you haven't read, or in the next stack, the one you haven't got to. But you'll get to it someday. And when you do—when you do—" (Stoner, John Williams)

"She had always been such a reader – that was one reason, Rich had said, that she was the right woman for him; she could sit and let him alone[…]. She hadn’t been just a once-through reader, either. "The Brothers Karamazov","The Mill on the Floss", "The Wings of the Dove", "The Magic Mountain", over and over. She would pick one up, planning to read that one special passage, and find herself unable to stop until the whole thing was redigested. She read modern fiction, too. Always fiction. She hated to hear the word 'escape' used about fiction. She once might have argued, not just playfully, that it was real life that was the escape." (Too Much Happiness, Alice Munro)

"I think, The world is actually huge. That's the part no one can really explain." (A Visit from the Goon Squad, Jennifer Egan)

Happy new year!

leesdip (help!)

2011-12-24T14:35:00.000+01:00

dip de; m -s 1 inzinking, dieptepunt 2 geestelijke inzinking van korte duur

... en een flinke. Een inzinking. Mijn leesleven staat op het spel. Dat klinkt heel dramatisch, en dat is het ook. Voor mij, in ieder geval. Lezen hoort bij het dagelijks leven, bij mijn dagelijks leven. Lezen is leven, en als alle boeken die ik, vol enthousiasme, begin te lezen dan ineens tegen vallen, lijkt er iets uitéén te vallen. Ik struin al dagen wanhopig blogs af, in de hoop een titel tegen te komen die ik wilwil lezen, maar het zit nog niet mee.

Ik schreef begin december dat ik op zijn minst twee blogs zou schrijven, over verschillende boeken. Dat gaat me niet lukken, ik wil namelijk niet schrijven over boeken die teleurstellen, of de tijd en/of energie niet waard zijn. Die geromantiseerde biografie over de Claudels was wel oké, het Pamplona boek van Jan van Mersbergen vond ik, eigenlijk, te plat en te stil.

Logboek van een onbarmhartig jaar van Connie Palmen was het enige boek in december dat wel indruk maakte (nouja, tot nu toe) maar ik vind het moeilijk om over zo'n soort boek iets te zeggen. Ik las kortgeleden een stuk op de website van De Groene Amsterdammer, geschreven door Marja Pruis (van dat leuke boek Kus me, straf me), dat perfectperfect beschrijft waarom ik dit boek zo mooi vind. Het is eerlijk, persoonlijk, menselijk. Het is zoals het leven kan zijn, en zoals het leven is voor Connie Palmen. Of, is geweest. Of, nog een tijdje zal zijn. Ik vind het raar dat mensen kritiek kunnen hebben op zo'n soort boek. Palmen legt zelf, heel duidelijk, uit waarom ze dit boek heeft laten publiceren: ze kon zelf, in de tijd na de dood van Hans van Mierlo, niet het boek vinden dat ze nodig had. En daarom schreef ze het zelf. En ook: tegen het vergeten.

Naar vind ik de kritiek omdat het om een leven en een dood gaat. En niets is persoonlijker dan dat. Hoe kun je, als medemens, nu zeggen dat Connie Palmen een lijkenpikker is? Ik weet heel goed wat het woord kritiek betekent (kri·tiek de; v -en 1 aanmerking op iems optreden of daden 2 beoordeling, m.n. van kunstwerken) maar ik vind het naar om zo'n kritiek te uiten op iets dat zo persoonlijk is. Nu kun je natuurlijk zeggen dat je zoiets op je afroept zodra je een boek als Logboek publiceert, ik ben echter van mening dat boeken niet bestaan om bekritiseerd te worden maar om te zorgen voor een bepaalde staat van verbinding. Het is uiteraard oké als je iets niet mooi vindt, maar om iemand dan persoonlijk te gaan veroordelen in plaats van beoordelen—tsja, mij gaat dat te ver.

Op het moment lees ik zo nu en dan een brief uit Brieven aan Doornroosje van Toon Tellegen (nog zo'n schrijver waar Nederland trots op mag zijn), erg mooi maar ik kan er niet teveel achteréén lezen omdat het een soort van poëtische brieven zijn. Het zijn korte brieven maar de woorden zijn dik, laat ik het zo maar omschrijven.

Tot slot: help! Wil iemand mij alsjeblieft een mooi boek aanraden? 't Liefst gewoon literatuur. Engels of Nederlands. Dik of dun. Dankdank, dank. En, natuurlijk, een happy christmas!

Gelezen #5 (november)

2011-12-08T13:38:00.000+01:00

Grote verwachtingen - Charles Dickens

Reading like a Writer - Francine Prose

Het jaar van magisch denken - Joan Didion

I.M. - Connie Palmen

Gilead - Marilynne Robinson

The Pleasures of Men - Kate Williams

Blue Nights - Joan Didion

De bibliotheek bij nacht - Alberto Manguel

Echt waar - Riikka Pulkkinen

Contrapunt - Anna Enquist

Shameful, dat ik zo weinig heb geschreven afgelopen maand. De momenten dat ik had moeten (?!?) schrijven zat ik te lezen. Ik weet niet of dat slecht of goed is. Laat ik met mijzelf afspreken dat ik deze maand ten minste twee blogs zal schrijven over verschillende boeken. Twee titels. Promise. Eerst, nu, schrijf ik een beetje, toch nog, over de mooiste boeken van mijn november.

Grote verwachtingen was mijn eerste Dickens en, nouja, ik vond het mooi. Een boeiend verhaal, boeiende personages (Miss Havisham is fantastisch..). Het blijft echter niet echt hangen en ik weet niet goed waarom niet. Ik had er meer van verwacht, van dé Charles Dickens. Misschien is het een boek dat ik later meer zal gaan waarderen.

Reading Like a Writer is een pleidooi van Francine Prose om met meer rust te lezen, om ieder woord tot je te nemen. Het is niet erg om lezen serieus te nemen. Uiteraard vond ik het prettig om dat te lezen in een boek, Francine Prose is sowieso een leuk mens dat zichzelf niet te serieus neemt. Haar lezen en haar favoriete woorden, zinnen, alinea's, boeken en schrijvers wel, maar zichzelf niet. Hoewel de titel lijkt te suggereren dat het boek vooral voor aspirant-schrijvers is, is het net zo interessant voor echte literatuurliefhebbers. Prose laat, door middel van veel voorbeelden, zien waar je als lezer op kunt letten bij het 'lezen tussen de regels'.

I.M. van Connie Palmen is bijzonder en mooi. Omdat ik geen zin heb om haar te verdedigen ga ik dat ook niet doen (niet te intensief), ik wil echter wel even kwijt dat ik het niet eens ben met de critici van Nederland. Palmen is niet egocentrisch, egoïstisch, narcistisch of watvoorwoorddanook—ze is eerlijk, en daar is niets mis mee. Haar relatie met Ischa Meijer was bijzonder en haar verlies was groots. Iedereen gaat daar anders mee om; schrijvers schrijven. Probeer het te accepteren en wees eens wat menselijker.. Ik vond het mooi: de manier waarop ze elkaar altijd lijken te begrijpen; het midden-in-de-nacht wakker worden van Ischa Meijer met woordspelingen die briljant zijn. De liefde voor muziek, boeken. Mooi mooi. En een beetje jaloersmakend, ook.

Gilead is ook mooi, maar dan wel op een wisselvallige manier: soms zat ik te genieten, was ik drukker met het aanstrepen van mooie zinnen dan met het lezen zelf. Een tiental pagina's later was ik het boek ineens zat. En dat was voor mij heel bizar. Achteraf was het 't toch waard, het einde is namelijk prachtig. In Gilead schrijft een stervende man, priester van beroep, aan zijn jonge zoontje. Hij weet dat hij snel zal overlijden en wil dat zijn zoon hem op latere leeftijd toch op een 'echte' manier zal kennen. Dit zorgt voor zeer eerlijke woorden. Een voorbeeld van het mooie schrijven van Marilynne Robinson:

"I was struck by the way the light felt that afternoon. I have paid a good deal of attention to light, but no one could begin to do it justice. There was the feeling of a weight of light—pressing the damp out of the grass and pressing the smell of sour old sap out of the boards on the porch floor and burdening even the trees a little as a late snow would do. It was the kind of light that rests on your shoulders the way a cat lies on your lap. So familiar." (pag. 51)

Over Blue Nights probeer ik al een aantal dagen iets te schrijven: het wil niet. Dit is wat ik al had (en het gaat niet eens over het boek zelf..): Ik vroeg laatst aan mijn moeder of het moeilijker is om te schrijven over het verliezen van je man of de dood van je kind. Eerst koos ze voor de laatste, geen twee tellen later de eerste. En toen wist ze het niet meer. Ze vroeg waarom ik het wilde weten. 'Ik lees nu Blue Nights van Joan Didion. Weet je wel? Haar tweede memoir.' 'Oh. Dat magische boek ging over een dood, toch?' 'Die van haar man. Dit gaat over de dood van haar dochter.' Haar ogen werden groot. Ze zei helemaal niets meer.

Ik begon hiermee omdat ik vond dat Blue Nights verder weg blijft. Het is de moeder in haar die toch iets probeert te beschermen, de herinneringen aan haar dochter die toch vooral van haarzelf zullen blijven.

In Het jaar van magisch denken gaat het verhaal waar het gaat, het laat zich als het ware mee voeren. Maar in Blue Nights merkte ik dat Joan Didion niet wist waar ze moest beginnen. Ze begint dan maar met het omschrijven van haar wereld. De dagen worden langer. Het licht blijft langer hangen, nachten zijn blauw voordat ze in schaduwen verdwijnen.

"This book is called Blue Nights because at the time I began it I found my mind turning increasingly to illness, to the end of promise, the dwindling of the days, the inevitability of the fading, the dying of the brightness. Blue nights are the opposite of the dying of the brightness, but they are also its warning." (pag. 4)

En dan de sprong in het diepe.

Ik vertelde aan iemand dat Magisch denken gaat over rouw, terwijl Blue Nights meer vertelt over verliezen. Zowel mensen, als tijd. Het ouder worden. Zoals ieder onderwerp behandelt Didion ook dit geval op een heel eigen manier. Gewoon, eerlijke woorden. Menselijk. Direct. Bijna automatisch heeft dat invloed op de manier waarop jij leest. En dan komt stiekem die gedachte bij je naar boven: wie moet er voor haar zorgen? Ze is ondertussen 77 jaar oud en ze ziet er al zo breekbaar uit. Wie wordt er gebeld als er haar iets overkomt? Een paar hoofdstukken later geeft ze daar antwoord op, gewoon, alsof ze wist dat de vraag gesteld zou worden.

Indrukwekkend. Confronterend. Ik ben zo blij dat ik haar dit jaar heb mogen 'ontdekken'.

Echt waar is het tweede boek van Riikka Pulkkinen. Haar eerste, De Grens, vond ik opvallend goed. Wijs. Echt waar is beter dan haar debuut. De beschrijving is simpel: een vrouw is stervende en wordt thuis door haar man, dochter (Eleonoora) en kleindochters verzorgd. Dan komt Anna, kleindochter, achter een soort-van-familiegeheim dat in eerste instantie vrij 'standaard' lijkt: opa heeft een relatie gehad met het kindermeisje. Wat dit verhaal zo goed en triest maakt, is dat al snel blijkt dat niet alleen oma is bedrogen. Eleonoora hecht waarde aan herinneringen die misschien niet kloppen, en ook Anna speelt een grote rol. Mooi mooi mooi. Daar komt dan nog eens bij dat Pulkkinen gewoon heel goed kan schrijven (ik ga ervan uit dat Annemarie Raas een goede vertaalster is en de mooie woorden dus van Pulkkinen zijn, oorspronkelijk):

"De man in de film begrijpt de vrouw niet, zegt dat hij alleen maar een plaatje ziet. En de vrouw wil niet eens begrepen worden; nu eens gaat ze ergens naartoe om te dansen, dan weer om de criminelen op het verkeerde been te zetten. Soms hangt ze maar wat rond op het strand, zonder iets omhanden te hebben. Ze wil dansen en is verder nergens in geinteresseerd. Ze wil alleen maar leven, maar de man kan dat nooit begrijpen. Het verbaast de vrouw dat mensen op plaatjes altijd onbekende gedachten denken, over het verleden, de toekomst of basketbal, en dat degenen die de plaatjes bekijken nooit te weten komen wat voor gedachten dat zijn." (pag. 191)

December begint heel rustig. Ik lees nu de geromantiseerde biografie Camille & Paul: de passie van Claudel, geschreven door Dominique Bona. Jaren geleden vertelde een mevrouw van het Rodin museum dat het eigenlijk een schande was dat nog maar weinig mensen weten wie Camille Claudel was, en ik denk dat ik het daar mee eens ben. Hetzelfde geldt trouwens voor Paul, haar broer. Een aanrader, indien je van biografieën, boeiende persoonlijkheden en een beetje kunstgeschiedenis houdt.

Happy December!

Music Monday

2011-12-05T12:53:00.001+01:00

Omdat mijn woorden over boeken even opgedroogd lijken te zijn en andere verhalen over andere boeken nog even moeten wachten (echt!), doe ik voor een keer mee aan een traditie binnen de blogwereld: Music Monday. Ik houd van muziek, heel heel veel, maar ik vind het vaak te moeilijk om iets zinnigs te zeggen over liedjes die me te veel doen, te mooi zijn. Het is echter altijd leuk om het te proberen. Vandaag, maandag, is voor muziek. (Een kleine waarschuwing: het is allemaal een beetje veel geworden maar it's worth it. Promise.)

In september stond het Nederlandse bandje The Black Atlantic op Into the Great Wide Open, op misschien wel de mooiste locatie (misschien!) van het festival: bij het Armhuis. Het was prachtig weer. De zon scheen, volop, en de stralen die zich door de hoge bomen wisten te werken zorgden voor een sprookjesachtig tafereel. Veel mensen zaten op de grond, een aantal op stoelen en bankjes die voor de gelegenheid waren neergezet of meegenomen. De rest stond. De vier bandleden stonden op een miniem podium dat tussen drie bomen was opgesteld. Tussen de liedjes door was het stil. Het sprookje was compleet en achteraf voelde ik me, laat ik het maar gewoon zeggen, betoverd. Licht. Het was perfect en ik was onder de indruk want ik wist niet dat een Nederlandse band zo kon klinken (hoewel de naam van de band al veelbelovend is).

Niet-zo-lang-geleden werd in Leeuwarden de eerste editie van Explore the North gehouden, een festival dat zich vooral richt op literatuur en muziek 'uit het noorden'. In eerste instantie kocht ik een kaartje omdat ik Seeljocht moest missen op Vlieland terwijl ik me daar juist zo op had verheugd (Peter Broderick! Nils Frahm! Greg Haines!). De line-up van Explore the North werd echter steeds beter en uiteindelijk stond ook The Black Atlantic op het programma. Ik ging met een vriendin en beide waren we enorm onder de indruk van, eigenlijk, alles. We zagen eerst Seeljocht, daarna Jóhann Jóhannsson en Hildur Guðnadóttir, en tot slot The Black Atlantic. Het geluid was anders, omdat ze dit keer in een zaaltje stonden: de klanken waren voller, dichterbij. En dat gevoel krijg ik ook bij de nieuwe EP Darkling, I Listen (Keats! Keats.). Ik luisterde er op een avond voor het eerst naar. Alle lichten uit, koptelefoon op. De wereld was niets dan muziek en het was genieten.

Zoals ik al zei ben ik niet goed in het uitleggen waarom ik muziek nou zo mooi vind. Misschien heeft het te maken met het begrip dat een liedje soms lijkt te hebben, alsof bepaalde tonen iets kunnen aanraken, vanbinnen, en daarmee de rest van de wereld ineens kunnen wegduwen. Ik heb het eerder eens omschreven alsof je ineens wordt geconfronteerd met iets waarvan je dacht dat het kon bestaan, maar dat het eigenlijk bijna onmogelijk is. Herkenning. Muziek moet iets teweeg brengen, vanbinnen. Dat is mijn maatstaf. En daar voldoet The Black Atlantic aan.

Ik ben ondertussen erg verliefd aan het worden op The Aftermath (Of This Unfortunate Event) en Darkling, I Listen, maar eigenlijk is de hele nieuwe EP fantastisch. Via twitter werd door de band al aangegeven dat je de EP moet beluisteren met een koptelefoon en ik ben het daar volledig mee eens. Via deze website kun je kennis maken met de nieuwe songs. Please do. En, neem je tijd.

Zodra ik begin te praten over muziek is het bijna onmogelijk om zomaar te stoppen. Daarom presenteer ik hierbij: nog meer mooie muziek! Instructies: zet je Sennheiser op je hoofd (indien je geen Sennheiser hebt: koop dan eerst een Sennheiser), zet de muziek aan en staar naar buiten: de lucht is prachtig vandaag. Herhaal dit tot de liedjes op zijn. Begin dan opnieuw.

Peter Broderick ▼

Ik weet het niet zeker maar ik heb zo het idee dat Peter Broderick een genie is. Datzelfde geldt trouwens voor zowel Nils Frahm als Greg Haines. Het liedje Not at Home is ook gebruikt voor een film, in samenwerking met de fantastische Clint Mansell. Ook op youtube te vinden. En als je dan toch bezig bent, luister dan ook even naar de soundtrack van de film The Fountain. Prachtige film, briljante muziek.

Greg Haines ▼

Zo klinkt sneeuw, een beetje. Als je goed luistert. Peter Broderick maakte ook sneeuw-muziek: A Snowflake, en stiekem hebben ze beide gelijk.

Nils Frahm ▼

Dit stuk duurt bijna negen minuten. Het zijn drie 'delen' die eigenlijk bij elkaar horen. Mooie titel dan ook: More.

Kurt Vile ▼

Misschien ook wel een genie. Het liedje Jesus Fever is misschien nog wel beter maar op het moment is dit liedje een beetje mijn favoriet. Zijn cd Smoke Ring for my Halo is fantastisch.

Other Lives ▼

Bij dit liedje moet het geluid eigenlijk heel hard. Bij For 12 eigenlijk ook. En, nouja, bij de rest van hun CD Tamer Animals eigenlijk ook.

I am Oak ▼

Eigenlijk is het helemaal niet eerlijk om maar één liedje van het album Oasem uit te kiezen om te delen omdat het album fantastisch is als één. Ik heb voor dit liedje gekozen omdat het de mooiste titel heeft. Ocyaan. Dus.

James Vincent McMorrow ▼

Dit liedje is een zeldzaamheid. Ik ken het nu een half jaar en iedere keer weer krijg ik kippenvel zodra ik het opzet. Ik heb expres een niet- live versie gekozen omdat de album versie een soort galm biedt dat, voor mij, iets extra's brengt. Uiteraard is dit live ook prachtig, op Into the Great Wide Open speelde hij fantastisch.

—

Dit is het einde van mijn gulheid. Soms heb ik zin om mooie muziek te delen, soms wil ik alles voor mijzelf houden. Hier houdt het voor vandaag op, misschien komt er ooit een tweede deel. Goodbye.

Het jaar van magisch denken

2011-11-15T13:53:00.001+01:00

Eerlijk gezegd kocht ik Het jaar van magisch denken ooit omdat ik zag dat Rory het aan het lezen was in Gilmore Girls. Al vrij snel kwam ik erachter dat ik dat boek nog maar even moest laten liggen: het was een beetje te ver weg allemaal. Mijn liefde voor boeken bestond al, mijn liefde voor 'echte literatuur' nog niet. Ik denk dat ik zelfs kan stellen dat ik in die tijd nog aan het ontdekken was wat ik nu precies mooi en/of belangrijk vind—zowel in boeken als in 'het leven'. Of, 'mijn leven'. Het paste gewoon niet, toen.

Niet lang geleden kreeg ik te horen dat er een nieuwe memoir uit zou komen van Joan Didion, Blue Nights. Ik besloot dat ik maar moest proberen of Het jaar van magisch denken nu wel tot me door kon dringen. En dat deed het, without a doubt.

Joan Didion beschrijft in dit boek het jaar na het overlijden van haar man, John Gregory Dunne. Hij overleed plotseling, na een bezoek aan hun dochter Quintana die in coma in het ziekenhuis lag, aan een hartaanval. Na een huwelijk van veertig jaar is Didion alleen en ze begrijpt er helemaal niets van. Ze kan geen vat krijgen op het verlies, op de plotseling afwezigheid. Het magisch denken uit de titel heeft te maken met het ongeloof waar Didion op stuitte. Het niet weg kunnen gooien van zijn schoenen omdat hij die nodig zou hebben zodra hij weer thuis kwam, het opladen van zijn mobieltje; het zijn voorbeelden van de staat waarin ze een lange tijd heeft verkeerd, een staat die Joan Didion zelf als echte gekte omschrijft:

"Diep verdriet blijkt een oord te zijn dat niemand van ons kent, tot we er zelf belanden. (...) Als het om een plotselinge dood gaat, verwachten we misschien een grote schok. Wat we niet verwachten is dat die schok vernietigend is, ontwrichtend voor lichaam en geest. We verwachten misschien lamgelegd te worden, ontroostbaar te zijn, gek van verdriet. Wat we niet verwachten is echt gek te worden: een koelbloedig type dat gelooft dat haar man straks terugkomt en dan zijn schoenen nodig heeft." (pag. 165)

Een pagina verder legt ze uit hoe de echte rouw verschilt van de rouw die zich zelf voorstelde, en, met haar, wij allemaal:

"We weten van te voren evenmin iets (en daarin ligt de kern van het verschil tussen rouw zoals we die ons voorstellen en rouw zoals die werkelijk is) over de oneindige afwezigheid die volgt, over de leegte, over het tegenovergestelde van alles wat zinvol is, over de meedogenloze aaneenschakeling van ogenblikken waarin we de zinloosheid zelf ervaren." (pag. 166)

Waarom dit boek nu zo'n indruk op me maakte is me nog niet helemaal duidelijk. Ja, het is prachtig geschreven. En ja, het is enorm persoonlijk en zo rauw—Joan Didion laat ons, lezers, heel erg dichtbij komen. Je voelt hoe ze zich onzichtbaar voelt, onwerkelijk, niet hier, en de woorden die op ze papier heeft gezet lijken haar weer terug te helpen naar de werkelijkheid. Ik weet niet hoe het werkt, maar werkt. Didion had het nodig, ze kón niet anders. Ze moest schrijven, omdat dat haar manier van verder gaan is. Ik heb het idee dat ze ongedwongen schreef, zonder druk, zonder bijbedoelingen. Je merkt dat de zinnen moeiteloos bij elkaar horen, de alinea's sluiten bij elkaar aan alsof het om een natuurlijk proces gaat.

Joan Didion heeft het nooit letterlijk over verdriet, er komen weinig tranen voor in dit boek. Een zin als "Ik weet niet meer hoe vaak ik plotseling verblind door tranen achter het stuur zat." (pag. 104) is een uitzondering. Maar deze zinnen, ogenschijnlijk simpel en kaal, maken dit boek. Dit is niet een boek dat direct in het eerste hoofdstuk al tot je door laat dringen hoe bijzonder het is. Bij mij kwam het aansluipen, en toen ik ongeveer op de helft was wenste ik dat de pagina's nooit zouden ophouden. Het boek is zwaar, heftig, maar dat geeft niet. Ik weet nog dat ik bleef denken: wat een prachtig leven hebben ze gehad, samen.

Zoals ik al zei is onlangs haar 'follow-up' memoir Blue Nights (de Nederlandse vertaling verschijnt begin volgend jaar) verschenen. Houd je hart vast: hierin schrijft Joan Didion over het overlijden van haar dochter Quintana (ze overleed tijdens Didions promotie voor The Year of Magical Thinking). Ik heb het boek besteld zodra ik Magisch denken uit had ..

—

Het jaar van magisch denken door Joan Didion, uitgeverij Prometheus isbn 9789044608366, prachtig vertaald door Christien Jonkheer {dit boek is niet meer nieuw verkrijgbaar, op bol.com en marktplaats kun je wel nog enkele tweedehands exemplaren vinden; uiteraard is het boek in het Engels overal nog te krijgen}.

Gelezen #4 (oktober)

2011-11-02T15:02:00.000+01:00

Afgelopen maand las ik de volgende boeken:

Stoner - John Williams

A Pale View of the Hills - Kazuo Ishiguro

The Bluest Eye - Toni Morrison

Korte verhalen schrijven - Ton Rozeman

Everything That Rises Must Converge - Flannery O'Connor

The Marriage Plot - Jeffrey Eugenides

Man Walks Into a Room - Nicole Krauss

Wel, de laatste maanden was er geen tijd om een maandoverzicht te maken in verband met vakantie en een verhuizing, nu ga ik gewoon verder met waar ik niet gebleven was. Augustus en September zijn verloren, Oktober laat zich weer zien.

A Pale View of the Hills is een boek dat niet te vergelijken is met anything dat ik al gelezen heb. Het verhaal lijkt simpel maar door net zulke simpele woorden van de hoofdpersoon lijkt alles, achteraf, een leugen te zijn. Alles heeft dan ineens een dubbele.. niet zozeer een dubbele betekenis, eerder een dubbele mogelijkheid. Het is prachtig en briljant en moet ervaren worden zonder bepaalde kennis dus ik houd verder mijn mond dicht. Laat ik echter wel zeggen dat het een aanrader is. En dat je goed moet lezen om alles mee te krijgen wat de auteur je mee heeft willen geven.

Het volgende boek was The Bluest Eye van Toni Morrison, mijn eerste kennismaking met deze auteur. Ik vond altijd dat ze een geweldig hoofd heeft, maar nooit had ik echt het gevoel dat ik iets van haar moest gaan lezen. Toen ik ergens een quote uit dit boek tegenkwam was ik echter al snel om, direct bestelde ik het boek. The Bluest Eye is een prachtig, indrukwekkend boek. Nadat ik het uit had kwam ik er achter dat dit boek haar eerste is, haar debuut. Na enkele hoofdstukken kwam ik tot de conclusie dat Morrison een fenomenale schrijfster is, haar keuze in woorden is bijzonder, haar personages zijn devastating en echt. Het meisje waar het in dit boek om draait is zwart en merkt dat in haar omgeving: iedereen kijkt haar aan alsof ze vies is terwijl de meisjes die wit zijn worden behandeld alsof het prinsesjes zijn. Pecola besluit dat als ze blauwe ogen (the bluest eyes) krijgt ook zo lief en vriendelijk behandeld zal worden. Iedere dag bidt ze om blauwe ogen. Misschien is het niet een perfect boek, misschien heb ik nog niet alles begrepen wat Toni Morrison in dit boek heeft gestopt, maar het maakte indruk en ik denk dat ik het wel vaker zal lezen. Dan komt het vast steeds meer tot leven. Een aantal woorden die ik onderstreept heb:

"There was a woman named Ivy who seemed to hold in her mouth all the sounds of Pauline's soul." (pag. 113)

"Along with the idea of romantic love, she was introduced to another—physical beauty. Probably the most destructive ideas in the history of human thought. Both originated in envy, thrived in insecurity, and ended in disillusion." (pag. 122)

Nadat ik Korte verhalen schrijven van Ton Rozeman uitlas kon ik het eigenlijk niet laten om een verhalenbundel te gaan lezen. De eerste paar verhalen uit Everything that rises must converge van Flannery O'Connor vond ik mooi, en eigenlijk was er ook niets mis met de overige verhalen. Op een gegeven moment begon me echter op te vallen dat het me niet meer interesseerde wat er gebeurde met de personages, of met het verhaal for that matter—ik las omdat ik de schrijfstijl prettig vond. Bijna soothing, en dat is toch voornamelijk van belang (voor mij) in romans. Korte verhalen moeten ook een punt hebben en het was alsof ik in een roes terecht kwam die ervoor zorgde dat ik dat punt niet altijd begreep. Misschien had ik het halverwege aan de kant moeten leggen om er een maand later verder in te gaan lezen. Ik weet het niet. Ik zal het later nog eens lezen.

Het laatste boek van Oktober is Man Walks Into a Room van Nicole Krauss. Hoewel ik ontzettend houd van haar schrijven, haar twee laatste boeken staan hoog op mijn lijst van favorieten, was dit boek toch niet helemaal wat ik verwachtte, of wat ik had gehoopt. Het schrijven was soms een beetje saai, stroef. De hoofdpersoon was echter boeiend genoeg, en het hele verhaal is één grote verrassing. Ik weet eigenlijk niet zo goed waarom het boek me een beetje tegenviel. Het einde vond ik prachtig, Pip een leuke extra, ineens, uit het niets. En strepen heb ik ook gezet, genoeg. Nouja, laat ik maar een paar quotes delen, dan:

"To touch and feel each thing in the world, to know it by sight and by name, and then to know it with your eyes closed so that when something is gone, it can be recognized by the shape of its absence. So that you can continue to possess the lost, because absence is the only constant thing. Because you can get free of everything except the space where things have been." (pag. 152)

". . . no matter how great the desire is to be understood, the mind cannot abide any presence but its own." (pag. 206)

Happy November!

The Marriage Plot, Jeffrey Eugenides

2011-10-28T16:59:00.000+02:00

Er zijn boeken waar je na afloop weinig over weet te zeggen. Dit komt bij mij niet erg vaak voor, en als het al voorkomt is er het voornemen om dan maar te schrijven over het boek dat ik ervoor las. Of het boek dat ik erna zal lezen. Nu, echter, wil ik graag schrijven over het boek dat ik las en daar moet ik het dan maar mee doen. Ik weet niet of ik veel zinnigs te zeggen heb maar, nouja, the road goes ever on.

***

The Marriage Plot is geen liefdesroman. Ik zag het ergens staan, in een review of op een website. Ik zag het staan en dacht: nee nee nee. Nee. Dat is te gemakkelijk! Dit boek vertelt over drie zeer verschillende personages die zichzelf een plaats proberen te geven in de wereld die ze (nog) niet altijd even goed begrijpen. Het gaat over zelf-actualisatie. Het mooie van dit verhaal is hoe Eugenides laat zien dat het leven voor iedereen anders is. Iedereen leert zijn of haar waarheid op een andere manier kennen, en in een ander tempo en het is niets dan boeiend hoe deze personages zich 'ontwikkelen'. (Ik weet dat het woord daar past maar ik vind het zo klinisch, ontwikkeling is een naar woord als je het mij vraagt.)

Jeffrey Eugenides is een erg goede schrijver. Ik kreeg het idee dat hij ieder woord bewust heeft gekozen en geplaatst. Daar komt bij dat iedere hoofdpersoon echt is, leeft. Leonard vanwege zijn diepe dalen en indrukwekkende pieken, Madeleine vanwege haar naïviteit en haar liefde voor boeken. Mitchell is mijn favoriet in dit boek. Zijn vermogen om lief te hebben, op verschillende manier en in diverse situaties, is enorm. Hij is nieuwsgierig en staat open voor de mening van eigenlijk iedereen. Hij luistert.

Naast het verhaal dat voortbeweegt als een rivier, zo vloeiend, is het ook de schrijfwijze die indruk wekt. Hij schrijft én mooi, én helder. De filosofie en mystiek waar Mitchell zo in is geïnteresseerd is prachtig verweven door het hele boek. Ik houd van de manier waarop Mitchell alles aanneemt als een cadeautje, en een andere manier van denken niet direct als persoonlijke kritiek weer van zich af stoot. Hij neemt de tijd om dingen te laten inzinken, en als het dan niet helemaal past laat hij het los. Hierin is hij heel anders dan Leonard en Madeleine.

Leonard zit zo enorm in zijn hoofd dat alles op stel en sprong moet gebeuren. Hij vertrouwt niemand en neemt meerdere keren het heft in eigen hand. De medicijnen die hij slikt vanwege zijn manische depressiviteit doen hem niet veel goed. Leonard komt enorm aan, moet vaak naar de WC, zweet enorm. Hij haat zijn medicijnen. Hij besluit langzaam minder pillen te slikken, Leonard houdt zichzelf voor dat vele genieën dingen hebben ontdekt door op zichzelf te experimenteren, en voor even gaat het dan ook goed. De manie laat echter nooit lang op zich wachten, en dan begint het hele proces weer van voren af aan. Hij haat de pillen maar doet ook geen moeite om zijn jeugdtrauma's te onderzoeken. Soms heb je het idee dat hij expres in die cirkel blijft hangen omdat het, lullig gezegd, comfortabel en herkenbaar is.

Madeleine is te naïef om te zien dat Leonard de verkeerde kant op gaat. Haar liefde voor hem is gericht op de jonge man die zijn pillen op tijd slikt en zich 'normaal' gedraagt. Ze weet dat hij geniaal is, dat hij geen fijne jeugd heeft gehad, maar komt pas achter zijn mentale staat als hij in het ziekenhuis terecht komt na zo'n maniakale fase. Madeleine denkt dat alles aan haar ligt en probeert Leonard iedere keer het dal weer uit te helpen. Zij wil dat hij beter wordt, hij weet dat manisch-depressief zijn nooit over zal gaan. Dit kan natuurlijk niet goed gaan en de manier waarop het vastloopt, eindigt, is lief en verrassend en zorgde bij mij voor een zucht van opluchting.

Stukken waar ik erg van heb genoten:

"It didn’t help that it was spring. Every day, people seemed more and more unclothed. The magnolia trees, budding on the green, looked positively enflamed. They sent out a perfume that drifted through the windows of Semiotics 211. The magnolia trees hadn’t read Roland Barthes. They didn’t think love was a mental state; the magnolias insisted it was narual, perennial." (pag. 65)

"'If you dislike a conception of God as masculine,' Mitchell said to Claire, 'why replace it with one that's feminine? Why not get rid of the whole idea of gendered divinity?'" (pag. 138)

"Wouldn't it be nice to be done with it? To be done with sex and longing? Mitchell could almost imagine pulling it off, sitting on a bridge at night with the Seine flowing by. He looked up at all the lighted windows along the river's arc. The thought of all the people going to sleep or reading or listening to music, all the lives contained by a great city like this, and, floating up in his mind, rising just above the rooftops, he tried to feel, to vibrate among, all those million tremulous souls. He was sick of craving, of wanting, of hoping, of losing." (pag. 161)

"What he mainly remembered about the class was this guy who used to show up wearing baggy secondhand suits and beat-up shoes, sort of a drunken preacher or Tom Waits look. He carried a black briefcase with metal edges, the kind of thing that might have contained fifty thousand in cold cash instead of a paperback volume of the Upanishads edited by Mircea Eliade and a half-eaten blondie wrapped in a paper napkin." (Leonard over Mitchell, pag. 260)

En natuurlijk de eerste zin die alles zegt over Madeleine en werkelijk briljant is: "To start with, look at all the books." Happy reading, y'all.

—

The Marriage Plot by Jeffrey Eugenides - Farrar, Strous and Giroux, isbn 9780374203054.

De Nederlandse vertaling komt eind oktober uit onder de naam Huwelijk bij uitgeverij Prometheus, isbn 9789044619638.

Korte verhalen schrijven, Ton Rozeman

2011-10-19T11:55:00.000+02:00

De Schrijfbibliotheek is een bibliotheek van papier die ik al lange tijd in de gaten houd: het is een boeiende verzameling van uitgeverij Augustus, een verzameling van, in feite, schrijftips. Journalistiek, essays, poëzie, liedteksten, kinderboeken—waar je interesse ook ligt in schrijfland, de Schrijfbibliotheek heeft er een boek over gepubliceerd. Toen ik een tijdje terug door Augustus werd gevraagd om één van hun boeken te lezen en te reviewen, was dat voor mij dan ook een cadeautje.

Ton Rozeman is een vriendelijke man. Ik ben hem nooit tegengekomen, hem heb nooit gesproken, maar de manier waarop hij zijn ervaring en inzichten met ons deelt in dit boek is buitengewoon open en, jawel, vriendelijk.

Korte verhalen schrijven vertelt over technieken en sjablonen. Rozeman legt met zeer duidelijke woorden uit welke techniek in welke situatie gebruikt kan (en dus niet moet) worden, en omdat hij bij ieder onderdeel voorbeelden gebruikt die recht-toe recht-aan zijn blijf je nooit met vragen achter. Rozeman behandelt het op een manier die heel simpel en logisch lijkt, en dat is knap: de lagen van een verhaal kunnen heel onduidelijk zijn maar hij heeft het weten te ontleden op een manier die ontzettend veel helderheid biedt.

Wat ik erg prettig vind aan de manier waarop Rozeman de theorie behandelt is dat hij altijd aan blijft geven dat schrijven een heel persoonlijk proces is. Het kiezen voor een bepaalde richting zal altijd persoonlijk blijven en daarmee dus voor iedereen anders. De valkuilen en vragen waar je mee komt te zitten zullen echter dezelfde blijven, iedereen zal met dilemma's te maken krijgen tijdens het schrijven van een kort verhaal. Deze dilemma's behandelt Ton Rozeman in dit boek.

De muur waar ik zelf wel eens tegenaan loop is de muur die het schrijven van mij weg lijkt te houden. Natuurlijk ben ik zelf die muur, maar op zo'n moment van onrust wil je enkel dat iemand met de gouden tip komt: dé tip die mij vertelt hoe ik nu verder moet. Ik denk dat Ton Rozeman mij deze tip heeft gegeven in dit boek. Het is een heel simpele methode, heel logisch: 'kijk welke elementen je al hebt en hoe je daartussen een nieuwe verbinding kunt maken.' Dit staat in het hoofdstuk 'Kader', ik heb echter het gevoel dat die verbinding altijd van pas kan komen. Eye-opener.

Dit boek is niet alleen een aanrader voor schrijvers, ook liefhebbers van het korte verhaal zullen ervan genieten. De prachtige voorbeelden uit het werk van o.a. Raymond Carver, Franz Kafka, Sherwood Anderson en Lydia Davis (en van Ton Rozeman zelf) geven een inzicht in de constructie van het korte verhaal en zullen daarom ook een extra laag kunnen aanwijzen tijdens het lezen. Zelf kon ik het niet laten te beginnen in een verzameling verhalen van Flannery O'Connor dat nog ongelezen in de boekenkast stond.

—

website Schrijfbibliotheek

blog Ton Rozeman

uitgeverij Augustus

Korte verhalen schrijven, Ton Rozeman (isbn 9789045704623)

—

G I V E A W A Y

De giveaway is afgelopen.

oh; for the love of books #2

2011-10-09T16:47:00.001+02:00

“Our society accepts the book as a given, but the act of reading—once considered useful and important, as well as potentially dangerous and subversive—is now condescendingly accepted as a pastime, a slow pastime that lacks efficiency and does not contribute to the common good.”

— Alberto Manguel

Een einde en een leven #2: Stoner

2011-10-09T14:55:00.000+02:00

Stoner is een bijzonder boek. In feite vertelt John Williams een vrij simpel verhaal: William Stoner groeit op op een boerderij, krijgt van zijn ouders de kans om te gaan studeren op een Universiteit (Landbouwkunde) waar hij zich al vrij snel thuis voelt. De studie staat hem niet aan en na een klas Engelse Literatuur voelt hij de liefde daarvoor zijn hele hebben en houden veranderen. Hij verandert van studie en daar begint, voor hem, zijn leven. "He became conscious of himself in a way that he had not done before."

Op het moment dat Stoner in het verhaal besluit over te stappen naar een nieuwe studie, lijkt Williams zijn schrijfstijl aan te passen. Het was boers: recht toe, recht aan. Dan ineens, alsof hij wakker wordt, komt Stoner met een belangrijke observatie. Williams laat Stoner via taal tot leven komen. Het droge van de eerdere bladzijdes wordt ineens soepel en helder.

"The thin chill of the late fall day cut through his clothing. He looked around him, at the bare gnarled branches of the late trees that curled and twisted against the pale sky. Students, hurrying across the campus to their classes, brushed against him; he heard the mutter of their voices and the click of their heels upon the stone paths, and saw their faces, flushed by the cold, bent downward against a slight breeze. He looked at them curiously, as if he had nog seen them before, and felt very distant from them and very close to them. He held the feeling to him as he hurried to his next class, and held it through the lecture by his professor in soil chemistry, against the droning voice that recited things to be written in notebooks and remembered by a process of drudgery that even now was becoming unfamiliar to him."

Ook het verhaal lijkt ineens helderder te zijn. Stoner komt een stukje dichter bij zichzelf en wij komen een stukje dichter bij hem. De alleswetende verteller leek eerder lang niet zo alwetend als nu. Het gordijn wordt weggeschoven, het raam schoon gesopt. En wat we dan te zien krijgen is boeiend.

William Stoner is een karakter die me altijd bij zal blijven. Hij is eerlijk, vriendelijk. Er wordt nogal eens gezegd dat hij een loser (op de meest vriendelijke en empathische manier) is in het verhaal, maar de schrijver gaf in een interview al aan dat hij Stoner een held vindt, en ik ben het daar helemaal mee eens. In de introductie (geschreven door John McGahern) wordt een klein gedeelte van dat interview met de lezer gedeeld:

"I think he's a real hero. A lot of people who have read the novel think that Stoner had such a sad and bad life. I think he had a very good life. He had a better life than most people do, certainly. He was doing what he wanted to do, he had some feeling for what he was doing, he had some sense of the importance of the job he was doing. He was a witness to values that are important. (...) His job gave him a particular kind of identity and made him what he was. It's the love of the thing that is essential."

Stoner weet hoe hij in elkaar steekt, hij weet wat hij belangrijk vindt en waar hij van houdt. Het is niet zo gek dat veel mensen vinden dat Stoner een triest en slecht leven heeft gehad: zijn leven was absoluut niet altijd even gelukkig. Stoner wordt verliefd op een meisje, trouwt met haar en prijst zichzelf gelukkig—al snel komt hij er echter achter dat zij net zo stabiel is als een hobbelpaard. Edith is zo onbetrouwbaar, gemeen en ongelukkig als je je maar kunt indenken. Ze probeert Stoner alles af te pakken wat hem enigszins geluk brengt: zijn dochter, zijn werk.

Vervolgens heeft hij op zijn werk ook geen geluk. Zijn ego is niet groot genoeg om zichzelf met ellebogen naar boven te werken en stuit tegen een collega die zich wel zo durft te gedragen. Blauwe plekken. Stoner geeft zich over. Hij dwingt het geluk dat hij van nature niet heeft ook niet af. Ergens voelt hij dat hij het niet verdient. Dan laat hij weer los en duikt in zijn liefde voor literatuur, omdat hij daar kennis van heeft en zich daar thuis voelt.

Is leven niet voor iedereen anders? Ik denk dat John Williams dat ook wilde zeggen in dat interview. Doe waar je het meest van houdt, je bent dan in staat daar goed in te zijn omdat je er een gevoel voor hebt. It's the love of the thing that is essential. The Thing is alleen voor iedereen anders, en als je dat door hebt zul je zien dat Stoner zo ongelukkig niet was. Uiteindelijk, net voor zijn dood, komt hij tot de conclusie dat zijn leven van hem was, en dat het voor hem een goed leven was, ook al was het dan niet perfect. Hij was bewust van zichzelf. Er was liefde; er was wijsheid; er was vriendschap. En uiteindelijk zelfs vergiffenis.

Stoner is een briljant boek. John Williams schrijft over zijn held op een bijna naakte manier—eigenlijk schrijft hij óver Stoner zoals Stoner in het leven staat: eerlijk, liefdevol, open. Het was een fantastisch personage om tegen te komen.

Ik zal Stoner nooit vergeten. Ik dank John Williams zeer voor dit prachtige boek.

"The True, the Good, the Beautiful. They're just around the corner, in the next corridor; they're in the next book, the one you haven't read, or in the next stack, the one you haven't got to. But you'll get to it someday. And when you do—when you do—"

—

Stoner by John Williams (introduction by John McGahern) isbn 9781590171998

Cover painting: Thomas Eakins, The Thinker, Portrait of Louis N. Kenton, 1900

Een einde en een leven #1: The Sense of an Ending

2011-10-06T14:13:00.000+02:00

Er gebeurt veel in een mensenleven, normaal gesproken. En ieder mens gaat anders om met zo'n ding dat gebeurt, ik denk dat we het daar allemaal wel over eens zijn. Toch lijkt het erop dat in boeken altijd een zelfde reactie gebruikt (en verwacht) wordt. Nieuwe boeken, in ieder geval, want mensen schijnen het fijn te vinden om zichzelf te herkennen in een boek dat ze lezen ter ontsnapping (zie daar de ironie) en het lijkt wel alsof uitgeverijen daarop manuscripten beoordelen en selecteren. Ik lees niet om te ontsnappen, ik lees om de wereld, mensen, te leren kennen die in mijn echte wereld lijkt te worden verborgen door een sluier van 'herkenbaarheid'. Onverwachte keuzes, vreemde opmerkingen, nieuwe ideeën, een openbaring. Daar leef/lees ik voor (het liefst de tweede, eerlijk).

Ik zuchtte, had last van een lees-block, en zeurde dat ik graag iets wilde lezen dat anders is. Het is een vreselijk woord om te gebruiken, daar ben ik mij zeer van bewust. Toch was mijn hoofd te koppig om daar naar te luisteren. Anders. Het was dat of niets. Mijn lees-leven hing ervan af.

Het begon met The Sense of an Ending van Julian Barnes. Dit boek heeft een prachtige cover, het papier is droge-handen-vriendelijk en het donkere aan de linkerkant van de kaft loopt door op de zijkant van het papier (een hint?). Kortom: een boek voor de echte boekliefhebber. De inhoud is net zo mooi. Er wordt verteld over een groep vrienden, vier in totaal, met ieder een eigen filosofie, maar dan wel in de diepste vouwen van hun zijn. Een van de vier was de grootste filosoof. Adrian. Maar dan wel een filosoof zonder echt gevoel te hebben voor de grootte van het concept 'idee': hij is de rational human being die meer waarde hecht aan zijn hersenen dan aan, nouja, anything else. Na het afmaken van hun middelbare school zien de jongens elkaar minder en al snel helemaal niet meer. En dan blijkt dat Adrian zelfmoord heeft gepleegd. Hij laat een brief achter waarin hij zeer duidelijk aangeeft waarom hij daarvoor koos:

"In the letter he left for the coroner he had explained his reasoning: that life is a gift bestowed without anyone asking for it; that the thinking person has a philosophical duty to examine both the nature of life and the conditions it comes with; and that if this person decides to renounce the gift no one asks for, it is a moral and human duty to act on the consequences of that decision." (pg. 48)

Het idee dat Adrian zo zeker is van zijn leven, precies weet waar hij in gelooft en dat het leven voor hem geen zin heeft, die vastberadenheid heeft Tony, de werkelijke hoofdpersoon van dit verhaal, nooit. Pas op latere leeftijd komt hij erachter dat hij zijn leven anders in had kunnen richten, dat hij daar zelf de hand in had. Hij bleef echter maar kijken naar anderen, en naar het verleden, en zelfs dat verleden zit nu verkeerd in zijn hoofd. Hij is de tijd vergeten en zijn herinneringen zijn half verborgen. De punten waar hij op heeft gefocust zijn vervormd door zijn gevoel en nu, nu hij de tijd neemt voor de gebeurtenissen van toen, nu begint hij pas echt scherp te zien. Zelfverwijt en spijt is dat wat zich in hem nestelt. Het zijn woorden van Adrian die hem zijn hele leven al bij zijn gebleven en die hij niet los kan laten: "I hate the way the English have of not being serious about being serious. I really hate it." (pg. 33) Tony probeert er zelfs naar te leven, heb ik het idee, maar uiteindelijk zit er niets anders op dan opgeven. Om zichzelf uiteindelijk te confronteren met onrust.

Julian Barnes heeft een fantastisch boek geschreven en maakt, denk ik, een grote kans om die Man Booker Prize te winnen waar hij voor op de lijst staat. Het boek is kort, precies 150 pagina's, maar vol en rijk. Het is niet zozeer een groot verhaal met veel lijnen die in elkaar gevlochten worden, het is meer een kort verhaal met een dikke buik.

Ik vond het een heerlijk boek. De filosofie zorgt ervoor dat de personages een eigen stem krijgen, dat de gebeurtenissen echt en (oh oh) realistisch lijken. Er zit vaart in omdat Adrian zo'n interessante vent is, en je wilt graag, samen met Tony, weten hoe het nu precies past (vooral door de woorden van een personage dat blijft volhouden dat Tony het niet begrijpt en het nooit zal begrijpen). Of, hoe het niet past. Ik houd van de ongewoonheid van Adrian, van zijn afwijkende ideeën en zijn eerlijke woorden. Ik houd van de slimme manier waarop Tony tegelijkertijd apathisch en heel gemeen lijkt te zijn. Zijn nieuwsgierigheid houdt hem op een gegeven moment niet meer tegen en dat is een blessing voor de lezer, maar de ondergang van Tony. Zijn neiging om altijd te blijven reageren in plaats van het nemen van eigen beslissingen is, denk ik, het patroon dat hij had moeten breken. En omdat hem dat niet is gelukt, is hij geen steek verder gekomen.

—

The Sense of an Ending by Julian Barnes, isbn 9780224094153

De Nederlandse vertaling komt uit onder de titel Alsof het voorbij is, isbn 9789045019659

oh; for the love of books #1

2011-09-17T17:10:00.001+02:00

“Few people ask from books what books can give us. Most commonly we come to books with blurred and divided minds, asking of fiction that it shall be true, of poetry that it shall be false, of biography that it shall be flattering, of history that it shall enforce our own prejudices. If we could banish all such preconceptions when we read, that would be an admirable beginning.”

— Virginia Woolf

I tend to love quotes about the love of books. I sort of collect them. Every now and then I will post one of these quotes—and who better to start with than Virginia Woolf? I've only read one of her books, but it was such an incredible read, I am now convinced I will read her for the rest of my life.

Sharing is good, so please comment with any quote you've got.. thank you!

Northanger Abbey

2011-09-16T18:36:00.000+02:00

There are some things going on in my life at the moment: I've been away for a few days, and now I'm packing. Everything. We will move, again, which means: every book I own has to fit it a box. It's hard! But also lovely to see my books again: to read a few lines in a favorite, to look forward to reading those I've not yet had the pleasure of getting to know.

Reading goes on, though. There is a little less time, but whenever I get the chance, I read. My last read was Northanger Abbey. I do love Jane Austen, I adore Pride & Prejudice and Persuasion is just as wonderful (I might even prefer Persuasion over Pride & Prejudice). Emma wasn't really a revelation, for me anyway, but Northanger Abbey felt way better.

Catherine Morland is a bit silly, in a good way. She has had a heavenly childhood, thinks everyone is as lovely as the people she grew up with. She is the 'pure in heart' of this story, which made me love her very early in the story.

The girl leaves for Bath with her aunt and uncle Allen and makes new friends very soon. There is Isabella Thorpe, jumpy and sweet, but unreliable. Her brother, John, Catherine tolerates only for the sake of her friendship with Isabella. She thinks he's very disagreeable indeed, and tries to keep out of his way whenever possible.

And, of course, there's Miss and Mr Tilney. Brother and sister, the kindest people you will ever meet, in any book, I dare say.

I have to admit I did not read the book before I saw the movie with JJ Field as Mr Tilney. I also admit that I immediately fell in love with him, and Mr Tilney. The eyes, the words, the humor.. I loved it all. Big, big announcement: Tilney is even more wonderful in the book. Read this:

"The person, be it gentleman or lady, who has not pleasure in a good novel, must be intolerably stupid."

I knew the line, I thought the words are brilliant. I did not know, however, they were spoken out loud by a gentleman. Mr Tilney is my favorite Austen-guy, officially. He is nice, he takes care of those he loves. He's a bit selfconscious and tries not to doubt people too early (which he does anyway, of course). But he's human, and a nice one. I love his speech at the end of the story (although in the book it's not so much a speech: the 'storyteller' gives us a description without a quote..), and I think his relationship with his sister is very sweet. Also, he is a big fan of women in general:

"Miss Morland, no one can think more highly of the understanding of women than I do. In my opinion, nature has given them so much, that they never find it necessary to use more than half."

Books that aren't perfect, but give me something that won't leave my mind, my soul, those are the books that I love most. I think Northanger Abbey is one of those books—simply because of the joy and the love and the life in contains. Catherine is such a sweetheart and deserves all the love that Tilney gives her.

my absence and, well, books

2011-08-29T18:11:00.005+02:00

yes, I still do read. and I still have thoughts about the things I read. there is a little less time recently (I'm also rather busy at Hogwarts. you know, Pottermore..). in a few days I will be gone on some sort of a holiday, including one lovely festival called Into the Great Wide Open. but, for now, some talk about books.

***

the Summer Book by Tove Jansson was wonderful, I loved the little stories about an island in the summer. the second book I read in August, When God was a Rabbit by Sarah Winman, I really liked as well. the thing I loved about this book was the non-existence of a Big Plot. the story is small, silent and easy to get into. it seems the writer tries to keep the drama at a distance, there are some big topics that could have been used to buy the plot-readers but it was eaten away when the protagonist tried to erase these things from her memory. I like that. I like things that are beneath the surface in stead of in the spotlights.

Jane Eyre was next. I sometimes have readers' blocks: I just can't get that feeling of excitement over a new book. that's why, this time, I decided to read favorite. a loved-one. Jane Eyre is a book I love, love, dearly. Charlotte Brontë was a wonderful writer, she brought some incredible people to life. Jane Eyre isn't perfect, but she is lovable. Mr Rochester isn't perfect, but he is lovable. I know there are people who detest him, I know there are people who see him as a romantic hero like Mr Darcy. I think Charlotte Brontë wrote about what she knew, and she, clearly, knew people (her sisters as well). I can't hate anyone, especially fictional characters that are so incredibly believable.

currently reading: not very long ago, someone recommended me a book called Zen and the Art of Motorcycle Maintenance, written by Robert M. Pirsig. a few days ago, I stumbled upon a quote that made me realise I wanted to read the book right away:

“We took them once in a while for variety or for a shortcut to another main highway, and each time the scenery was grand and we left the road with a feeling of relaxation and enjoyment. We did this time after time before realizing what should have been obvious: these roads are truly different from the main ones. The whole pace of life and personality of the people who live along them are different. They’re not going anywhere. They’re not too busy to be courteous. The hereness and nowness of things is something they know all about. It’s the others, the ones who moved to the cities years ago and their lost offspring, who have all but forgotten it. The discovery was a real find.

I’ve wondered why it took us so long to catch on. We saw it and yet we didn’t see it. Or rather we were trained not to see it. Conned, perhaps, into thinking that the real action was metropolitan and all this was just boring hinterland. It was a puzzling thing. The truth knocks on the door and you say, ‘Go away, I’m looking for the truth,’ and so it goes away. Puzzling.”

I found a cheap secondhand copy and started reading it right away. it's wonderful. I find it hard to explain why exactly. it's probably the combination of philosophy and memoir. Motorcycle Maintenance is a very small part of this book, by the way. the author uses is to explain certain philosophies—metaphors are present in large numbers. but it never gets confusing or too tough. it just is a lovely and interesting read.

—

The Summer Book by Tove Jansson (introduction by Kathryn Davis) isbn 9781590172681

When God was a Rabbit by Sarah Winman isbn 9780755379286

Jane Eyre by Charlotte Brontë isbn 9780141040387

Zen and the Art of Motorcycle Maintenance by Robert M. Pirsig isbn 9780060839871

Gelezen #3 (juli)

2011-08-05T18:31:00.000+02:00

Afgelopen maand las ik:

The Lonely Passion of Judith Hearne - Brian Moore

The Outward Room - Millen Brand

Franny and Zooey - J.D. Salinger

Emma - Jane Austen

Caribou Island - David Vann

Monsieur Monde Vanishes - Georges Simenon

Runaway - Alice Munro

Wish her safe at home - Stephen Benatar

Juli was een heel fijne leesmaand. Niet alleen las ik veel boeken (8 boeken in één maand is voor mij boven gemiddeld), die boeken waren ook allemaal enorm de moeite waard. En, ik schreef veel, hier. Vooruitgang!

Franny and Zooey was een re-read, ik las het een aantal jaar terug in het Nederlands maar omdat ik geloof dat er toch altijd iets verloren gaat bij een vertaling heb ik het nu in het Engels gelezen. En, ik was vergeten hoe fijn in Franny vond. Haar stuk vond ik fantastisch, maar eigenlijk is het hele boek erg goed. Franny en Zooey, beide op zoek naar hetzelfde. Waarheid en eerlijkheid. Ik vind het prachtig dat Zooey in eerste instantie denk dat hij het allemaal wel door heeft, het leven, maar door de crisis van zijn zusje begrijpt dat hij net zo weinig weet als Franny. En ik vind het mooi dat hij door haar hulp toch eindelijk een stukje waarheid kan vinden. Ik ben erg fan van verschillende dingen die Salinger schreef in Franny and Zooey en zal daarom een aantal quotes delen, omdat ik eigenlijk vind dat dit boek eigenlijk moet worden ervaren. Enkel wil ik nog even zeggen dat ik blij ben dat ik het nu nog een keer gelezen heb, omdat ik nu het hele verhaal, de rode lijn, beter begrijp. Zie. 3D, weet je wel.

"I'm not afraid to compete. It's just the opposite. Don't you see that? I'm afraid I will compete—that's what scares me." (p. 30)

"Much, much more important, though, Seymour had already begun to believe (and I agreed with him, as far as I was able to see the point) that education by any name would smell as sweet, and maybe much sweeter, if it didn't begin with a quest for knowledge at all but with a quest, as Zen would put it, for no-knowlegde. Dr. Suzuki says somewhere that to be in a state of pure conciousness—satori—is to be with God before he said, Let there be light." (p. 65)

"An artist's only concern is to shoot for some kind of perfection, and on his own terms, not anyone else's." (p. 198)

Caribou Island is het tweede boek van David Vann, eerder al schreef hij Legend of a Suicide (waar ik overigens enorm van onder de indruk was). Dit boek gaat over Gary en Irene, en over Rhoda en Jim. Jim is de vader van de Roy Fenn in Legend, maar dit verhaal gaat voornamelijk over de relatie van Gary en Irene—ouders van Rhoda. Het gekke is dat Roy Fenn in dit boek helemaal niet bestaat. De situatie is dus anders en het verhaal zou zomaar een 'extra' kunnen zijn voor Legend of a Suicide.

Gary en Irene zijn van plan op een eiland dat eigendom is, Caribou Island, een eigen hutje te bouwen. Vervolgens is het plan om daar de winter door te brengen. Door onkunde en onmacht loopt niets volgens plan: Gary weet eigenlijk niet hoe je zo'n hutje in elkaar moet zetten en doet maar wat. Het werk moet worden verzet, ook al is het noodweer. Irene wordt ziek en Gary gelooft er niets van. De relatie, die in eerste instantie al niet zo sterk lijkt, krijgt het zwaar te verduren. Daar komt bij dat beide niet tevreden zijn met het leven dat ze hebben en elkaar daar de schuld van geven. Die donkere wolk op de kaft van dit boek hangt daar niet voor niets.

Hoewel ik vond dat het wat langzaam op gang kwam, en dat een aantal personages niet heel veel toevoegen aan het verhaal als geheel, was ik ook van deze Vann onder de indruk. Voornamelijk het laatste gedeelte, waar ik uiteraard niets over kan vertellen, vond ik mooi. Het lijkt erop dat David Vann heel goed begrijpt hoe een mens in elkaar zit, en waar het tot toe in staat is. Zijn schrijfstijl is sober en direct, maar krachtig en lijkt bijna natuurlijk te zijn. Geen woord te veel, nooit te weinig informatie—en dat is erg knap. Bovendien vind ik de kaft van dit boek echt prachtig.

Tot slot Runaway van Alice Munro, mijn derde Munro. Een aantal verhalen vond ik prachtig (Tricks, en de drie stukken over Juliet), een aantal 'gewoon' mooi. Wederom moet ik opmerken hoe geweldig, geweldig, Munro kan schrijven. Omdat schrijven over een verhalenbundel mij totaal niet ligt zal ik een voorbeeld geven van haar goede schrijven, om diegene die nog nooit iets van haar heeft gelezen te overtuigen dat het echt een must is. Uitroeptekens!

"She could not explain or quite understand that it wasn't altogether jealousy she felt, it was rage. And not because she couldn't shop like that or dress like that. It was because that was what girls were supposed to be like. That was what men—people, everybody—thought they should be like. Beautiful, treasured, spoiled, selfish, pea-brained. That was what a girl should be, to be fallen in love with. Then she would become a mother and she'd be all mushily devoted to her babies. Not selfish anymore, but just as pea-brained. Forever.

She was fuming about this while sitting beside a boy who had fallen in love with her because he had believed—instantly—in the integrity and uniqueness of her mind and soul, and had seen her poverty as a romantic gloss on that." (p. 164, story 'Passion')

Wish Her Safe at Home

2011-08-05T16:03:00.000+02:00

Wish Her Safe at Home, geschreven door Stephen Benatar (yes, another New York Review Books boek), is een erg (erg!) bijzonder boek. Hoofdpersoon Rachel Waring, rond de 40 jaar oud, leren we kennen als een optimistische en, in het begin, vrij realistische vrouw. Op het moment dat ze in een groot huis gaat wonen en daarmee haar volledige oude leven, en ook haar 'ritme' van leven, van zich af werpt lijkt ze echter langzaam weg te zakken in een gelukkige gekte.

***

Rachel woont in een appartement met haar beste vriendin Sylvia, werkt op een kantoor en komt een beetje over als een grijze muis. Als ze dan ineens een 'chique' huis erft van een tante die ze eigenlijk enkel herinnert als een gekke en oude vrouw, grijpt ze de kans om haar leven te veranderen.

Het verwarrende van dit boek is voornamelijk de grens tussen de realiteit van het verhaal en de fantasie van Rachel. Je leest namelijk alles vanuit de beleving van Rachel, en in het begin lijkt alles prima in orde en begin je de hoofdpersoon ook echt te waarderen. Ze is positief, neemt verantwoordelijkheid voor haar leven. Al vrij snel merk je echter dat Rachel dingen mee maakt in haar hoofd, in plaats van in het 'echt'. Ze begint zichzelf ineens te zien als diva, gaat er van uit dat ze overal en bij iedereen in de gaten gehouden wordt omdat ze zo mooi en zelfverzekerd denkt te zijn. Ik begon al snel te twijfelen over wat er nu echt gebeurde en wat Rachel zelf verzon. Rachel houdt van verhalen, boeken. Het verhaal van een eerdere bewoner van haar nieuwe huis boeit haar zodanig dat ze in een vreemde spiraal terecht komt. Ze heeft zelf echter geen idee wat er met haar gebeurt en als lezer twijfel je er soms ook aan: het wordt zo, zo subtiel gebracht dat je eigenlijk eerst twijfelt aan je eigen vermogen tot (be)oordelen.

Als ze dan ineens begint te vertellen over een verleden dat niet overeenkomt met herinneringen die eerder al gedeeld zijn, weet je het toch echt zeker. Rachel verzint een nieuw verleden, waant zich een geliefde van een man die al honderden jaren dood is. Op een gegeven moment neemt ze zelfs een volledig andere identiteit aan, geheel onbewust. Rachel is zichzelf helemaal verloren en heeft het niet in de gaten..

Dit kwam bij mij best hard aan als lezer. Rachel is een heldin. Haar spirit maakt haar een echte literaire heldin. Haar gekte is niet een duistere, er komt geen ongeluk of depressie in voor. Het lijkt er juist op dat Rachel doordraait door haar geluk, haar happines. Dit zorgt er voor dat je als lezer aan haar kant staat. Zo nu en dan wil je haar bij de hand nemen en haar weghalen van een bepaalde situatie, haar wegsturen van een gekke opmerking. Ik gunde Rachel een terugreis naar de realiteit. Haar vrienden (en daar had ik vaak mijn twijfels bij - wederom de grens tussen realiteit en fantasie: vaak had ik het idee dat Rachel dingen verkeerd inschatte, niet begreep. Die 'vrienden' kwamen niet altijd even vriendelijk over.) besluiten uiteindelijk in te grijpen en sturen Rachel naar een instituut.

Uiteraard is dit een vrij logische reactie in een dergelijke situatie, iets dat door 'normale' mensen niet wordt begrepen wordt vaak aan de kant geschoven, uit het zicht genomen. En misschien heeft Rachel weinig moeite gehad met het instituut, uiteindelijk, door haar gewoonte om de wereld om haar heen anders te zien, er iets anders van te maken in haar hoofd. Misschien. Maar als lezer voel je toch dat er iets niet klopt: Rachel deed nooit iemand kwaad, en met een beetje fantasie zou je kunnen zien hoe ze, met een beetje begeleiding, heel lang en gelukkig in dat huis had kunnen wonen.

Rachel Waring was niet gek. Ze voelde een bepaalde liefde voor de wereld, geloofde in de wereld. Haar gekke tante Alicia was misschien zo gek nog niet. Ik denk dat Rachel erg op haar tante lijkt, haar tante had echter de mazzel dat er iemand was die voor haar wilde zorgen. Daarom hoefde Alicia niet naar een instituut, daarom kon Rachel kennismaken met het gekke geluk van haar tante en misschien is het ergens, ironisch genoeg, ook wel de reden dat Rachel zo is geworden. Had ze het huis niet gekregen van haar tante, dan was ze gewoon die grijze muis gebleven, waarschijnlijk, en was er niets gebeurt. Niet gelukkig, niet gek.

—

Wish Her Safe at Home by Stephen Benatar (introduction by John Carey) isbn 9781590173350

Monsieur Monde Vanishes

2011-07-29T16:40:00.002+02:00

Mijn derde New York Review Book was Monsieur Monde Vanishes, van Georges Simenon. Ik had eerlijk gezegd nog nooit van de man gehoord, maar toen ik op Goodreads wat rondkeek schenen veel mensen van 'Simenon' te houden. Iets in zijn schrijfstijl. Volgens een korte introductie helemaal voorin dit boek heeft deze man zo'n 200 boeken geschreven, ik kon me dan ook van te voren voorstellen dat iemand die zoveel heeft geschreven een volledig eigen manier van schrijven heeft.

***

Dit boek is maar 174 pagina's dik, toch had ik in verhouding wat meer tijd nodig om het uit te lezen. Het verhaal is in staat om de hele dag door bij je te blijven, terwijl het eigenlijk niet eens zo heel bijzonder is. Er zit inderdaad iets unieks in zijn schrijfstijl. het is kwetsbaar, eerlijk, puur en helder. Het zijn dingen die je als persoon ineens met een zucht erkent, een soort van hartstocht, dat Simenon beschrijft en waarmee hij zijn schrijven tot leven wekt.

Monsieur Monde is een rijke man, hij heeft een familiebedrijf dat goed loopt. Het huis waarin hij samen met zijn (tweede) vrouw en zijn zoon woont is het huis waarin hij zelf opgroeide—kortom, reden genoeg om gelukkig of tevreden te zijn.

Het verhaal begint op het moment dat Madame Monde aangifte komt doen van het verdwijnen van haar man. Niet veel pagina's verder zijn we ineens terug in de tijd: de ochtend waarop Monde de benen nam. Monsieur Monde laat ons zien dat hij eigenlijk niet precies weet waarom hij besluit weg te gaan—het lijkt allemaal ook enorm mechanisch te gaan, hij voelt geen enkele emotie tijdens zijn handelen: hij neemt geld op bij de bank, laat zijn snor weg scheren, schaft een nieuw pak aan. Hij wil verdwijnen en (bovendien) nooit herkend worden.

"He did not know where he was going or what he would do. He had set off. Nothing lay behind him any more: nothing lay before him as yet. He was in space." (p. 40)

"Some of them were coming out already, lingering ont he edge of the sidewalk to finish the conversation they had begun, shaking hands, going off in various directions, each of them toward his home, his wife, his bed." (p. 41)

Al snel kreeg ik het idee dat Monsieur Monde misschien wel was vertrokken om te kunnen zien hoe andere mensen hun leven invullen. Want wat is nu eigenlijk 'het leven'? Wat is écht leven? Wie beslist of iemand een 'echt' leven heeft geleefd? En is hij wel tevreden met zijn versie daarvan? Het is een gekke ontdekkingsreis.

In de trein naar Nice kijkt Monde zijn ogen uit. Uiteindelijk stapt hij uit in Marseille—daar neemt hij een kamer om te overnachten. Hij redt een prostituee het leven en ze blijven bij elkaar. En dan zijn we ineens twee maanden verder. Monsieur Monde is al zijn geld kwijt (gejat) en moet dus aan het werk. Julie, de prostituee, en hij nemen beide een baantje in een 'bar' en wonen apart van elkaar in een goedkoop kamertje in Nice. Daar komt Monde ineens zijn eerste vrouw tegen, de vrouw waar hij zo van walgt en van is gescheiden. Toch voelt Monde iets als empathie en houdt haar in de gaten. Al vrij snel komt hij er achter dat ze in de problemen zit en voor de tweede keer in dit boek redt hij een vrouw het leven. Weliswaar niet op de manier waarop deze vrouw het had verwacht, en ook om een heel andere reden dan zij in het hoofd heeft zitten, maar Monsieur Monde helpt haar.

Uiteindelijk lijkt hij erachter te komen dat, waar hij ook is, en met wie, dat hij altijd Monsieur Monde is. Zelfs het aannemen van een andere naam, het werken in een andere 'positie' en het wonen in een ander huis kunnen geen verandering brengen aan de storm in zijn hoofd. Er valt niets anders te doen dan te accepteren wie hij is: er is geen ontsnapping mogelijk. En dan lijkt ineens de storm te gaan liggen.

De New York Review Books blijven indruk maken. Ook Monsieur Monde Vanishes vond ik erg mooi. Het laat een indruk achter. Het zijn de momenten die soms te menselijk zijn, waarvan je niet verwacht dat iemand daar ooit woorden voor heeft kunnen vinden, die mij enorm opvielen. (Passen en meten.) Dat is iets waar Georges Simenon heel erg goed in is: de juiste woorden op het juiste moment.

—

Monsieur Monde Vanishes by Georges Simenon (introduction by Larry McMurtry) isbn 9781590170960

my thing about Harry Potter

2011-07-19T10:34:00.003+02:00

Harry Potter. I started reading Harry Potter and the Philosopher's Stone on a rainy sunday. My parents bought the first book for my little brother: he never read, never reads, and they thought a Harry Potter book would change that. It didn’t. Anyway - I kind of had something against the whole Harry-hype. I thought it was childish and stupid because it was all about a wizard, for heavens sake. Also: I don’t like it when books get hyped. I was twelve years old, I guess, and I read a lot my entire life but the books everybody reads just make me cranky.

Then, there was this sunday. I was bored, didn’t have a book to read because back then I didn’t own very much books and I already read all the books I got from the library. I saw Harry Potter lying on the coffee-table, it almost looked sad. My little brother probably read two pages and then tossed it aside. It was dusty because the book had been lying there for months. So I started reading, simply because I was bored.

I think I finished it the same day. I thought it was brilliant. I never expected it to be this good. I loved Hagrid, I thought Dumbledore was the best invention since.. well I hadn’t read Lord of the Rings yet so I guess.. books. Yes! I thought Dumbledore was the best invention since books. Which is kind of weird but well, have you met Dumbledore?

Soon after that particular day I got the second book for my birthday. The voice from the walls scared me immensely. I remember I sat on a couch reading long after it got dark outside, only because the voice was so frightening to me I HAD to know what it was, because if I didn’t I probably wasn’t able to sleep. So I finished the second book, again it was a rainy day.

The next day I went to the library for the third and fourth book, which took me a little longer because school had started again. Then there was the long waiting for book number five.

I don’t think I’ve loved a series of books this much. I’m not sure if I ever will again. The plots are amazing. Hermione is wonderful, Ron is the guy I probably would fall in love with if I’d meet him in real life. Dumbledore is the granddad I never (I lost them both when I was still very young) had. McGonagall is wonderful. I also really hated a character like I never had before: Dolores Umbridge. Snape I never liked and Malfoy was easy to hate, but Umbridge really made me cry out of frustrations. The way she treated, well, everybody, was so humiliating I kind of thought there should be a prison-sentence for that. Still do, by the way.

J.K. Rowling is a wonderful writer. Literally wonder-ful. The world she created, the characters she gave life to - I will never forget Sirius or Fred/George, Luna Lovegood, Neville Longbottom. Even the animals she made unforgettable. And what about house-elves? I think Rowling has a lot of respect for everything, anything, and used that while writing about that. Everything, anything. I’m really glad I was that bored, ten years ago. That it was raining and that book was there to introduce me to such an amazing world.

(I wrote this about a year ago, which is perfect since I'm not capable of writing anything sensible about Harry Potter at the moment. Last friday I saw Deathly Hallows II and I'm a bit empty. X-posted at tumblr.)

New York Review Books classics

2011-07-13T19:20:00.000+02:00

De manier waarop ik in aanraking kwam met New York Review Books Classics is eigenlijk suf en een beetje stom. Ik kwam (wederom) op andere boekblogs ineens heel veel boeken tegen met op de voorkant dat vierkantje met titel en auteur. Die boeken leken weinig met elkaar te maken te hebben en ik negeerde ze dus maar gewoon. Er was zelfs een tijd dat ik me er gewoon aan irriteerde. Toen ik echter een razend enthousiaste review las op de blog van Sasha over The Outward Room van Millen Brand raakte ik meer geinteresseerd: dit boek werd beschreven als iets dat ik enorm zou kunnen waarderen. Datzelfde gold eigenlijk ook voor The Lonely Passion of Judith Hearne door Brian Moore en ik bestelde beide boeken. Binnen vijf dagen las ik beide boeken uit.

NYRB publiceert boeken die eigenlijk een beetje vergeten zijn, door de jaren heen. De omschrijving van de publishers zelf:

"The NYRB Classics series is designedly and determinedly exploratory and eclectic, a mix of fiction and non-fiction from different eras and times and of various sorts. The series includes nineteenth century novels and experimental novels, reportage and belles lettres, tell-all memoirs and learned studies, established classics and cult favorites, literature high, low, unsuspected, and unheard of. NYRB Classics are, to a large degree, discoveries, the kind of books that people typically run into outside of the classroom and then remember for life."

Sommige boeken worden opnieuw opnieuw vertaald (want het gaat hier over internationale literatuur), soms is het zelfs zo dat een boek nog nooit in het Engels ís vertaald. Het idee dat sommige titels zomaar in het niets verdwijnen, terwijl een boek ten tijde van publicatie eigenlijk enorm groot was, vind ik ontzettend triest. Peter Cameron schreef in een prachtig afterword bij het boek The Outward Room het volgende:

"It's somewhat frightening to learn that good books—even books heralded in their time—can disappear so quickly and completely. We like to think that things of enduring quality and worth are separated from the dross and permanently enshrined, but we know that this is not true. Beautiful things are more likely to disappear than to endure."

Bovenstaande quote van Peter Cameron gaat ook wel een klein beetje over The Outward Room: het boek was al beroemd voordat het te koop was in de boekwinkels. Dit had te maken met een verhaal dat door een uitgever enorm werd gewaardeerd. De auteur, Millen Brand, werd gevraagd of hij meer had. Brand antwoordde dat hij op dat moment bezig was met een novel, hij beloofde de uitgever een kopie als het af was. Die kopie werd vervolgens gelezen door grote auteurs (onder andere Sinclair Lewis, Nobelprijs winnaar) en ook deze mensen waren lyrisch. Gevolg? 10 000 gereserveerde exemplaren. Door de grote aandacht voor het boek besloten een aantal boekenclubs het boek als maandtitel te benoemen. Uiteindelijk werd de eerste druk van The Outward Room een oplage van zo'n 140 000 boeken. Let wel, ik heb het nu over 1937. Het aantal was zo enorm dat de prijs van de boeken omlaag kon.

Het idee dat dit boek nu zo onbekend is was toentertijd belachelijk—maar here we are. Het boek is niet eens in het Nederlands te krijgen.

The Outward Room gaat over een jonge vrouw die, op het moment dat we haar leren kennen, in een inrichting (een 'inzinking' als gevolg van het overlijden van haar broer heeft haar daar gebracht), waar ze al zeven jaar zit. Ze heeft echter niet het idee dat ze ook maar enigszins verder komt met haar problemen en ontsnapt. Liftend komt ze in New York terecht en probeert daar haar leven op orde te brengen. Dit krijgt ze pas voor elkaar op het moment dat ze John leert kennen—vrede en vrijheid, waarvan ze niet eens wist dat ze het zocht, is het eindpunt van dit verhaal (haar echte naam leren we nooit kennen, ze noemt zichzelf Harriet Demuth).

Ik vond het prachtig. Het is zo'n boek dat lang na blijft deinen. Tijdens het lezen viel me enorm op hoe vredig het verhaal is, ook al heeft de hoofdpersoon haar hoofd te vol zitten met al die spoken die ze in de inrichting niet kwijt kon raken. Je krijgt het idee dat ze alleen maar een herfststorm nodig heeft om die spoken kwijt te raken. Zo'n prachtig peaceful stukje dat, volgens mij, voor de hoofdpersoon net zo vredig is:

"A girl with a blue pail climbed on her knees and began to stare into her eyes. What is she looking at? Solemn, the stare was neither liking nor dislike, was not even inquiry. Understanding? But the eyes were shut with infancy.

One of the mothers came to her.

'Sally seems to be fascinated by you,' she said.

'Yes,' she said. She stood up.

'Come back now,' the mother said to the girl. The girl went away.

She too walked away."

De hoofdpersoon is duidelijk overwhelmed, surprised, en vraagt zich af wat dat meisje nu zag. Harriet weet niet wat ze moet denken, maar denkt wel zeker te zijn dat het meisje het niet kan begrijpen, haar situatie niet, omdat ze nog te jong is. Die puurheid, stilte in de ziel, lijkt bij haar een beetje te zorgen voor, wederom en het spijt me, vrede.

Dit boek is unlike anything I've ever read before. Het is stil, vol hoop en prachtig geschreven. Ik vond het bijna direct prachtig, nu ik er bij stil sta lijkt er wel een soort van licht te schijnen in dit verhaal. Hoe hopeloos Harriet zich ook voelt, ze is er zeker van dat het anders kan. Ze kan zich herinneren dat ze ooit gelukkig was, maar weet niet hoe ze daar weer kan komen. Ze weet niet wat het is dat haar weghoudt van dat geluk. Het einde is klein en duidelijk, maar het is een goed einde. En Harriet begrijpt haar situatie, eindelijk. Now I can tell him that I know, zijn de laatste woorden, en achteraf zijn dat de perfecte laatste woorden. Het gaat twee kanten op, en beide kanten zorgen voor een geloofwaardig plot. Tot slot nog een paar woorden van Peter Cameron, woorden over dit mooie boek:

"Its power comes from its tenderness and quiet. As Brand observes, near the end of the book, 'the evidences of winter were small, only to be seen, like the signs of spring, by the heart that feels small changes.'"

***

The Lonely Passion of Judith Hearne van Brian Moore kent een minder goed einde. Het hele verhaal is sowieso een beetje triest. De hoofdpersoon, Judith Hearne, is niet perfect. Ze zit vol vooroordelen, heeft (bijna) geen mensenkennis, ze drinkt veel en heeft een vreemde relatie met God en haar overleden tante. Miss Hearne is 'very plain indeed' en 'has few accomplishments' en, ook dat nog, geen geld. Kort samengevat: geen man die haar wil.

Judith Hearne begint op het moment dat Miss Hearne zich vestigt in een kamer, een kamer van een chique huis dat ooit het eigendom was van een familie. Nu is het eigendom van Mrs Henry Rice, moeder van 'fatty' Bernard en zuster van Mr James Madden. Bernard woont nog bij zijn moeder, dertig plusser maar (uitleg!) poëet. Mr James Madden (Jim) komt net terug uit Amerika.

Miss Hearne is vrij wanhopig. Het werk dat ze had lijkt van haar weg te lopen, iedere man die in eerste instantie wel wat ik haar lijkt te zien loopt op beslissende momenten bij haar vandaan en het kleine beetje geld dat ze heeft drinkt ze weg. Wanhopig. Mr James Madden is niet getrouwd en lijkt wel interesse te hebben. Althans, dat is wat Judith Hearne denkt. Ondertussen drinkt ze steeds meer en wordt haar wereld steeds leger.

The Lonely Passion is net als The Outward Room een stil boek. Het is geen werk dat je moet lezen vanwege flitsende plotwendingen en een magistraal einde—boeken als deze lees je vanwege de briljante manier van schrijven, vanwege personage die in staat zijn jouw hart te breken. Judith Hearne is zo'n personage. Ze is te trots voor haar situatie, en werkt zichzelf steeds verder in de problemen. Op het moment dat ze absoluut en volledig begint te twijfelen aan het bestaan van God (zo, zo triest is het stuk dat vertelt over haar gevoelens op het moment dat ze beseft dat ze al die tijd heeft gebeden tot brood) weet je dat het einde in zicht is.

Het prachtige aan dit boek is dat je werkelijk met haar meeleeft. Je weet hoe ze is, je weet wat ze gaat doen, en toch probeer je haar een andere kant op te duwen, probeer je haar wat liefde of wijsheid te sturen. Het is triest om te lezen over een vrouw vol besef in haar failure in life. En, ergens deed ze het bewust, ze pauzeerde haar leven om voor iemand anders te zorgen. Haar tante, de vrouw die zo ziek was en zoveel hulp nodig had, de vrouw die Judith Hearne in huis nam nadat Judith wees werd. De vrouw die zo trots was, te trots om in een verzorgingshuis te worden opgenomen. De vrouw die Judith Hearne heeft gevormd, de persoon die ze uiteindelijk is geworden.

Ja. Eigenlijk gewoon een heel triest boek, maar wel heel erg mooi.

—

website NYRB Classics

complete catalogus van de NYRB Classics, plus Fall 2011 en Spring 2012

The Lonely Passion of Judith Hearne by Brian Moore (afterword by Mary Gordon) isbn 9781590173497

The Outward Room by Millen Brand (afterword by Peter Cameron) isbn 9781590173596

Emma - so far

2011-07-13T13:06:00.001+02:00

Emma is officieel mijn derde Jane Austen. Pride and Prejudice was mijn eerste, en heb ik sinds dien meerdere keren gelezen. Daarna las ik Persuasion in één dag uit. Nu lees ik Emma en het is een heel andere leeservaring.

Er wordt gesproken over de perfectie van dit boek, door critici, maar ik kan het daar niet mee eens zijn. Ik vind het een fijn boek, absoluut, maar sommige stukken duren me te lang. Emma is geniaal, en datzelfde geldt voor Mr. Knightley - beide zo onvoorspelbaar als mogelijk is. Ook Mr. John Knightley mag ik graag en de Westons zijn zo lief.

Eigenlijk vind ik het hele verhaal tot nu toe leuk, ook al ken ik het natuurlijk al, en toch is er iets dat me een beetje dwars zit. Dat heeft misschien te maken met de ellenlange zinnen van Miss Bates. De herhalingen in converstaties, in bijna alle conversaties. En dat gedoe met verschillen in klasse. Het viel me niet zo op in Pride and Prejudice en Persuasion, en ik weet niet zo goed waarom Emma daar wel mee overgoten is. Het is natuurlijk logisch, in de tijd van Austen was het normaal om iemand minder waard te vinden omdat diegene een minder rijke familie had, of nog erger: als het farmers zijn. Misschien zit ik gewoon minder in het verhaal dan dat ik bij de vorige Austens ervaarde.

Dat neemt niet weg dat ik Emma echt heel leuk vind, met haar maffe ideeën en overtuigingen, en Mr. Knightley maakt net zo'n goede indruk. Het zal echter niet mijn favoriete Austen worden, denk ik. Maar misschien raak ik dieper engaged, ik zit nog maar op de helft.

Alice Munro en Simon van Booy

2011-07-01T16:49:00.003+02:00

Het is typerend voor de schrijfstijl van Alice Munro dat je, als je net met een nieuw verhaal begint, je verdwaald voelt. Ik moet altijd, na een paar bladzijden, even puzzelen. Als voorbeeld neem ik het verhaal Queenie uit deze bundel: direct in de eerste alinea leer je al drie mensen kennen. Queenie, die eigenlijk Lena heet, Stan en de 'ik' van dit verhaal. De relatie tussen 'ik' en Queenie is onbekend, maar de laatste is blijkbaar getrouwd met Stan, ook wel Mr. Vorguilla genoemd. Ook is onbekend of 'ik' mannelijk of vrouwelijk is. De puzzel van mensen, omstandigheden en geschiedenis die Munro in ieder verhaal legt wordt langzaam wat duidelijker, maar je moet je echt laten gaan. Niet te veel nadenken en gewoon goed lezen, Alice Munro kun je vertrouwen.

Deze bundel, Hateship, friendship, courtship, loveship, marriage, bleef een beetje op afstand. Mijn eerste aanraking met Munro, Too Much Happiness, was groots en indrukwekkend. De verhalen kwamen aan. Datzelfde geldt ook wel voor deze bundel, want ieder verhaal blijft hangen en dat is prachtig, briljant. Ik vond deze bundel echter wat minder mooi, maar dat zegt misschien ook wel heel veel over Too Much Happiness. Ik moet hier even bij zeggen dat ik denk dat Alice Munro nooit zal teleurstellen. Ieder verhaal heeft wel 'iets', en dat 'iets' blijft hangen. Niet voor niets wordt over ieder nieuw verschenen boek van Munro gezegd dat het de beste 'tot nu toe' is. En dat klopt, iedere keer opnieuw.

Simon van Booy kende ik ook al, van The Secret Lives of People in Love. Ik denk, denk, dat ik zijn tweede bundel, Love Begins in Winter mooier vind. Maar, een heel klein beetje mooier maar. Ik ben internet zo enorm dankbaar, en al die boekenblogs in de wereld, want anders had ik Simon van Booy nooit leren kennen. Hij is nog niet vertaald in het Nederlands, en dat zal waarschijnlijk ook nog niet gebeuren, tenzij zijn Everything Beautiful Began After (zijn nieuwe boek, dat volgende week zal verschijnen) een hit wordt in Engeland en Amerika. Nederland loopt achter wat dat betreft, met heel veel moois.

Het begon al voordat ik was begonnen met het eerste verhaal. De dedication alleen al is buitengewoon: to LORILEE VAN BOOY - if you are not here, then why are you everywhere? ; Simon van Booy verloor zijn vrouw, en zijn dochtertje haar moeder, nog niet zoveel jaren terug. Daar is verder niet veel over te zeggen, maar deze dedication is mooi en voorspelt eigenlijk, stiekem, al een intens verhaal. Of, verhalenverzameling. Want Simon van Booy heeft wederom heel, heel mooie verhalen geschreven. Verhalen die ik waarschijnlijk mijn leven lang zal blijven herlezen. Niet alleen de verhalen zelf laten een indruk achter, een stempel, de schrijfstijl van van Booy is uniek. Hij is heel eerlijk in zijn observaties. En ergens is hij ook een heel positieve man, denk ik, en houdt hij van de wereld, van het leven. Een aantal voorbeelden (in deze fragmenten is de hoofdpersoon een man die cello speelt in schouwburgen, het is dus zijn 'werk' - de fragmenten komen uit het verhaal 'Love Begins in Winter', waar de bundel naar is vernoemd):

"I think music is what language once aspired to be. Music allows us to face God on our own terms because it reaches beyond life.

I feel moments from the end.

The muscles in my bowing arm tighten. The final notes are sonorous; I steady my bow like an oar held in a river, steering us all toward the bank of now and tomorrow and the day after that. Days ahead like open fields.

And night pools outside the concert hall. The city is still wet. The concert hall is glassed in and overlooks a garden. Eyes of rain dot the windows and shiver with each breath of wind. Stars fill the sky, then drop to flood the streets and the squares. When it rains, even the most insignificant puddle is a map of the universe." (p.5)

"When Bach died, some of his children sold his scores to the butcher; they had decided the paper was more useful for wrapping meat. In a small village in Germany, a father brought home a limp goose wrapped in paper that was covered with strand and beautiful symbols." (p.22)

"Music is only a mystery to people who want it explained. Music and love are the same." (p.22)

Er zitten nog meer post-its in mijn boek, de meeste quotes, zinnen, zijn echter mooier in context. Ergens voel je toch het verlies van zijn vrouw in van Booy's verhalen. Ze gaan allemaal over verlies, liefde (op iedere mogelijke manier) en ook over dromen. Over dromen die verdwijnen in het niets, de leegte die dat achter kan laten en vervolgens het kiezen voor de schaduw van het leven dat eigenlijk werd verwacht. Het verliezen van hoop, en dat terug vinden op een heel onverwachtse manier. Als ik er over nadenk zijn het bijna altijd sprookjes. Sommige iets tragischer dan de sprookjes die de maatschappij van nu verwacht of gewend is. Het eindigt niet altijd even 'gelukkig', maar zodra je een verhaal laat zakken en er dan weer over nadenkt heb je toch het idee dat je iets prachtigs hebt leren kennen. Ik wel, in ieder geval. Er is niet veel mis met een tragisch verhaal, je moet het echter wel leren doseren - te veel en het laat een vieze smaak achter.

Tot slot misschien wel het mooiste stukje van het eerste korte verhaal, een soort van bevrijding voor beide karakters:

"'See - this book belongs to you,' Hannah said sweetly.

'No, young lady,' the birdman said. 'It belongs to you - but you don't belong to it.'

He leaned in very close to her.

'You belong to you,' he said."

Gelezen #2 (juni)

2011-07-01T12:52:00.002+02:00

Afgelopen maand, juni, las ik deze boeken:

Seer of Sevenwaters - Juliet Marillier

Tolstoy and the Purple Chair: My Year of Magical Reading - Nina Sankovitch

Hateship, Friendship, Courtship, Loveship, Marriage - Alice Munro

After the Fire, a Still Small Voice - Evie Wyld

Love Begins in Winter - Simon van Booy

Vanessa & Virginia - Susan Sellers

The Hours - Michael Cunningham

Ik voel me een beetje lullig, vorige maand schreef ik dat ik meer wilde bloggen, en ik meende het ook. Vervolgens was ik zo ontzettend lui, ik heb maar één boek uitgebreid behandeld. Dat heeft niets te maken met de gelezen boeken: vijf boeken waren gewoon erg goed. Hoewel de overige twee niet slecht waren, vielen ze me een beetje tegen.

Juliet Marillier is een schrijver die ik al jaren in de gaten houd, vanaf het moment dat ik de eerste twee boeken van de Sevenwaters-saga las was ik hooked. Ik houd enorm van mythologie, van de natuurreligie's van vóór de kerk een soort van monopolie leek te krijgen op het gebied van geloof (en ook grondgebied - 'ketters' moesten worden uitgeroeid en werden steeds verder verdreven). Juliet Marillier is lid van de OBOD, een organisatie die Druïden voornamelijk samen brengt. Ze heeft veel kennis van die natuurreligie's omdat ze zelf Druïde is, en die liefde voor de natuur vlecht ze door al haar verhalen heen.

Toch zorgt dat er niet voor dat ieder boek van haar even goed is, Seer of Sevenwaters (het vijfde boek in de Sevenwaters-saga) viel me zelfs erg tegen. Vanaf het begin was alles een beetje te voorspelbaar, de hoofdpersonen iets te 'goed', te heldhaftig en zonder haat, om realistisch over te komen. Nu is Marillier me nooit zo opgevallen om haar mooie manier van schrijven, en ook dat merkte ik in dit boek. Ze kan verhalen vertellen, heel goed, maar dit verhaal bleef niet echt hangen.

Het tweede boek dat me een beetje tegenviel was Vanessa & Virginia van Susan Sellers - een boek over Vanessa Bell en Virginia Woolf. Ik wist van te voren dat het een roman zou zijn, en in eerste instantie vond ik dat ook helemaal niet erg. Wat me achteraf enorm stoort is dat ik niet weet wat nu precies echt gebeurt is. Was Virginia Woolf echt zo jaloers, zo manipulatief?

Susan Sellers schrijft vanuit de beleving van Vanessa, en dat zorgt dus voor een vertekend beeld. Het kan zijn dat Vanessa degene was die zich zo gedroeg, dat Virginia als spiegel werkte. Mevrouw Bell deed ook een zelfmoordpoging, op dezelfde manier waarop Virginia Woolf zichzelf uiteindelijk doodde. Vanessa was dus zelf ook niet erg gelukkig, en soms leek het erop dat zij anderen daar de schuld voor gaf (waaronder haar zus, waarmee ze duidelijk een haat-liefde relatie had).

Het is wél een interessant boek, je leert zo'n beetje de hele Bloomsburygroep een beetje kennen en het laat je nadenken over de persoon die Virginia Woolf was naast die genialiteit die door iedereen wordt aangestipt. Want geniaal was mevrouw Woolf, daar valt niet aan te twijfelen, het is alleen hartverscheurend om te lezen dat ze er eigenlijk aan onderdoor ging. Die mooie conclusies in haar Mrs. Dalloway (en ander werk, natuurlijk) leek ze niet te kunnen verwerken, of toepassen, in haar eigen verhaal, wereld.

De stukken waarin Vanessa aan het werk was met haar verf en haar doeken vond ik echter erg amateuristisch overkomen. Er komen wat vormen en kleuren voorbij, soms een lelie of een tulp, maar het klonk erg plat. Alsof er niet meer achter zat, alsof het knippen en plakken is met een leeg hoofd, een lege beleving. De details die Sellers in Vanessa's wereld tot leven brengt zijn dan wel weer mooi. Het missen, loslaten van mensen, het opmerken van licht in huizen door grote ramen, de spanning die ze voelt tussen mensen. Zulk soort kleine dingen maken het boek dan toch weer iets waardevoller, maar het is toch een boek dat meer had kunnen zijn. Denk ik, vind ik.

De overige boeken, The Hours, After the Fire a Still Small Voice en beide verhalenbundels (Alice Munro, Simon van Booy), wil ik een aparte post geven, simpelweg omdat ik van deze boeken echt heb genoten en omdat ik daar dus wat meer aandacht aan wil besteden.

Tolstoy and the Purple Chair

2011-06-13T17:20:00.002+02:00

Memoirs gaan altijd over meer dan datgene dat het zo bijzonder maakt, Tolstoy and the Purple Chair gaat dan ook niet alleen over het lezen van boeken in die paarse stoel. Nina Sankovitch probeert door middel van het lezen van boeken het verlies van haar grote zus, Anne-Marie, te verwerken.

Het idee? "Literature becomes an escape, not from, but into living." Ik was heel, heel blij toen ik deze uitspraak van Cyril Connolly tegenkwam in dit boek. Er zijn namelijk veel, heel veel mensen die ervan overtuigt zijn dat lezen een vlucht is uit de werkelijkheid. Zelf heb ik lezen nooit als een ontsnapping ervaren. Vaak is lezen zelfs een confrontatie, en nog vaker zorgt het voor begrip. Nina Sankovitch heeft enkel vragen nadat haar zus is overleden, en omdat ze haar hele leven al die magie van boeken heeft ervaren besluit ze een jaar lang ieder dag één boek te lezen en te bespreken op haar blog.

"After three years of carrying the truth of my sister’s death around with me, I knew I would never be relieved of my sorrow. I was not hoping for relief. I was hoping for answers. I was trusting in books to answer the relentless questions of why I deserved to live. And of how I should live. My year of reading would be my escape back into life." (p. 31)

Hoewel Sankovitch haar zus zo enorm mist en lang onder die pijn gebukt ging vond ik het ontzettend opvallend hoe positief ze is, of misschien wel is geworden door de boeken die ze las. Op het moment dat ze begon te lezen was haar zus al een aantal jaren overleden en misschien is ze in die tijd toch onbewust wat last kwijt geraakt, want al vrij vroeg in het boek komt Sankovitch met de volgende woorden: There is always an answer to despair, and that is the promise of beauty waiting in the future. It know it is coming because I have seen and felt beauty in the past. (p. 43)

Nina Sankovitch wordt nooit vervelend. Hoewel het voor haar een zwaar onderwerp zal zijn vraagt ze nooit om medelijden en lijkt ze altijd haar best te doen om echt die antwoorden op die vragen te krijgen. Naast haar leven met al die boeken en haar herinneringen aan haar grote zus, leren we ook haar andere zus een beetje kennen en de rest van haar familie en gezin. Ouders die veel moeite hebben met het verwerken van hun verdriet, kinderen die hun tante ineens zijn verloren. Nina stelt je aan iedereen een beetje voor, maar nooit is de dood van Anne-Marie te zwaar, hoeveel verdriet er ook wordt gevoeld: evenzoveel wordt er genoten.

Hoewel dit boek tot stand is gekomen door het verliezen van een dierbare, is dit boek toch echt een boek dat je met een fijn gevoel loslaat. Sankovitch houdt van lezen, net als de rest van haar familie, en dat is wat ze zo graag wil laten zien: dat lezen een therapie kan zijn voor degene die ervoor open staat.

Dat lezen magie is.

Dat leven magie is.

En dat haar zus magie was.

"My path forward was clear to me. It was a path set ablaze by words, words made into sentences and paragraphs and chapters and books. My way was paved by books." (p. 98)

{Eind juni komt dit boek in het Nederlands uit bij uitgeverij Artemis & co, onder de titel Een boek per dag, isbn 9789047202165.}

Gelezen #1 (mei)

2011-06-07T16:24:00.001+02:00

Via bloglovin volg ik zoveel mogelijk interessante boekenblogs en vaak kom ik daar, per maand, een korte samenvatting tegen van boeken die zijn gelezen in één maand. Omdat ik vind dat ik te weinig blog probeer ik er nu in te duiken, met als voorbeeld dus al die andere blogs.

Afgelopen maand, mei, las ik de volgende boeken:

The Girl Who Chased the Moon - Sarah Addison Allen

Your Voice in my Head - Emma Forrest

Too Much Happiness - Alice Munro

Volgspot - Joseph O'Connor

The Secret Lives of People in Love - Simon van Booy

Een tijdje terug schreef ik dat ik van plan was niet te veel aandacht/energie te besteden aan boeken die ik niet interessant of mooi genoeg vond, boeken die niet te veel indruk achterlaten. Ik ben van plan tijdens de 'samenvattingen' wel kort aan te geven waarom een boek me niet aanstond. Ook kan het zijn dat ik een boek wel mooi vond maar dat ik er nog geen aandacht aan heb besteed: dan doe ik dat gewoon hier.

The Girl Who Chased the Moon van Sarah Addison Allen was zo'n boek dat weinig bleef hangen nadat ik het (in één dag) uitlas. Hoewel mevrouw Allen al niet bekend staat om haar diepgaande literatuur, verwachtte ik toch iets meer dan wat ik tegenkwam in dit boek.

Sarah Addison Allen staat namelijk bekend om haar magie. Niet de magie van kabouters en heksen en tovenarij - Addison Allen schrijft over magie op een hartverwarmende manier. Taartjes en cakejes die je beter laten voelen door een secret ingrediënt, mensen die 's nachts lichtgeven als vuurvliegjes, iemand die boeken aantrekt op een manier waarop honing bijen aantrekt - etcetera. Haar boek the Sugar Queen was heerlijk als een kop thee met een cupcake (of, liever, cupcakes) - een feel-good-novel met leuke personages en verrassende details. Een soort van chick-lit maar dan anders.

The Girl Who Chased the Moon was te plat. Hoewel ook in dit boek weer lieve magie zat met een daarachter een optimistische filosofie waren de personages zo saai en voorspelbaar dat het verhaal daardoor uit balans raakte. De wereld die werd beschreven was veelbelovend, de karakters bijna nooit.

Your Voice in my Head is een boek dat ik al wilde lezen sinds een half jaar terug, denk ik. Ik lees de laatste tijd steeds vaker een memoir en toen ik las dat Elizabeth Gilbert het boek mooi vond was ik nog nieuwsgieriger. Ik weet dat heel veel mensen niet veel goeds te zeggen hebben over mevrouw Gilbert, of over Eat Pray Love for that matter, maar ik vind haar tof en ik deel dezelfde levensfilosofie met haar - we geloven in dezelfde dingen en dat doet mij geloven dat we dezelfde dingen belangrijk vinden in boeken. Dat zal wel niet altijd waar zijn, dat weet ik ook wel, maar ik neem haar mening wel serieus. Laten we het daar op houden.

Haar woorden over deze memoir: 'A blistering, transfixing story of obsession, heartbreak, and slow, stubborn healing.'

En, ja, ik ben het met haar eens. Emma Forrest schrijft op een heel heldere en fijne manier over haar angsten, haar reacties daarop en de wereld in haar hoofd. In feite gaat het voornamelijk over haar depressie, haar poging tot zelfmoord en het ontmoeten van Dr. R. De man die haar leven heeft gered, volgens Forrest. En dan op een gegeven moment moet ze het zonder hem doen, want de man overlijdt. Wat dan volgt zijn herinneringen, maar ook haar frustraties.

Er is veel commentaar op de 'lichtheid' van het geschrevene over depressiviteit en zelfmoord, ik begrijp dat niet zo goed. Ik wil niet zeggen dat ik wéét wat het is om depressief te zijn, ook niet dat ik vond dat dit boek donker is - ik wil zeggen dat dit een memoir is. Dat het een persoonlijk verslag is van het verleden van de auteur, dat Forrest die diepte achter zich heeft gelaten. Er is geen regel dat iedereen die depressief is geweest en daar vervolgens over schrijft moet laten zien hoe zwaar en bonecrushing het is om depressief te zijn. Iedere depressie is persoonlijk, en dat is wat ik vind.

Ook: ik vond het mooi. Ik vond het verhaal rondom het schilderij van Millais prachtig (deze, Ophelia) en de relatie tussen Emma en haar moeder. Ik vond het bijzonder om haar Gypsy Husband te leren kennen, om er vervolgens achter te komen dat het een beroemd acteur is. Ik vond haar relatie met haar Dr. R bijzonder. Ik vond het boek gewoon erg mooi. En Emma Forrest is een bijzonder persoon.

Volgspot

2011-06-07T15:16:00.000+02:00

Eerlijk gezegd had ik nog nooit van Joseph O'Connor gehoord, en ook sprak het boek me in eerste instantie niet echt aan, iets dat misschien te maken heeft met de omschrijving: historische roman. Ik word kriebelig van die woorden. Begrijp me niet verkeerd: geschiedenis vind ik fantastisch, maar zodra ik met een boek begin wil ik niet weten of het historisch is of hedendaags. Ik houd het meest van een personage die zich niet bewust is van tijd, zodra je duikt in een 'historie' lijk je al een soort van boodschap mee te krijgen: bijzonder. Het moet wel een bijzondere historie zijn om een boek over te schrijven, niet waar? Daar zit ik mee: schrijvers die een mening hebben over het verhaal dat ze vertellen.

Gelukkig was het in dit geval een vals alarm, enkel een label van de media. Susan Smit schreef in BOEK magazine dat het een meesterlijke roman is, en ik weet dat zij dat woord niet snel gebruikt. Ik was dus geïnteresseerd. In een eerdere editie van ditzelfde magazine stond een interview met de man en na het nog eens te hebben gelezen kwam ik tot de conclusie dat Joseph O'Connor een optimistische en vooral aardige man is. De volgende keer dat ik in een boekwinkel stond kocht ik het boek in een soort van opwelling, zonder erbij na te denken. Gelukkig maar, want het boek is prachtig.

Molly Allgood en John Synge hebben echt bestaan: de eerste was actrice, de tweede schrijver van toneelstukken en poëzie. Hun relatie was enigszins controversieel: het verschil in leeftijd (veertien jaar) was nog niet eens het grootste probleem, Synge was van hogere klasse dan Molly Allgood en er werd daarom van hem verwacht hoger te mikken. Het hield de twee niet tegen. Integendeel, kort voor het overlijden van Synge beloofde hij de actrice met haar te zullen trouwen.

Het verhaal zelf is vrij stil, het is de poëzie waarmee Joseph O'Connor het boek heeft geschreven dat de diepte en breedte bepaald. Daar komt bij dat zowel John als Molly ook echt met die poëzie spreken en worden beschreven. Natuurlijk is de auteur de eigenaar van de zinnen, maar het boek is zó geschreven dat het net toeval lijkt dat die poëzie zo alom vertegenwoordigd is. Molly denkt prachtig, dat is iets waar John ook achter is gekomen. Hij zegt zelfs ergens in het boek dat hij vaak van alles opschrijft zodra Molly aan het praten, aan het filosoferen is.

Ik houd van die stilte. Van verhalen die klein lijken maar door de kunsten van de auteur enorm lang blijven hangen. Zoals ik al zei hebben beide personen echt bestaan, Joseph O'Connor is echter een schrijver en heeft die vrijheid gebruikt. De brief aan het einde van het boek is nep, O'Connor heeft het geschreven. En dat is een klap in je gezicht: de fictieve Molly Allgood is nu echter dan het meisje dat ooit heeft bestaan, en datzelfde geldt voor de John Synge van O'Connor. Zij zitten nu in mijn hoofd en dan maakt het niet uit dat het nooit echt was zoals het in het boek staat. Maar dat is de kracht van literatuur, van fictie. Prachtig.

"Hij beseft dat slechts één ding ons scheidt van de dieren, namelijk dat ieder van ons een hof van Eden in zich draagt, een innerlijk stilterijk, door sommigen de ziel genoemd, omdat ze er geen andere benaming voor hebben. Waar het om gaat is dat mensen in staat moeten worden gesteld contact te maken met die rustplek en, als is het nog zo kortstondig, de louterende werking ervan te ondergaan, om hen te redden van het fnuikende rumoer van het dagelijks bestaan." (blz. 101)

"Maar waarom zouden ze dat doen? Wat valt er te vragen? Hij was iemand die ín dingen kon kijken, doodgewone dingen. Een hoed die iemand op de grond had laten liggen in een cafetaria in Kingstown, een uitdrukking die hij ergens had opgevangen, of een ouder visser die een net aan het boeten was. Voor hem waren dergelijke dingen een soort stimulans. Andere verklaringen zijn er niet. Hij was niet zoals wij allemaal. Hij was zelfs niet zoals hijzelf. Zijn verbeelding, zijn ziel, of welk gebied van zijn geest het dan ook was dat zo snakte naar de onontbeerlijke regen van het gewone leven, dompelde zich onder in de stormen van zijn eigen voortgejaagde excentriciteit, en dan tierden de bessen welig, en die waren wat ze waren, en ook al waren de ranken soms eigenaardig en schoten ze soms wild woekerend op, dan waren de vruchten toch zo verbijsterend sappig en verkwikkend dat zij die ernaar smachtten bereid waren de bittere bijsmaak op de koop toe te nemen omwille van de zoetheid van de vrucht. Hij had doodgewone nodig. Hij was een prachtig mens. Wat valt er nog meer over te zeggen? Hij was het soort man van je laat geloven dat de beweging van de bladeren de wind veroorzaakt." (blz. 173-174)

The Secret Lives of People in Love

2011-05-31T13:58:00.003+02:00

Ik begin steeds meer te genieten van korte verhalen. Er was een tijd dat ik nooit korte verhalen las, laat staan een bundel. Maar toen kwam ik in aanraking met Murakami, en ik moest uiteraard al zijn boeken lezen: daar zaten verhalenbundels bij.

Sinds Alice Munro zoek ik echter zelfs verhalenbundels op. Simon van Booy was een naam die ik op verschillende blogs tegenkwam (Sasha & the Silverfish en Distant Heartbeats). De kaft viel op, de titel is prachtig en enkele quotes die ik tegenkwam waren te overtuigend om te kunnen negeren. Het resultaat: ik bestelde het boek, direct.

De verhalen zijn erg, erg mooi. Sommige zo triest dat je achteraf drie keer diep moet in- en uit moet ademen om bij te komen. Andere verhalen zijn juist weer heel lief, maar altijd komt het woord 'hartstocht' van pas. Altijd. Simon van Booy kan adembenemend mooi schrijven, ik wil nu alles van hem lezen: hij heeft een drietal boeken samengesteld met quotes over verschillende filosofische vraagstukken en naast The Secret Lives of People in Love staat er nog een verhalenbundel op zijn naam: Love Begins in Winter. Begin juli zal een 'normaal' boek van Simon van Booy verschijnen, Everything Beautiful Began After: a Novel.

Q U O T E S

"We had spent only a few weeks together, five years ago, but when you finally meet the person who in daydreams you had sculpted without words, the transparency of time becomes the color of hair, and shapeless years become the shape of lips." (story: The World Laughs in Flowers)

"Perhaps we were each allotted only a certain amount of love - enough for only an initial meeting - a serendipitous clumsiness. When it leaves to find others, the difficulty begins because we are faced with our humanness, our past, our very being." (story: The World Laughs in Flowers)

"She told me that while my father’s body might be crushed under tons of black earth, the body is nothing but camouflage. She whispered that every soul is a river trying to find its way back to the sea." (story: Conception)

"It had rained, she said, and I imagined the beads of small water on the windshield like a thousand eyes, or each drop a small imperfect reflection of a perfect moment." (story: Conception)

"I wonder if things can happen too early or too late or if everything happens at exactly the right time. If so, how sad and beautiful." (story: The Still but Falling World)

Too Much Happiness

2011-05-14T16:46:00.001+02:00

Mijn eerste kennismaking met Alice Munro verloopt goed. Zeer goed, zelfs. Haar verhalen zijn prachtig, perfect, en compleet. Too Much Happiness heeft er nu al voor gezorgd (ik ben nog maar op de helft) dat ik alle andere boeken van Munro op mijn verlanglijst heb geplaatst.

Duizenden mensen voor mij zijn al tot de conclusie gekomen dat Munro enorm goed is in het uitdiepen van haar karakters, wat mij echter het meest aanspreekt is de volkomen afwezigheid van voorspelbaarheid in haar verhalen. De tijdsprongen zijn daar het beste voorbeeld van, het ene moment is het kindje van een hoofdpersoon net geboren, een alinea verder kan het al lopen, is het al bijna volwassen. Maar ook de dialogen zijn heerlijk - niemand is cliché en iedereen is echt.

Het allerfijnste was, tot nu toe, de manier waarop een personage tegenover fictie staat. Stiekem denk ik dat Alice Murno het zelf ook zo voelt, maar daar gaat het niet om, nu. Het gaat erom dat ook ik dit voel.

“She had always been such a reader – that was one reason, Rich had said, that she was the right woman for him; she could sit and let him alone[…]. She hadn’t been just a once-through reader, either. "The Brothers Karamazov","The Mill on the Floss", "The Wings of the Dove", "The Magic Mountain", over and over. She would pick one up, planning to read that one special passage, and find herself unable to stop until the whole thing was redigested. She read modern fiction, too. Always fiction. She hated to hear the word 'escape' used about fiction. She once might have argued, not just playfully, that it was real life that was the escape.”

Er wordt zoveel gezegd over fictie als ontsnapping, door zoveel verschillende mensen (zelfs critici beginnen er wel eens over), en iedere keer weer word ik er boos om. Mijn liefde voor lezen werd ook door veel mensen in mijn omgeving altijd als 'luiheid' gezien en dat zal waarschijnlijk nog steeds een beetje in mijn hoofd zitten, voornamelijk omdat lezen voor mij nooit een ontsnapping is geweest. Misschien toen ik nog heel jong was, toen werd er echter nooit bij stil gestaan. Vrij veel jonge kinderen lezen.

Lezen is voor mij een soort van confrontatie. Mijn hele leven lang vind ik het moeilijk te beseffen dat alle mensen om mij heen op eenzelfde manier voelen, denken. Keuzes maken is natuurlijk heel persoonlijk, en juist die processen van andere mensen, die ik uiteraard niet kon zien om meemaken, die processen vond ik interessant. Hoe werken dingen bij andere mensen? Empathie heet dat ook, geloof ik.

Ach, weet ik veel. Soms word ik ook wel eens moe van uitleggen.

Alice Munro is geweldig. En ik doe lekker rustig aan met Too Much Happiness. Ik heb nu toch wel een beetje ervaring met korte verhalen en het verbaast me zo enorm hoe Munro het voor elkaar krijgt om zó veel informatie bij de lezer binnen te brengen zonder te veel weg te geven. Of, zonder te veel te vertellen. Je moet natuurlijk niet blijven struikelen over feitjes die niets toe lijken te voegen of aan het eind een te groot verhaal vertellen, de lijn verstopt.

Het is heerlijk als een personage in je hoofd blijft zitten, of zelfs een heel verhaal. Dit overkomt me bijna bij ieder verhaal in deze bundel.

A Visit from the Goon Squad

2011-04-17T15:00:00.001+02:00

I think, The world is actually huge. That's the part no one can really explain.

Voor A Visit from the Goon Squad was Jennifer Egan nog nooit zo geliefd. Geloof ik. Haar andere boeken zijn ontvangen en hebben misschien wel goede reviews gehad, ik heb echter nog nooit iemand horen zeggen dat ik absoluut eens iets moest lezen van Jennifer Egan. Toen vorig jaar haar Goon Squad-boek uitkwam had ik nog nooit van haar gehoord. Maar dit boek wilde ik lezen. De kaft vroeg direct om mijn aandacht (de blauwe dan, die van de hardcover) en ik had dat gevoel bij het boek, dat voorgevoel waar ik het in mijn vorige blog over had.

Even simpel vertaald van de achterkant: Bennie was ooit een punkrocker, nu een record executive op leeftijd. Sasha is passievol maar enigszins troubled, ze werkt voor Bennie als assistent. Jennifer Egan onthult hun geschiedenis, tezamen met het leven van verschillende andere personages wiens pad kruist met die van Bennie en Sasha. A Visit from the Goon Squad is een wonderlijke roman over zelfvernietiging en verlossing.

In dit boek krijg je in ieder hoofdstuk een ander hoofdpersoon voorgeschoteld. Op een heel subtiele wijze leer je snel over wie je nu precies leest en wat voor relatie diegene heeft met de persoon die je in het vorige hoofdstuk tegen was gekomen. Dat lijkt ingewikkelder dan dat het is.

Die vele personages zijn namelijk echt. Ze zijn eerlijk. Egan geeft ieder personage een eigen stem geeft, een eigen geschiedenis en een eigen belevingswereld, en dat geeft je het idee dat je iemand echt leert kennen. Je krijgt een beter beeld van omstandigheden, gevoelens, beslissingen.

Het knappe van dit boek is dat je nooit de draad kwijtraakt. En dat is heel prettig, want op die manier kun je gewoon door blijven lezen en bovenal blijven genieten van de prachtige schrijfwijze van Jennifer Egan.

A Visit from the Goon Squad gaat over mensen, over dromen en over tijd. Dat is dan ook die Goon Squad uit de titel: mensen voelen zich bedonderd op het moment dat ze zich bewust worden van de tijd die ooit een fabel leek en nu eerder een vijand. Vooral het laatste verhaal maakt wat dat betreft indruk: het speelt zich af in een toekomst waarin mensen hun 'eigen' letterlijk verkopen aan grote bedrijven, instanties, om mond-op-mond reclame te maken voor, in feite, de grootste bagger. Daar komt dan bij dat die toekomst niet ver weg is, het gaat over misschien tien of vijftien jaar. Verwacht Egan werkelijk zo'n maatschappij, of is het enkel kritiek op de maatschappij van nu? En waar staat ze dan zelf in de hype rondom dit boek? Want een hype is het zeker, terecht desalniettemin. Ze won met haar Goon Squad zelfs The Morning News Tournament of Books (link), en versloeg daarmee Freedom van Jonathan Franzen, een misschien wel net-zo grote hype vorig jaar.

Hoewel ik dus dat gevoel al wel een beetje had over dit boek, dat voorgevoel, was het toch een ontzettend fijne verrassing te ontdekken dat dit echt een goed boek is. Ik zit nu al tien minuten na te denken over hoe ik precies moet zeggen hoe ontzettend prachtig Egan al die verschillende mensen tot leven heeft weten te brengen. Om even Freedom erbij te halen: hoewel je ook in dit boek verschillende mensen heel goed leert kennen, gaat Egan op een manier dieper op verschillende manieren en niveaus. Het gaat niet alleen over dromen, maar ook over wanhoop die je als mens kan voelen. Die stilte vanbinnen terwijl je eigenlijk, misschien wel, liever tegen een stenen muur aan wilt lopen. Goon Squad gaat over zwart en wit, en alle tinten grijs. Op verschillende leeftijden, in diverse situaties. En die echtheid, die puurheid (prachtig woord, niet? p u u r .) zorgt ervoor dat je nooit enige afstand voelt.

A Visit from the Goon Squad is een meesterwerk. (There, I said it!)

Kus me, straf me

2011-04-06T14:02:00.003+02:00

Iets dat waarschijnlijk iedere boekenliefhebber heerlijk vindt: boeken-over-boeken. Mijn verzameling is nog niet zo groot, zo heb ik enkel Booklust van Nancy Pearl, Ex Libris van Anne Fadiman en A Gentle Madness van Nicholas A. Basbanes in mijn boekenkast staan. Afgelopen weekend kwam daar Kus me, straf me (met als ondertitel 'over lezen en schrijven, liefde en verraad') van Marja Pruis bij.

Als een boek niet het vermogen heeft in te grijpen op je leven, dan is het iets wat je alleen maar een paar uur uit de wereld tilt. En dat is geen literatuur, maar entertainment. Niks mis mee, maar ook niet meer dan dat.

Het is raar om de schrijven over een boek dat over boeken gaat. Ik houd het daarom ook heel kort: het is leuk, heel leuk! Prachtige stukken over Flannery O'Connor en Alice Munro, schrijfsters die al een tijd op mijn verlanglijst staan. Pruis schrijft vrij en ongedwongen, bovenal vol liefde over haar favoriete auteurs en boeken. Want dat moet natuurlijk ook wel, waarom zou je anders een boek vol schrijven over andere boeken? Wel jammer vind ik dat Pruis enkele eigen verhalen in het boek heeft opgenomen, het zijn er echter maar drie en eigenlijk helemaal niet slecht.

Namen die ik ging googelen tijdens leespauzes: Kees Fens en Anthony Mertens.

Kees Fens was een kritisch man (dat is misschien ook wel makkelijk als je literatuurcriticus bent) en zei ooit: 'De boeken zijn een succes of er wordt de schijn van succes aan gegeven voordat meningsvorming erover heeft kunnen plaatsvinden.'

Dit schreef hij in het artikel waarmee hij afscheid nam, Fens was bezorgd om het onvermogen van de kritiek om het publiciteitsoffensief van de uitgeverijen afdoende te pareren. Uiteraard weet ik niet of dat in die tijd ook zo was, ik geloof dat Kees Fens dit schreef in 1978 en toen was ik ongeveer -10, maar dit is zeker wat mij enorm dwars zit in Nederland. Misschien is het ook aan de orde in het buitenland, het valt me echter niet zo op. Hier in Nederland staan boeken in de top 10 die mij niets doen. Haar naam was Sarah was de bestseller van 2010, ik vond het verschrikkelijk.

Nu is het natuurlijk zo dat ieder mens een eigen mening heeft, toch vind ik het opvallend dat heel veel Nederlanders dan samen een eigen mening hebben. Ik wantrouw boeken die door iedereen gelezen worden. Murakami zei ooit in zijn boek Norwegian Wood 'If you only read the books that everyone else is reading, you can only think whateveryone else is thinking.' (En natuurlijk is dit ergens ontzettend ironisch, Norwegian Wood wordt ook door veel mensen gelezen en er zijn natuurlijk duizenden mensen die het eens zijn met deze woorden..)

Dat is wat ik ook een beetje in mijn hoofd heb zitten. Die opmerking van Kees Fens deed mij dus enorm goed. Het schijnt echter wel dat het een beetje een apart mannetje is, maar de echte waarheden worden dan ook vaak uitgesproken door mensen die niet in het straatje van iedereen past. Gelukkig maar.

Anthony Mertens was een man die vooral opviel door zijn hartstocht als het ging om literatuur. Zelfs na jarenlang ook boeken te hebben gelezen die heel slecht waren, bleef hij die liefde voor literatuur voelen. Marja Pruis schrijft: 'Hij wist het koortslezen om te zitten in wat hij magneetlezen noemde. Als ik het goed begrijp was dat in feite een vorm van zelfbescherming: hij las -en besprak- wat hem aantrok en negeerde de rest. (...) Alles uit een terugverlangen naar de leeshouding van vroeger, 'toen nog niets uit ervaring was en alles nog voorgevoel', zoals hij het zelf omschreef. Meer laten aantrekken, minder afstoten; ik hoor het Anthony Mertens zeggen.'

En dat vond ik prachtig. Simpel, maar bevrijdend: het lezen van boeken die je aanspreken en enkel die boeken bespreken die ook echt iets met je doen (de quote bovenaan is van Marja Pruis zelf). Dat is dan ook wat ik van plan ben hier op mijn blog; enkel boeken bespreken die me ook echt iets deden. Zoals dit boek. Kus me, straf me is een aanrader.

Mrs Dalloway

2011-03-14T13:42:00.000+01:00

Het begint met

"Mrs Dalloway zei dat ze zelf de bloemen zou kopen.

Want Lucy had haar handen vol. De deuren zouden uit hun hengsels gelicht worden; de mannen van Rumpelmayer kwamen. En bovendien, dacht Clarissa Dalloway, wat een morgen - puur alsof hij aan kinderen op een strand was geschonken."

Het einde

"'Ik kom ook,' zei Peter, maar bleef nog een ogenblik zitten. Wat is deze angst? Wat is deze extase? dacht bij bij zichzelf. Wat is het dat mij met zo'n buitengewone opwinding vervult?

Het is Clarissa, zei hij.

Want daar was ze."

Het gebeurde allemaal zoals het moest gebeuren, waarschijnlijk, want ik wilde al een tijdje Mrs Dalloway lezen. Mijn eerste poging, van een paar jaar terug, mislukte enorm: de Engelse versie was voor mij gewoon te moeilijk. En waarschijnlijk nog steeds.

En toen besloot De Bezige Bij ineens een Nederlandse vertaling uit te geven van dit bijzondere meesterwerk. Want, helaas, in Nederland wordt er weinig van Virginia Woolf uitgegeven en als het al gebeurt dan is het voor een speciale reeks: Ulysses Klassieken in dit geval. Maar mij kwam het prima uit, en mijn dag kon niet meer stuk toen ik ontdekte hoe mooi het boek er uitziet: een prachtige cover, mooie kleuren blauw en grijs en grijsblauw en blauwgrijs. Ik houd namelijk enorm van water. En Virginia Woolf blijkbaar ook.

"Licht en water zijn centrale elementen in het werk van Virginia Woolf. Het gaat Woolf om de onvatbaarheid van dat water, om de gestalten, de rimpels en golven die het opwerpt voor het weer in zichzelf verzinkt en alweer andere patronen vormt, zoals de gedachtestromen in het hoofd van haar helden."

Het mooie voorwoord van Erwin Mortier (de schrijven van Godenslaap) is een erg mooie extra, de man is overduidelijk een groot fan van het werk van Woolf en weet een extra dimensie te vinden in iedere zin die in dit boek geschreven staat.

Mrs Dalloway gaat niet alleen over Mrs Dalloway, maar ook over de trieste Septimus die na de Eerste Wereldoorlog overal zijn overleden vriend Evans tegenkomt, en Peter Walsh, een oude vriend van Clarissa en Sally, ooit onafscheidelijk. Sally Seton is een vrouw die weinig voorkomt in het boek zelf maar een grote rol heeft gespeeld in de tijd dat Clarissa nog niet getrouwd was. Ofwel: in de tijd dat nog niemand 'vast' zat in een gekozen rol. Want wat al snel duidelijk wordt is dat er door het hoofd van verschillende personages maar één vraag doolt: Wat als?

Jaren terug was Peter namelijk de eerste die Clarissa ten huwelijk vroeg, en Clarissa weigerde. Nog steeds blijft ze herhalen dat ze toentertijd de juiste beslissing maakte, maar het feit dat ze zoveel moeite heeft, jaren later, om daar echt van overtuigd te zijn zegt misschien wel genoeg.

En Peter, de man die zich jarenlang verstopte in India en nooit een fatsoenlijke relatie heeft gehad, de man die zegt diep verliefd te zijn op ene Daisy en daarom in Engeland is, Peter heeft precies hetzelfde probleem. Ik vroeg me zelfs meerdere malen af of die Daisy wel bestond.

Alles in dit boek speelt zich af op één dag ('De loden cirkels losten op in de lucht.'), het feest dat Clarissa geeft die avond moet het hoogtepunt zijn van de dag, maar ook van het verhaal. Ergens tijdens het leren kennen van Septimus wordt je al duidelijk dat er waarschijnlijk iets heel anders gaat gebeuren, iets dat de glans van het feest weg zal nemen. En Woolf weet altijd al waar het naartoe gaat, neemt je vervolgens bij de hand en laat dan zien dat het eigenlijk ook nooit anders had gekund. Want het feest dat perfect had moeten zijn lijkt achteraf enkel mislukt: het drama van Septimus hangt zwaar over Mrs Dalloway heen, en haar vrienden Sally en Peter spreekt ze niet, ook al had Clarissa het hun nog zo beloofd, en ergens ook zichzelf.

Echter, die laatste zin van het boek liet mij met een aantal vragen achter. Was dit een belofte of enkel een simpel feitje dat niets te zeggen had? Kwam Peter eindelijk tot de juiste conclusie, om zich weer te moeten verwijderen van die vrouw die hem ooit een 'nee' gaf en vervolgens met ene Dalloway trouwde?

Woolf gebruikt de hartstochten van de personages, stuk voor stuk, om je het gevoel te geven dat je iedereen ook echt kent. En dat je alles begrijpt, ook al zijn sommige dingen nog zo gemeen, of simpelweg triest. Op een manier ken je enkele mensen zelfs beter dan ze zichzelf denken te kennen.

Dit boek maakte een enorme indruk, de schrijfwijze is prachtig en Mrs Dalloway is één van mijn favoriete personages geworden. Het boek één van mijn favoriete boeken. Ik vind het moeilijk precies uit te leggen waarom. Ik houd van mensen die een beetje gek zijn. Uitersten. En hoewel Mrs Dalloway misschien wel een beetje braaf lijkt, vooral in de ogen van Peter Walsh, merk je dat ze leeft. Ontzettend. Er gaat zoveel schuil achter ieder gebaar, iedere oogopslag, iedere beweging. Ergens vraag ik me af hoeveel Virginia Woolf er in dit boek zit. Ze was fantastisch.

Wat ik lees; uit Hollands Diep

2011-03-10T19:58:00.006+01:00

Hollands Diep is een mooi tijdschrift met soms nog mooiere stukken over leuke mensen, interessante mensen. Het nummer van maart/april richt zijn aandacht op de komende boekenweek, en vanaf dit nummer krijgt Paulien Cornelisse (ja, van dat boekje ja) de kans om te praten over boeken. Over de boeken die op haar pad komen. En dat doet ze heel, heel erg leuk. Het stuk dat mij vooral erg aanstaat:

"Er zijn mensen die elk boek kopen waarover ze een goede recensie hebben gelezen - en ze vinden dat bewuste boek dan steevast fantastisch. Of 'confronterend'. Ik wantrouw dit soort mensen. Ik geloof heus wel dat ze die boeken lezen, maar niet dat ze ze allemaal ook echt zo briljant vinden. Dat zeggen ze maar, omdat ze bang zijn dat ze anders als boekenbarbaar worden weggezet.

(Overigens zijn er ook mensen die er een sport van maken het altijd oneens te zijn met recensies. Die zeggen dingen als: 'Die Murakami is natuurlijk totaal overrated.

Ik lees niet wat je 'moet' lezen. En dat geldt denk ik voor veel meer mensen. Je pakt namelijk wel eens een boek op dat je toevallig ergens ziet liggen. Of je bent van plan een boek te lezen waarover je iets goeds hebt gehoord, maar toevallig heb je vanwege een verhuizing geen tijd om je erin te verdiepen. Boeken dringen zich aan je op of keren zich van je af. Lezen gebeurt, zou je kunnen zeggen als je filosofische pretenties hebt.

Ik vind dat mensen moeten lezen wat ze willen, en moeten laten liggen waar ze niet doorheen komen. Je mag heus wel eens moeite doen voor een boek, daar niet van. Ik heb ooit met een clubje mensen Ulysses gelezen. Ik zou er bijna niets meer uit kunnen navertellen. Het enige wat ik aan Ulysses heb overgehouden, is dat ik als ik oud badwater zie, aan James Joyce moet denken. Dat is voor mij goed genoeg."

En dan vertelt ze over wat ze leest. En dat vind ik niets dan interessant. Dus: aanrader!

Qutienvierentachtig, deel drie

2011-02-28T16:31:00.004+01:00

Wel, laten we eerlijk zijn: niemand leest een Murakami-boek vanwege het plot. Uiteraard vertelt de man altijd een boeiend verhaal, maar als je een boek weglegt heb je niet het idee dat de schrijver het verhaal een echt einde heeft gegeven. Tenminste, dat is wat ik vind van de Murakami's die ik gelezen heb. 1q84 is daarmee dan ook geen uitzondering.

In boek drie gaan we gewoon verder met het verhaal dat we verlieten in boek twee. Aomame zit in de flat waar ze zich schuil moet houden en Tengo zit in het 'kattenstadje' bij zijn vader. In boek drie krijgen we naast deze twee vertellers een derde: Ushikawa. De lelijke man die eerder al Tengo in de gaten moest houden, en nu achter Aomame aan zit. Hij positioneert zich in de flat waar Tengo ook woont, in de hoop dat de laatstgenoemde hem naar Aomame zal brengen. Fukaeri is wat afwezig in de boek maar komt ook voor en we krijgen zelfs live te maken met de little people en wederom een pop van lucht, hoewel de rest van de wereld van de Voorhoede een beetje achterwege blijft. Het verhaal draait echt om Tengo en Aomame, zelfs in de hoofdstukken van Ushikawa: de man houdt de twee constant in de gaten en denkt ondertussen diep na over eventuele connecties die hij mist. Soms gaat hij op onderzoek uit, maar altijd gaat het om de andere twee, je komt weinig meer te weten over de persoon Ushikawa zelf. Behalve dan dat hij ooit een familie had en nu niets meer voelt.

Maar in verhalen van Murakami weet je nooit waar het heen gaat en al helemaal niet waar het stopt. Hoewel in 1q84 vrij duidelijk is dat Tengo en Aomame bij elkaar horen, vraag je je af of boek drie echt het einde is. Hoewel ze de wereld 1q84 verlaten geeft Aomame de lezer het gevoel dat de wereld waar ze aan het einde in bevinden niet de wereld is waar ze oorspronkelijk vandaan kwamen. Wederom een einde met vraagtekens. Misschien is die grijze cirkel van karton in de laatste zin van het boek wel een clue, maar in de wereld van Haruki Murakami ben je nooit zeker van een juiste interpretatie.

Mijn conclusie over alle drie 1Q84 boeken? Het is een tegenvaller. Een dikke tegenvaller. Ik schrijf dit tien maanden nadat ik het bovenstaande schreef en ik, lezer, ik voel me belazerd. Ik ben nog steeds boos. Dit boek is niet Murakami-waardig. Ik verkocht alle boeken direct, omdat ik ze niet langer in mijn boekenkast wilde hebben staan. Mijn liefde voor Murakami heeft een gigantische deuk opgelopen, door deze drie boeken. Ik ben boos, teleurgesteld. En ik voel me persoonlijk tekort gedaan door deze schrijver. Dat slaat misschien nergens op, maar zo voel ik het. Nog steeds.

Legende van een zelfmoord

2011-02-24T14:41:00.002+01:00

Het is moeilijk uit te leggen hoe dit boek in elkaar zit. Sommige mensen zijn ervan overtuigd dat dit boek enkel bestaat uit losse verhalen, anderen denken dat het een roman is. Dat het een puzzel is en dat het einde niet een echt einde heeft. Ik weet het niet. Of toch wel. Ik heb zo het gevoel dat ieder verhaal hetzelfde verteld, maar iedere keer een andere point of view heeft. Het laat namelijk iedere keer een ander gevoel achter, en dat gevoel neem je telkens mee in het volgende verhaal.

Schrijver David Vann schrijft over het mysterie rondom de zelfmoord van zijn vader. Of: het is een mysterie voor Vann, zijn vader was namelijk depressief en doodongelukkig. Hij probeerde, na te zijn gestopt met zijn tandartspraktijk, een nieuw leven te beginnen. Het werkte niet, het lukte niet, en terwijl hij zijn ex aan de telefoon had, smekend hem terug te nemen, tevergeefs, schoot hij zichzelf door zijn hoofd.

Hoewel dit klinisch natuurlijk een uitleg kan zijn voor zelfdoding, is dat voor een familielid of vriend natuurlijk niet genoeg. Dan is het nooit genoeg, begrijpelijk, en dat is waarschijnlijk een reden geweest om er over te schrijven. Om dichter bij te komen.

Enkele mensen denken dat Vann dit drama gebruikte om een boek te schrijven - ik geloof, na het boek te hebben gelezen, dat David Vann het schrijven van dit boek gebruikte om de zelfmoord van zijn vader aan de ene kant te begrijpen en aan de andere kant om het te verwerken. Het was dus gewoon een proces dat leidde tot een boek. Want Vann wilde er wel altijd een boek over schrijven, maar op een gegeven moment begreep hij zelf dat het meer was dan enkel omschrijven wat er echt gebeurde na de zelfdoding: het begrijpen van iets ligt in de details. In allerlei soorten details. Gelukkig voor ons, de lezer, is David Vann enorm goed in details.

De omgeving: Alaska. Koud. Maar bovenal: heel veel natuur. Roy Fenn groeit op in een wereld van vissen, jagen, boten en geweren. Hij is nog jong wanneer zijn vader zelfmoord pleegt. Vader (in het boek gaat het om Jim en Roy Fenn) was duidelijk een man die last had van zogenoemde demonen. En dat komt in ieder verhaal weer naar voren.

Tragisch is dit boek, sowieso. En dat heeft zeker te maken met de titel van dit boek. Niet alleen de familie die achterblijft, maar ook de tijd voordat Jim Fenn zelfmoord pleegt komt aan bod en dat zijn juist de stukken die zoveel indruk maken. Je weet dat er iets aan zit te komen, alles dat gebeurt probeer je op de juiste manier te wegen: heeft dit iets te maken met zijn uiteindelijke beslissing?

De eerste drie verhalen brengen die spanning met zich mee, dat gevoel van mysterie en tegelijkertijd die nieuwsgierigheid. Want heel stiekem is dat het. En dan komt het verhaal dat Sukkwan Island heet. Het verhaal dat volledig verzonnen is, want David Vann is nooit met zijn vader op zo'n 'vakantie' geweest. Hij zei 'nee' tegen zijn vader en heeft daar altijd spijt van gehad, niet veel later schoot zijn vader zich namelijk door zijn hoofd. Met die kennis is Sukkwan Island een verhaal dat je hart breekt. Er gebeurt iets dat volledig uit het niets komt vallen en dat alles op zijn kop zet.

Ik las het boek een week geleden uit, ongeveer, en nu begin ik een beetje te snappen hoe dat verhaal eigenlijk een onderdeel is van één heel groot verhaal. En datzelfde geldt voor de andere verhalen. Er was eerst een aanloop, toen een sprong in het diepe, heldere en ijskoude water. Op het moment dat het koppie weer bovenkomt is er het ademhalen. Misschien niet altijd vrijwillig, maar het moet. Want die andere optie is niet een keuze waar je na die sprong over na wilt denken. Uiteraard vertel ik niets over dat wat er gebeurt in dat lange verhaal dat Sukkwan Island heet, het zou de magie een beetje wegnemen. Maar indrukwekkend blijft het, ook vele dagen later nog.

David Vann heeft een prachtige manier van schrijven, de manier waarop de pijn en het verlies van veel personages wordt omschreven komt enorm echt voor en hoewel je je niet echt kunt voorstellen hoe zoiets moet voelen, kun je dat bijna wel door de schrijfkunst van David Vann. Het Alaska van zijn jeugd krijgt liefdevol een eigen karakter doordat Vann het gebruikt als spiegel voor zijn personages.

Ik houd van verhalen rondom een zelfmoord. Natuurlijk begrijp ik dat zoiets heel vreemd kan klinken, maar het ligt heel simpel: de tragische omstandigheden van een persoon die kiest voor zelfmoord vind ik enorm interessant. Ik kan me niet voorstellen hoe verschrikkelijk iemand zich moet voelen om zelfmoord als uitweg te kunnen zien. Als iets dat onvermijdelijk is - want daar gaat het toch altijd om bij zelfmoord? Zelfmoord is voor veel mensen onbegrijpelijk en misschien trekt het daarom de gewone lezer niet aan - ik vind het ook onbegrijpelijk maar wil wel graag een verhaal lezen dat eventueel uitleg kan geven. Of, dat eventueel inzicht kan bieden in de belevenis van zo'n persoon. Afstand nemen is (te) gemakkelijk, er echt in duiken kan pijnlijk zijn maar vertelt tegelijkertijd ook heel veel over jezelf. Of: over het menselijke in het algemeen. Je verkent een wereld die niet de jouwe is. Maar dat is wat goede boeken teweeg moeten brengen, als je het mij vraagt. Het brengt je werelden, gevoelens, mensen die je anders nooit zou leren kennen. Simpelweg omdat je daar niet voor kiest.

Skippy Dies

2011-02-16T14:37:00.003+01:00

Skippy Dies gaat inderdaad over iemand die Skippy heet. Het boek vertelt echter niet alleen over Skippy, maar ook over Ruprecht en Howard en Carl en Lori. Het is de wereld waarin Skippy leefde, voordat hij inderdaad dood gaat (op pagina één van het boek), waarover wordt verteld. En dat doet Paul Murray op een prachtige manier.

"Maybe instead of strings it’s stories things are made of, an infinite number of tiny vibrating stories; once upon a time they all were part of one big giant superstory, except it got broken up into a jillion different pieces, that’s why no story on its own makes any sense, and so what you have to do in a life is try and weave it back together, my story into your story, our stories into all the other people’s we know, until you’ve got something that to God or whoever might look like a letter, or even a whole word…"

Allereerst is het goed om te weten dat dit boek grotendeels afspeelt op een 'boarding-school'. Skippy en Ruprecht en Carl zitten op Seabrook College, een school die eigenlijk blijft bestaan door het grote geld van de ouders van veel leerlingen. De schoolleiding bestaat nog grotendeels uit priesters. Vlak naast Seabrook staat de St. Brigid's School for Girls, waar Lori naar school gaat.

Op een gegeven moment wordt duidelijk dat er iets niet goed gaat met Skippy. Hij slikt pillen uit een buisje die hij verstopt, hij probeert zijn eigen leven te regelen door middel van zijn video-games en soms lijkt het wel alsof hij zelf niet eens door heeft hoe ongelukkig hij is. Zijn relatie met zijn vader is moeilijk vanwege de ziekte van zijn moeder, Skippy weet niet wat hij moet met die ziekte en met zijn moeder die de ziekte heeft en zijn vader die wil dat hij het niet voor iedereen verbergt. En dan wordt hij ook nog eens verliefd op Lori, maar voor even is dat iets waar hij in kan verdwijnen.

Ruprecht houdt van wetenschap, van de M-theorie van professor Tamashi (waar die M precies voor staat weet niemand) en van donuts. Skippy is zijn beste vriend. Beide maken deel uit van een kleine groep leerlingen die nog op Seabrook 'wonen' en Skippy en Ruprecht zijn kamergenoten. Hun vriendschap is in principe best hecht maar na het overlijden van Skippy komt Ruprecht erachter dat Skippy verschillende dingen geheim hield. De pillen, zijn moeders ziekte, het feit dat Skippy eigenlijk een hekel heeft aan het zwemmen in het zwemteam van Seabrook: iets waar Skippy heel goed in was. Ruprecht blijft achter met veel vraagtekens en komt niet verder in het rouwproces dan stap twee: woede.

Ruprecht heeft een onuitwisbare indruk op mij achtergelaten: de manier waarop hij Skippy na zijn dood probeert terug te krijgen is heartbreaking. De kracht van het schrijven van Paul Murray is dan weer dat het nooit sentimenteel wordt, het is zelfs vaak gewoon erg grappig.

De Lori waar Skippy vlak voor zijn overlijden zo verliefd op wordt is een basketcase. Ze wil haar leven zelf kunnen controleren en doet dat op zeer drastische wijze. Hoewel Ruprecht haar eerst beschuldigt van het vermoorden van zijn beste vriend, kunnen ze elkaar later helpen en weet Lori op een heel mooie manier haar verdriet een plaatsje te geven.

En dan is er nog Howard, leraar Geschiedenis. Hij weet heel goed wat hij belangrijk vindt, waar hij in gelooft. Dit is echter niet te merken in het leven dat hij heeft: hij maakt letterlijk een zooitje van alles. Hij heeft een vaste vriendin maar vindt de tijdelijke lerares Aurelie buitengewoon aantrekkelijk. Een schoolfeest loopt uit de hand. De relatie met het schoolhoofd was al niet erg goed en wordt aldoor slechter. Op een gegeven moment verraadt hij zichzelf en sluit een soort van deal met de duivel: het hoofd van de school weet overal controle over te houden en zijn woorden maken de lezer vrijwel constant razend. Mij wel, in ieder geval. Ik merkte dat ik constant in discussie was met de man, ik probeerde mijn mening te vormen en verzon argumenten om de discussie te winnen. Ik was woedend op de man, en het feit dat het boek eindigde met een brief van het schoolhoofd was voor mij ook een klap in het gezicht.

Aan de andere kant was ik erg blij met het einde. Ik las in verschillende recensies van mensen op Goodreads dat de laatste honderd pagina's tegenvielen; ik vind ze juist erg goed. Het einde is niet geforceerd, maar de hoofdpersonen komen wel dichter bij zichzelf. Zowel Lori als Ruprecht vinden een manier om een beetje rust te vinden in hun wereld en hun hoofd, Howard stopt eindelijk eens met denken en doet iets dat waarschijnlijk recht uit zijn hart komt. Maar het loopt niet perfect af, alles. Die brief waar ik het al eerder over had laat zien dat niet alles en iedereen met confrontatie om kan gaan. En dat is jammer, maar het zorgt er in dit boek wel voor dat het geloofwaardiger is, alles. Letterlijk alles. Uiteindelijk was Skippy de rode draad in dit verhaal, een prachtige rode draad.

Wat ik erg belangrijk vind in literatuur is dat je als lezer persoonlijk iets kunt voelen bij de door de schrijver gekozen woorden, iets dat niet vanzelfsprekend is. Het hoeft voor mij niet altijd met woorden aangewezen te worden; als de woorden eromheen dansen kan ik er zelf veel meer mee. Paul Murray laat dingen aan de verbeelding over, en daar ben ik hem dankbaar voor.

Bij het vallen van de avond

2011-02-08T14:36:00.007+01:00

Bij het vallen van de avond, geschreven door Michael Cunningham, is zo'n boek waar je van houdt of waar je echt niets mee kunt. Niet iedereen houdt van boeken waarin in feite weinig gebeurt, een boek dat werkt omdat het zo 'stil' is.

Peter Harris is getrouwd met Rebecca en woont in New York. Beide hebben een fulltime baan: Peter handelt in kunst en Rebecca is redacteur bij een tijdschrift. Een leven dat vol lijkt: vrienden, familie, liefde.

Het verhaal dat verteld wordt begint met de belofte dat Mizzy, ofwel Ethan: de jonge broer van Rebecca, een tijdje bij het paar komt wonen. Op de achterflap wordt je al verteld dat je te maken hebt met een jonge man die "niets omhanden heeft en op zoek is naar richting in zijn leven." Mizzy, van Misverstand, is jong en heeft alle vrijheid. Dat weet hij, maar veel kan hij er niet mee. Hij is een laatkomertje: zijn zussen zijn alle drie minimaal tien jaar ouder en behandelen hem dan ook als het kleine broertje. Het broertje dat nog niet zo goed voor zichzelf kan zorgen. Het broertje dat maar moet doen wat hem gezegd wordt, omdat het voor zijn eigen bestwil zou zijn. Soms kwam het bij me op dat hij daar enkel gebruik van maakte, om vervolgens medelijden op te roepen door te zeggen dat hij er last van had. Aan de andere kant voel je zelf ook hoe het hem belemmert. Maar de jongen is niet sterk genoeg om het daar met zijn zussen over te hebben. Integendeel: hij praat er met Peter over en zadelt de laatste op met de lasten. En de consequenties.

Door de aanwezigheid van Mizzy begint Peter na te denken. Over, eigenlijk, alles. Hoe echt is de kunst die hij ten toon stelt in zijn galerij? Hoe echt zijn de mensen om hem heen? In het begin van het boek merk je al hoe Peter de verplichtingen in zijn wereld verafschuwt: een feestje wordt behandeld als het doen van de boodschappen. Mevrouw A gedag zeggen, meneer B weghouden bij Rebecca en anders redden indien mogelijk. Vermoeidheid die niets te maken heeft met het slechte slapen waar hij dan ook nog eens last van heeft.

Peter zoekt het uitzicht dat hij had als jong broekie: de horizon.

Mizzy is een boeiend personage in dit boek. Hij is de spiegel die Peter nodig had, en datzelfde geldt eigenlijk ook voor Rebecca. Wat zijn verplichtingen eigenlijk en wie heeft besloten dat het verplichtingen zijn? Waarom? Wat betekenen ze voor, nouja, wie dan ook?

Bij het vallen van de avond is naar mijn gevoel niet alleen een boek over een man die in een kunstwereld werkt, maar ook over het zien van mensen als kunstwerken. Op die manier analyseert Peter de mensen om zich heen in ieder geval wel. Hij zoekt in ieder mens een schoonheid. Iets wat een persoonlijkheid uniek maakt. (Ons leven is ons kunstwerk?)

Op het moment dat wij Peter echter leren kennen vindt hij zichzelf niet zo bijzonder. Hij mist op een gegeven moment verbinding en ontroering en daar wordt hij van bewust op het moment dat hij begint te twijfelen aan de kunstwerken om hem heen.

Ik houd wel van stille boeken. Van details en zinnen die verwijzen naar kunstwerken in zijn galerij. Ook de duizenden vragen die Peter heeft komen naar voren in de manier van schrijven van Michael Cunningham. De vele vraagtekens zorgen voor een kwetsbaarheid die prachtig beeld geven van Peter zijn onzekerheid. Hij is niet perfect, de aantrekkingskracht die hij voelt ten opzichte van Mizzy is verwarrend en ik vraag me nog steeds af wat het nu precies was. Waarschijnlijk was het niets anders dan de jeugd en de vrijheid. Die horizon die Mizzy nog heeft, terwijl die van Peter al volgebouwd staat met 'kunstwerken' waar hij nog steeds niet zeker van is.

Maar daar waar Peter probeert, zijn er duizenden die geen idee hebben van wat ze doen. Ze staan niet stil bij de keuzes die ze maken, of wijzen achteraf de vinger naar iemand anders. Wat daarom zo verfrissend is aan Peter is de verantwoordelijkheid die hij neemt. Voor zichzelf, want daar houdt het natuurlijk ook op: zijn leven, zijn gevoelens, zijn liefdes, zijn keuzes. En dat is te bewonderen.

Mensen zijn dom. Op een trommel slaan om een beer aan het dansen te krijgen, terwijl we de sterren zouden willen ontroeren.

Bij het vallen van de avond is een boek dat rustig voortbeweegt. Niets gebeurt zonder een reden, iedere personage heeft wel iets toe te voegen en zelfs de afwezigheid van de dochter voegt toe aan de wereld van Peter en Rebecca: want waar heeft zij voor gekozen? Waarom zo simpel en zo ver weg? Was het bewust? Is ze gelukkig? En wat gebeurt er nu met Mizzy?

Just Kids

2011-01-24T13:26:00.000+01:00

ein-de-lijk een boek dat direct indruk maakt. gistermiddag las ik Ter Wereld Gekomen van Margaret Mazzantini uit en hoewel dat niet een slecht boek is (mevrouw Mazzantini kan enorm goed schrijven) kostte het me gewoon te veel energie, op een bepaalde manier.

soms kom je dat gewoon ineens tegen, zo'n boek dat op de één of andere manier gewoon niet bij je past, ook al is het boek zelf gewoon niet slecht. het past gewoon niet. misschien wel typisch, maar: het einde vond ik het best. de laatste tien pagina's (give or take).

de manier waarop Just Kids van Patti Smith me wel direct aanspreekt is groots: ik herken heel veel dingen. gevoelens en gedachten die mij bezighouden waren voor Patti Smith groot genoeg om over te spreken/schrijven in deze memoir. het is verrassend en heerlijk om ineens een gedachte te herkennen, een gedachte waar je zelf nooit echt woorden voor kon vinden. en daar staat het dan ineens, zwart op wit; echt.

Patti Smith wilde als klein meisje al kunstenaar worden. de manier waarop ze eruit zien, waarop ze leven. hun manier van expressie.

door 'toevalligheden' (ja, tussen haakjes, want ik geloof niet ik toeval) komt ze Robert Mapplethorpe tegen na het ouderlijk huis te hebben verlaten. en vanaf het moment dat hij Patti 'het leven redt' zijn ze beste vrienden. of, zielsmaatjes. dat is tenminste de indruk die ik krijg.

Patti Smith heeft een eerlijke manier van schrijven. ze draait nergens omheen, weet alles het goede woord te geven en is zelf ook nog eens erg interessant: dit is niet het verhaal over Robert Mapplethorpe of over Patti Smith, dit is eerder het verhaal over de vriendschap/relatie van Robert en Patti.

ik ben nog maar op pagina vierenzestig en dus kan ik nog niet helemaal zeggen wat er gebeurt en waar het allemaal heen gaat, waar Patti Smith voor koos om te delen met de wereld (want ja, het boek heeft de National Book Award in Amerika gewonnen en dan krijg je toch vaak ineens wel wat extra aandacht), maar ik ben er al enigszins verliefd op.

Een nieuw jaar tussen de boeken

2011-01-13T17:12:00.056+01:00

Wel. Lezen doe ik altijd en voor het gemak ga ik er vanuit dat ik dat ook wel altijd blijf doen. Verlanglijstjes zijn geen lijstjes meer te noemen en de stapels boeken die nog-gelezen-moeten-worden vermenigvuldigen zich. Snel. Maar mij hoor je niet klagen.

Gelezen in 2011 (tot nu toe):

J a n u a r i
001 A Gentle Madness: Bibliophiles, Bibliomanes, and the Eternal Passion for Books - Nicholas A. Basbanes
002 Woeste Hoogten - Emily Brontë
003 Let the Northern Lights Erase You Name - Vendela Vida
004 Ter Wereld Gekomen - Margaret Mazzantini
005 Just Kids - Patti Smith
006 Bij het vallen van de avond - Michael Cunningham

F e b r u a r i
007 Skippy Dies - Paul Murray
008 Legende van een zelfmoord - David Vann
009 1q84 boek 3 - Haruki Murakami
010 Mrs Dalloway - Virginia Woolf
011 No one belongs here more than you - Stories by Miranda July

M a a r t
012 The Reader - Bernhard Schlink
013 De meester en Margarita - Michail Boelgakov
014 The Secret Garden - Francess Hodgson Burnett
015 Twee Vrouwen - Harry Mulisch
016 Sunset Park - Paul Auster
017 De Kleine Walvis - Lynne Cox
018 This Side of Paradise - F. Scott Fitzgerald

A p r i l
019 Kus me, straf me: over lezen en schrijven, liefde en verraad - Marja Pruis
020 De Dwaaltuin - Adam Foulds
021 A Visit from the Goon Squad - Jennifer Egan
022 Mariana - Monica Dickens
023 Ik heb mij bedacht - Zadie Smith
024 Swamplandia! - Karen Russell

M e i
025 The Girl Who Chased the Moon - Sarah Addison Allen
026 Your Voice in my Head - Emma Forrest
027 Too Much Happiness - Alice Munro
028 Volgspot - Joseph O'Connor
029 The Secret Lives of People in Love - Simon van Booy

J u n i
030 Seer of Sevenwaters - Juliet Marillier
031 Tolstoy and the Purple Chair: My Year of Magical Reading - Nina Sankovitch
032 Hateship, Friendship, Courtship, Loveship, Marriage - Alice Munro
033 Afther the fire, a still small voice - Evie Wyld
034 Love Begins in Winter - Simon van Booy
035 Vanessa & Virginia - Susan Sellers
036 The Hours - Michael Cunningham

J u l i
037 The Lonely Passion of Judith Hearne - Brian Moore
038 The Outward Room - Millen Brand
039 Franny and Zooey - J.D. Salinger
040 Emma - Jane Austen
041 Caribou Island - David Vann
042 Monsieur Monde Vanishes - Georges Simenon
043 Runaway - Alice Munro
044 Wish her safe at home - Stephen Benatar
045 How to Read a Book - Mortimer J. Adler

A u g u s t u s
046 The Summer Book - Tove Jansson
047 When God was a Rabbit - Sarah Winman
048 Jane Eyre - Charlotte Brontë
049 Zen and the Art of Motorcycle Maintenance - Robert M. Pirsig

S e p t e m b e r
050 Fahrenheit 451 - Ray Bradbury
051 Northanger Abbey - Jane Austen
052 The Book Thief - Markus Zusak
053 The New York stories of Elizabeth Hardwick
054 The Sense of an Ending - Julian Barnes

O k t o b e r
055 Stoner - John Williams
056 A Pale View of the Hills - Kazuo Ishiguro
057 The Bluest Eye - Toni Morrison
058 Korte verhalen schrijven - Ton Rozeman
059 Everything That Rises Must Converge - Flannery O'Connor
060 The Marriage Plot - Jeffrey Eugenides
061 Man Walks into a Room - Nicole Krauss

N o v e m b e r
062 Grote verwachtingen - Charles Dickens
063 Reading like a writer - Francine Prose
064 Het jaar van magisch denken - Joan Didion
065 I.M. - Connie Palmen
066 Gilead - Marilynne Robinson
067 The Pleasures of Men - Kate Williams
068 Blue Nights - Joan Didion
069 De bibliotheek bij nacht - Alberto Manguel
070 Echt waar - Riikka Pulkkinen
071 Contrapunt - Anne Enquist

D e c e m b e r
072 Camille & Paul: de passie van Claudel - Dominique Bona
073 Logboek van een onbarmhartig jaar - Connie Palmen
074 Morgen zijn we in Pamplona - Jan van Mersbergen
075 Brieven aan Doornroosje - Toon Tellegen
076 Journey Into the Past - Stefan Zweig
077 The Unbearable Lightness of Being - Milan Kundera

Didn't finish/abandoned:
Ilustrado - Miguel Syjuco
One Day - David Nicholls
On the road - Jack Kerouac

goedenmiddag (good afternoon)

2011-01-13T14:27:00.012+01:00

mijn naam is Kim en ik lees graag. en veel.

ik schrijf graag en ook over boeken die indruk hebben gemaakt: ik recenseer dan ook graag uw boek (uitgeverijen, auteurs). mijn voorkeur gaat dan uit naar fictie, hedendaags of klassiek, en memoirs.

binnen de groep 'fictie' lees ik voornamelijk literatuur, dit heeft vooral te maken met het feit dat ik niet lees om een plot maar vanwege taal. en taalkunstenaars. en stille boeken zijn dan vaak de besten. van chick-lit, science fiction en thrillers houd ik niet. en, belangrijk: aan e-boeken doe ik niet.

omdat ik Nederlands ben schrijf ik in het Nederlands, maar ik lees heel veel Engels en dus zijn ook Engelse boeken welkom. mijn review zal dan dus wel in het Nederlands geschreven worden.

na ontvangst van een boek zal er binnen een maand een blog over het desbetreffende boek op mijn weblog verschijnen, tenzij anders is overlegd. boeken die mij worden toegezonden blijven in mijn bezit. ik lees alle boeken die ik in overleg toegestuurd krijg en zal over ieder boek een verslag schrijven (ook al lees ik het in sommige gevallen misschien niet helemaal). het verslag zal altijd eerlijk zijn: positief of negatief.

email: katusha14 [at] gmail [.] com

***

my name is Kim and I read. a lot.

I mostly read literature, I tend to love books that are rather quiet. it's language that gives me chills in stead of a good plot. I love these silent books, but I also am a big fan of children's books. Philip Pullman is wonderful, and I will always, always, love Harry Potter.

the blogs I write are Dutch because I AM Dutch (I am capable of writing English reviews, for whatever reason that might be required), the books I read are more often English. I like the language, but even more I love to read a book in its original language: the language of the author (my English is alright, I'm really very poor at other languages though). I like to think it keeps me closer to the real thing, whatever that means.

books are my life, the books I read become part of me. I love to write about things that make me feel things, and books are really very good at that. the good ones anyway.

email: katusha14 [at] gmail [.] com

Woeste Hoogten en ik

2011-01-09T20:26:00.002+01:00

Niemand is perfect en dat wordt nog wel eens vergeten bij het schrijven/lezen van boeken. Toen ik dit boek voor het eerst las wist ik niet wat ik ermee moest; ik was zestien en had zoveel boeken gelezen waarin iedereen aan het einde in slaap viel en fijne dromen had. Zo onschuldig als maar kan. Dus, in eerste instantie wist ik niet wat ik moest met Heathcliff en zijn haat en Catherine en haar verlangen om iedereen onder de duim te houden. Toen ik het de tweede keer las, niet lang nadat ik de film met Ralph Fiennes zag en enorm onder de indruk was (man, hij was intens!) want ik kon mij zo'n Heathcliff niet herinneren, toen pas kon ik echt genieten van het boek. (Edit: mijn favoriete Heathcliff is overigens Tom Hardy in de WH-versie van 2009.) Het was zo'n opluchting om eens te lezen over twee mensen die het niet allemaal op een rijtje hebben. Perfectie is saai, en al helemaal in boeken.

Dit verhaal wordt verteld door Nelly, de vrouw die het toevallig allemaal van dichtbij mocht meemaken. Zij was erbij toen Mr. Earnshaw een jochie mee naar huis nam na een reisje naar Liverpool. En, zij was getuige van het ontstaan en groeien van de bizarre relatie tussen Catherine en Heathcliff.

Catherine is bijna vanaf het begin blij met haar nieuwe broer en neemt Heathcliff mee op sleeptouw. Ze is, naast Mr. Earnshaw, de enige die hem zo snel lief heeft, het interesseert haar niets waar het donkere joch vandaan komt. Een zigeuner, een moor - Nelly oppert aan het einde van het boek zelfs dat Heathcliff een demoon of vampier moet zijn; dit is echter niet mogelijk omdat ze hem op zag groeien. Ze zag hem ouder worden, dat was haar reden om niet te geloven dat de man zo'n creatie van de duivel was.

De haat van Hindley in de richting van Heathcliff geeft waarschijnlijk vorm aan het leven van Heathcliff en Catherine. Zodra Mr. Earnshaw komt te overlijden is Hindley de baas op Wuthering Heights en hij maakt daar graag gebruik van. Heathcliff is niet langer familie maar enkel een hulpje, mag niet meer aan tafel eten met de familie en moet het zware werk opknappen. Het deert Heatchliff bijna niet, maar hij slaat wel de haat op die hij voelt. Je voelt het verlangen naar wraak groeien en bent bang voor het moment dat het zal ontploffen.

En dan verdwijnt Heathcliff ineens. Catherine is ten huwelijk gevraagd door de, volgens Heathcliff, zwakke Edgar Linton en heeft ook nog eens toegestemd. Ze legt Nelly uit dat de manier waarop ze van Heathcliff houdt groter is, belangrijker, maar Heathcliff (die in een hoekje meeluisterde) hecht enkel waarde aan de woorden over hoe Catherine zich zou moeten verlagen om met Heathcliff te trouwen. De laatste druppel, zogezegd.

Na enkele jaren komt Heathcliff terug, gekleed als een gentleman en schijnbaar schatrijk: hij neemt Wuthering Heights over van Hindley en probeert iedereen die Earnshaw of Linton heet te vernederen, op iedere mogelijke manier. Inclusief Catherine.

De manier waarop Catherine en Heathcliff vanaf moment één zo'n band hebben is voor mij altijd een soort van zielsverwantschap geweest. De manier waarop ze elkaar herkenden op een ander niveau overtuigde me hiervan, maar de ego van beide kinderen nam het op een gegeven moment over en beïnvloedde hun handelen constant. Het had een sprookje kunnen zijn, maar daar gaat het natuurlijk niet over. Het gaat over de egoïstische trekjes van Catherine, de wraakzucht van Heathcliff.

Hoe echt zijn deze twee?

Voor mij hebben ze echt bestaan, de manier waarop Emily Brontë zo gedetailleerd en echt mensen tot leven kon wekken was ontzettend goed. Jane Austen is altijd geprezen om haar inzicht in het gedrag van mensen, maar ik denk dat Emily Bronte net zo goed was. Misschien zelfs wel beter: het is makkelijker om liefde en diens gevolgen te omschrijven dan de donkere kant van het menselijke bestaan. Jaloezie, haat en het hunkeren naar macht is misschien nog nooit zo actueel geweest als nu: Heathcliff en Catherine bestaan nog steeds. Het bezitten van iemand om de liefde te kunnen bezitten, dat is nooit verdwenen.

Misschien was hún liefde wel de herkenning van zichzelf, het feest van een spiegel. Echter, de mankementen van de ander gebruikten ze voor eigen winst en mooie dingen dachten ze te herkennen. Beide vinden ze hun eigen pijnen en hartstochten belangrijker dan die van de ander, maar op diezelfde manier houden ze vol dat ze één persoon zijn. Ik ben nog er nog lang niet uit wat er precies is tussen die twee, maar het is een heel boeiende relatie. Gecompliceerd.

Nog zoiets: wat als Heathcliff niet zo zou zijn behandeld door Hindley? Wat als hij het gewoon genegeerd had? Waar was het dan naartoe gegaan? Was het al te veel dat hij een vondeling was, niet wist waar hij vandaan kwam? Mensen worden nu eenmaal beïnvloed door de buitenwereld. Het geweld dat Hindley Heathcliff aandeed zou iedereen pijn doen, maar zou iedereen de man worden die Heathcliff werd?

Heathcliff zegt op een gegeven moment iets als: Ik houd van mijn moordenaar, maar hoe kan ik van de jouwe houden? Uiteraard prachtig, rillingen lopen over mijn rug wanneer ik het lees, maar als je er over nadenkt is het in- en intriest. En tegenstrijdig, want zodra Catherine werkelijk overlijdt wil Heathcliff niets liever dan dat zijn geliefde bij hem komt spoken. You said I killed you -- haunt me then! Hij gunt haar geen rust, zoals brave Nelly, eerder de hel die hij zelf ook voelt.

Nooit eerder maakten woorden zo'n indruk op mij. De intensiteit van de liefde en haat van Heathcliff is niet rationeel, nooit logisch en al helemaal niet te begrijpen - maar het bestaat. Hij jankt als een dier wanneer hij erachter komt dat Catherine is overleden, vervloekt haar niet veel later. Simpelweg om de dame boos te krijgen, om haar geest tot roeren te brengen.

Ik heb nooit een Heathcliff gewild, en ben dan ook enorm, enorm blij dat hij enkel in een boek bestaat. Toch is hij één van mijn favoriete karakters in de literaire wereld. Zo intens, zo barking mad..

Emily Bronte gaf uiteindelijk wel een soort antwoord op mijn vraag 'wat als?', want Cathy en Hareton zijn een voorbeeld van hoe het had gekund als Catherine niet zo verdomd egoïstisch was en Heathcliff niet zo wraakzuchtig. Maar, niemand heeft het over Cathy en Hareton wanneer er over Wuthering Heights gesproken wordt. Nogmaals: perfectie is saai.

"May she wake in torment!" he cried, with frightful vehemence, stamping his foot, and groaning in a sudden paroxysm of ungovernable passion. "Why, she's a liar to the end! Where is she? Not there—not in heaven—not perished—where? Oh! you said you cared nothing for my sufferings! And I pray one prayer—I repeat it till my tongue stiffens—May she wake in torment!" he cried, with frightful vehemence, stamping his foot, and groaning in a sudden paroxysm of ungovernable passion. "Why, she's a liar to the end! Where is she? Not there—not in heaven—not perished—where? Oh! you said you cared nothing for my sufferings! And I pray one prayer—I repeat it till my tongue stiffens—Catherine Earnshaw, may you not rest as long as I am living; you said I killed you—haunt me, then! The murdered do haunt their murderers, I believe. I know that ghosts have wandered on earth. Be with me always—take any form—drive me mad! only do not leave me in this abyss, where I cannot find you! Oh, God! it is unutterable! I cannot live without my life! I cannot live without my soul!"

(oef..)

Een jaar in boeken

2011-01-02T16:02:00.002+01:00

Ik denk dat ik maar gewoon verder ga met het schrijven over boeken die ik net gelezen heb, om tussendoor de lijst al-gelezen-boeken te behandelen die ik laatst postte. En ondertussen zijn er natuurlijk al weer meer boeken gelezen want dat stopt nooit.

In totaal gelezen in 2010:

J a n u a r i
001 De Twee Torens - J.R.R. Tolkien
002 Ex Libris: Confessions of a Common Reader - Anne Fadiman
003 Madame Bovary - Gustave Flaubert
004 Dieren Eten - J.S. Foer
005 Catching Fire - Suzanne Collins
006 An Abundance of Katherines - John Green

F e b r u a r i
007 Trots en Vooroordeel - Jane Austen
008 Amerikaanse Goden - Neil Gaiman
009 Max (en de Wild Things) - Dave Eggers
010 After Dark - Haruki Murakami

M a a r t
011 Nachttrein naar Lissabon - Pascal Mercier
012 Club Dead - Charlaine Harris
013 Een Keukenmeidenroman - Kathryn Stockett
014 De Ontembare Vrouw - Clarissa Pinkola Estés
015 Van je familie moet je het hebben - David Sedaris
016 De Wereld Volgens Garp - John Irving

A p r i l
017 Lolita lezen in Teheran - Azar Nafisi
018 The Road - Cormac McCarthy
019 De verborgen Geschiedenis - Donna Tartt
020 Laat me nooit alleen - Kazuo Ishiguro

M e i
021 De New York trilogie - Paul Auster
022 Nineteen Eighty-Four - George Orwell
023 Wat is de Wat - Dave Eggers

J u n i
024 De Grens - Riikka Pulkkinen
025 The Sugar Queen - Sarah Addison Allen
026 Of Mice and Men - John Steinbeck
027 Let the Great World Spin - Colum McCann
028 Een lang weekend - Joyce Maynard
029 Blinde Wilg, Slapende Vrouw - Haruki Murakami
030 Lea - Pascal Mercier

J u l i
031 1Q84 boek één - Haruki Murakami
032 1Q84 boek twee - Haruki Murakami
033 The Catcher in the Rye - J.D. Salinger
034 De Naam van de Wind - Patrick Rothfuss
035 Nocturnes - Kazuo Ishiguro
036 How We Are Hungry - Dave Eggers

A u g u s t u s
037 Portret van een Oude Man - Sarah Hall
038 Wolkenatlas - David Mitchell
039 Vampire Academy - Richelle Mead
040 Kleine Bij - Chris Cleave

S e p t e m b e r
041 Mockingjay - Suzanne Collins
042 Eat Pray Love - Elizabeth Gilbert
043 Paper Towns - John Green
044 Vaslav - Arthur Japin
045 Vrijheid - Jonathan Franzen

O k t o b e r
046 Na de aardbeving - Haruki Murakami
047 The Blind Assassin - Margaret Atwood
048 Great House - Nicole Krauss
049 Mysteriën - Knut Hamsun

N o v e m b e r
050 Wit als melk, rood als bloed - Alessandro D'Avenia
051 Harry Potter and the Goblet of Fire - JK Rowling
052 Breakfast of Champions - Kurt Vonnegut
053 Vederlicht - Janneke Jonkman
054 Zaterdag - Ian McEwan
055 Norrlandse Aquavit - Torgny Lindgren
056 You Shall Know Our Velocity - Dave Eggers

D e c e m b e r
057 A Gentle Madness - Nicholas A. Basbanes
058 Oryx and Crake - Margaret Atwood
059 Dorsvloer vol Confetti - Franca Treur
060 Eerste Liefde - I.S. Toergenjev
061 Een handvol stof - Evelyn Waugh
062 Woeste Hoogten - Emily Bronte

Wuthering Heights

2011-01-02T15:59:00.000+01:00

Boek 1 van het nieuwe jaar: Woeste Hoogten van Emily Brontë. Een re-read uiteraard, het is namelijk mijn favoriete boek. Denk ik. Ik vind het heel erg moeilijk om een favoriet boek te noemen omdat ik er al best wel wat gelezen heb en er dus ook een heleboel heel, heel goed vond. Maar Wuthering Heights is zo'n boek dat altijd indruk blijft maken, no matter how I feel. En dat is fijn.

Op het moment lees ik 'm dus in het Nederlands; vorig jaar kreeg ik voor mijn verjaardag zeven boeken (Madame Bovary, Trots en Vooroordeel, Moby Dick, 1984, Eerste Liefde, Woeste Hoogten en Utopia) in een heel mooie editie van Perpetua. De boeken die ik tot nu toe gelezen heb (allen behalve twee, geloof ik) zijn allemaal prachtig vertaald en dit geldt ook weer voor de vertaling van Woeste Hoogten. Met duidelijk veel liefde voor het boek en heel mooi gekozen woorden heeft Frans Kellendonk een hele fijne editie verzorgt.

En ook het nawoord van Kristien Hemmerechts is een leuke extra die ik vorig jaar direct las toen ik het cadeau kreeg.

Het papier is vrij zwaar en heel glad en het lettertype is zeer, zeer fijn. De boeken zijn gebonden en hebben een papieren stof omslag dat ieder een andere kleur heeft: dit staat supersjiek in de boekenkast. Op de website van Uitgeverij Athenaeum kun je zien welke boeken er al zijn uitgegeven in Perpetua editie, en welke nog uitgegeven zullen worden.

Boeken die op mijn verlanglijstje staan zijn Grote Verwachtingen van Charles Dickens, Misdaad en Straf van Dostojevski. Verliefde Vrouwen van DH Lawrence komt er binnenkort aan en wil ik ook wel graag hebben, en een superleuke titel: Sprookjes en verhalen van Hans Christian Anderson! Deze schijnt in april uit te komen. Dit betekent niets dan sparen.

Mysteriën

2010-12-09T16:59:00.003+01:00

Het eerste wat me verteld werd zodra ik Knut Hamsun opzocht op internet was dat hij de pro-Nazi regering in Noorwegen steunde. Het bleek zelfs een soort trauma te zijn voor de Noren en na de oorlog werd hij psychisch onderzocht om te kijken of hij wel goed in zijn hoofd was tijdens zijn ontmoetingen met Hitler en Goebbels.

Ergens maakt het me niets uit wat die man deed naast het schrijven van zijn boeken, het is al helemaal moeilijk om je voor te stellen hoe het was om te leven in een wereld waarin Hitler leeft en vrij veel macht heeft. Hoe wordt je beïnvloed en wat wordt er werkelijk verteld?

Maar, naast het feit dat het me 'ergens' niet uitmaakt, maakt het me ook ergens wel uit. Schrijvers wiens boeken indruk op mij maken vind ik interessant, en dit boek maakte indruk. Ik ben altijd benieuwd naar het leven van een schrijver, naar keuzes die er gemaakt worden en dingen die ze meemaken.

Gelukkig is er niets te merken van zijn voorkeur voor antisemitisme en is zijn boek op verschillende manieren bijzonder en een heel prettige leeservaring.

Het boek gaat over een man die zichzelf Johan Nilsen Nagel noemt. Dit duidt al op het in stand houden van een persoonlijkheid die niet echt van hem is. Of probeert hij enkel weg te lopen van de naam die hij eerder had, en de lading die daar aan hing, bij hoorde? Nagel is een rare: hij komt aan in een geel pak en woont vanaf het moment van aankomen in een hotel. Nooit wordt echt duidelijk wat Nagel komt doen in juist dit kleine kustplaatsje, of waar hij vandaan komt. Hij kent niemand en hij doet ook niet veel behalve het leren kennen van mensen. Maar niemand lijkt hem echt te willen of kunnen accepteren en dat is juist wat hij lijkt te willen. Of wat hij nodig denkt te zijn.

Ergens is Nagel enkel een heel triest persoon, tragisch bijna. Hij heeft niets nodig, niemand nodig, hij wil niet te veel gedoe om zich heen maar hij lijkt daardoor de grond onder zijn voeten kwijt te raken. Telkens weer verzint hij verhalen, trekt aandacht door zijn opvallende uitspraken en bovenal meningen, maar achteraf lijkt hij zich enorm aan zichzelf te ergeren.

Hij wil geen aandacht, nooit niet, maar hij gelooft dat hij het nodig heeft.

Daar komt dan nog bij dat Nagel soms twee-in-één lijkt te zijn: in zijn gesprekken met de 'dorpsgek' Minuut springt hij af en toe van de hak op de tak en praat maar, zegt dan het één en tien minuten later juist het tegenovergestelde. En hij meent het altijd. Nagel daagt uit, maar probeert dan ook weer gerust te stellen.

Zijn 'relatie' met Minuut is ook niet te volgen. Nagel lijkt Minuut te willen helpen, maar soms krijg je het idee dat Nagel iets weet over Minuut. Of, hij denkt dat hij iets weet maar het slaat helemaal nergens op. Wederom die tegenstrijdigheid. Minuut probeert zich overal uit te houden, alsof hij iets op afstand probeert te houden en daarom iedereen op afstand houdt. En hoe vreemd het einde ook is, het past precies bij de persoonlijkheid van de man die zichzelf Nagel noemt in dit boek.

Nagel is niet een personage die zich zomaar laat zien. Zelfs weken na het te hebben gelezen zijn er nog dingen die me totaal verbazen. De manier waarop hij achter een meisje aangaat dat hem op een gegeven moment enkel lijkt te haten, het omgaan met een andere vrouw om dat andere meisje maar jaloers te maken. Het uitdagen en opfokken van mannen met opleiding. Maar waarom nu eigenlijk? Is het de wens om eindelijk te voelen dat hij leeft? Want Nagel lijkt vol te zitten met twijfels. Hij heeft overal wel een mening over, maar lijkt nergens zeker van te zijn. Hij lijkt nergens in te geloven. Hij dwaalt, is de weg kwijt. Dat flesje blauwzuur dat hij altijd in zijn zak heeft zitten zegt al genoeg: als hij het zat is wil hij er direct een eind aan kunnen maken. Maar hij maakt maar geen keuze, of komt halverwege die keuze tot de conclusie dat hij een fout heeft gemaakt. Die eindeloze besluiteloosheid zorgt ervoor dat hij als persoon lijkt op het universum: je hebt geen idee van zijn omvang, van zijn inhoud. Maar soms laat hij, even maar, zien hoe mooi en bijzonder hij als is. Het liefst echter als hij alleen is. Hij is duister maar wacht op zijn verlichting. Zo iets. Ik kan er nog niet echt iets van maken, en dat is juist zo fijn aan dit boek. Eindeloos herlezen, eindeloos twijfelen.

Uiteindelijk maakt het niet uit waar de sympathieën lagen van de schrijver van dit boek, voor mij niet in ieder geval. De man kon prachtig schrijven en het is niet aan mij om te oordelen over het maken van andere keuzes die hij eventueel heeft gemaakt. Ik kijk uit naar het lezen van zijn andere werk.

Gelezen boeken

2010-12-09T14:28:00.002+01:00

Nee, ik ben niet ondertussen gestopt met het lezen van boeken. In november las ik zelfs meer boeken dan ieder andere maand dit jaar. Of, dat gevoel heb ik in ieder geval. Boeken die ik wel al heb gelezen maar nog moet behandelen (iep dat klinkt erg klinisch, een beter woord kan ik zo even niet vinden) zijn:

Mysteriën - Knut Hamsun

Wit als melk, rood als bloed - Alessandro D'Avenia

Harry Potter and the Goblet of Fire - JK Rowling (of ik deze doe weet ik nog niet, het was een re-read en hoewel ik een heel groot Harry Potter-fan ben denk ik niet dat ik hier nog veel over kan zeggen.. het is gewoon zo, zo fijn om je zo nu en dan helemaal thuis te voelen in een boek en dat doet iedere Potter met mij.)

Breakfast of Champions - Kurt Vonnegut

Zaterdag - Ian McEwan

Norrlandse Aquavit - Torgny Lindgren

Vederlicht van Janneke Jonkman zat daar natuurlijk nog tussen maar die staat hieronder al. Ik was blijkbaar zo onder de indruk van dat boek dat ik de rest even aan de kant schoof.

Momenteel lees ik You Shall Know Our Velocity van Dave Eggers, en zo nu en dan een stukje uit A Gentle Madness: Bibliophiles, Bibliomanes, and the Eternal Passion for Books (en ja, dat is precies zoals het klinkt: hemels).

Dus: binnenkort meer. Veel meer..

Vederlicht

2010-11-23T14:31:00.003+01:00

Ik las laatst het boek Vederlicht en dat vond ik een opluchting. Dat klinkt vreemd. Vind ik. Maar ik voel het ook. Het verhaal was niet zozeer heel bijzonder, wel mooi maar niet bijzonder. Het was eerder de schrijfstijl. Zo, zo licht. Ik weet niet of de auteur zo vrij in het leven staat of dat het alleen maar een eigenschap was van het geschrevene – ik vond het in ieder geval een opluchting. Zo positief. De hoofdpersoon maakte verschillende dingen mee maar vond zichzelf nooit zielig en bleef op de een of andere manier altijd hoop houden, ook al is ze niet erg open.

Ze deed me meerdere keren aan mijzelf denken, soms ook totaal niet, maar dat geeft niet. Het is een boek dat ik lief heb, maar echt goed uitleggen kan ik niet.

De hoofdpersoon in het boek schrijft, soms. Dan zit ze achter de laptop, of computer – ik weet het niet meer zo goed. Maar ze typt. En ze heeft het gevoel dat de woorden niet van haar zijn, maar van iemand anders. Alsof er iemand naast haar zit die haar de woorden toefluistert. Nouja, dit zijn mijn woorden: zij, Elien, gelooft dat het de engelen zijn. En nooit doet ze alsof het een raar idee is, alsof het iets is dat eigenlijk niet kan.

Ik houd daarvan! Van mensen die zich niet schamen voor wat ze geloven. Voor mensen die niet de behoefte hebben om zich uit te leggen. Want waarom zou je dingen uit moeten leggen aan anderen als het voor jezelf zo echt is? Zo puur?

Vederlicht is natuurlijk al een super, supermooie titel. Vederlicht. Het boek is, het woord gebruikte ik zonet al, puur. Ik houd ervan. Ik geloof dat ik het vier sterren gaf op goodreads maar het moeten er eigenlijk vijf zijn. Het was zó fijn om te lezen. Ik ergerde me nooit aan een persoon of aan een volgens mij verkeerd gekozen woord. Een verademing. Opluchting.

Ik ging de schrijfster, Janneke Jonkman, googelen en zag dat ze schrijfcursussen geeft. Wel in het zuiden van het land maar misschien moet ik er iets mee doen. Haar boek gaf me in ieder geval een soort oplossing voor mijn writersblock. Want die heb ik zo nu en dan.

De hoofdpersoon heeft soms namelijk ook de behoefte om te schrijven maar komt voor haar gevoel niet op gang. Groot voordeel van een laptop is dat je in een soort flow terecht komt wanneer je voor je gevoel heerlijk bezig bent. Gewoon typen. Toetsen in drukken. Zelfs de backspace is een toets dus zit je nooit stil.

Maar: nooit terugkijken. Gewoon doorgaan.

En dat is wat Elien doet in Vederlicht. Ze gaat achter haar laptop zitten en begint gewoon toetsen in te drukken. Soms begint het met regels letters die geen woorden vormen, maar op een gegeven moment gaat het dan vanzelf.

In Verzin, een tijdschrift dat je op creatiefschrijven.be online in kunt bladeren, zegt Annelies Verbeke dat ze iedere dag van tien tot vijf schrijft. Achter de laptop zit en schrijft. Schrijft. Ik vraag me dan altijd af wat ze schrijven, die schrijvers die dan zo’n hele dag achter de laptop zitten te schrijven.

Wat schrijven ze? Het verhaal waar ze aan zijn begonnen, ooit, en waar ze dus gewoon mee verder gaan? Schrijven ze voor zichzelf? Schrijven ze die letters die geen woorden vormen, zoals de hoofdpersoon in Vederlicht?

Great House

2010-10-31T13:46:00.004+01:00

Vijf jaar na het uitkomen van The History of Love is nu eindelijk het nieuwe boek van Nicole Krauss uit. Ik ontving dit boek (de Engelse versie) op de dag van uitkomen maar omdat ik nog met een ander boek bezig was (The Blind Assassin) heb ik dit, na een aantal pagina's, toch nog even op mijn stapel 'snel-lezen' gelegd. Zoals ik al eerder vertelde is The History of Love één van mijn favoriete boeken (als je dit niet gelezen hebt: je mist echt, echt iets) en had ik toch wel hoge verwachtingen. Conclusie? Misschien wel al te vroeg, maar: ik ben een beetje teleurgesteld. Dit betekent voor mij niet dat het een slecht boek is, het zegt eerder heel veel over haar vorige roman.

Great House vertelt vier verhalen en in ieder verhaal kom je al vrij snel een overheersende aanwezigheid tegen: een kolossaal bureau met een groot aantal laatjes. Het bureau wordt omschreven alsof het een ziel heeft, maar nooit een echt prettige.

Het bureau lijkt nergens te willen blijven, voor zover een bureau een eigen wil heeft. Het lijkt zich een eigen weg te banen door de levens van mensen die allemaal iets gemeen hebben: verlies. Maar het bureau biedt enkel troost aan de bezitter. En wanneer het bureau zich dan van eigenaar A ontdoet om zich bij B in het leven te nestelen, laat het A achter met niets dan heimwee.

We krijgen als eerste te maken met een vrouw, schrijfster, die het bureau cadeau krijgt van een jonge man (Daniel Varsky) die ze maar voor één dag kent. De man gaat terug naar zijn thuisland, Chili, en al snel na zijn terugkomst verdwijnt hij. Enkele maanden later blijkt hij te zijn gemarteld en vermoord door Pichonet. De vrouw houdt het bureau tot er een vrouw langs komt die beweert de dochter van Daniel te zijn.

Dan leren we een man kennen die getrouwd is met een vrouw die ook in bezit is van het bureau. De man vertrouwt het bureau nooit, komt er niet in de buurt, en als er dan ineens een man langs komt, een fan van het werk van zijn vrouw (wederom schrijfster), geeft de vrouw het bureau weg. De jonge man zien ze nooit weer.

Vervolgens is er het verhaal over een man die nooit echt om kon leren gaan met de eigenzinnigheid van zijn zoon. Na het overlijden van zijn vrouw ziet hij zijn zoon terug, na vele jaren, en leert eindelijk zijn boosheid en onmacht om te zetten in woorden van liefde. Zijn zoon was eigenaar van het bureau.

Het laatste verhaal is een verhaal over Yoav en Leah, broer en zus, en de vrouw die hun wereld leert kennen waarin de twee leven en zijn opgegroeid. Weisz is hun vader, nooit thuis maar altijd dreigend aanwezig in het leven, en beslissingen, van Yoav en Leah.

Het verhaal is eigenlijk prachtig, en enorm mooi geschreven. Echt Krauss. Maar er was iets dat mij enorm dwars zat: tijdens het lezen kom je nooit echt dichtbij de hoofdpersonen. Er wordt wel verteld, over verleden en heden en dromen en wensen, maar de manier waarop er wordt verteld is alsof er een onzichtbare hand je constant op afstand houdt. En dat is jammer, want de hoofdpersonen zijn boeiend.

Quotes die ik heb onderstreept in mijn exemplaar:

"No, what I felt was the torment of waiting, stuck between the end of one sentence and the beginning of the next which might or might not bring a hail storm, plane crash, poetic justice, or a miraculous reversal."

"The idea of being weighed down made me uneasy, as if I lived on the surface of a frozen lake and each new trapping of domestic life - a pot, a chair, a lamp - threatened to be the thing that sent me through the ice. The only exception was books, which I acquired freely, because I never really felt they belonged to me. Because of this, I never felt compelled to finish those I didn’t like, or even a pressure to like them at all. But a certain lack of responsibility also left me free to be affected. When at last I came across the right book the feeling was violent: it blew open a hole in me that made life more dangerous because I couldn’t control what came through it."

"Daniel was twenty-three, a year younger than I was, and though he hadn’t yet published a book of poems he seemed to have spent his time better, or more imaginatively, or maybe what could be said is that he felt a pressure to go places, meet people, and experience things that, whenever I have encountered it in someone, has always made me envious."

The Blind Assassin

2010-10-22T19:43:00.003+02:00

Een boek dat het een lijkt en het ander is. Zo'n boek is het. Er wordt verteld over Laura en Iris, zusjes. Ze lijken in niets op elkaar. Je komt er direct al achter dat Laura op een gegeven moment komt te overlijden, maar pas op het eind van het verhaal begrijp je dat haar overlijden niet zo simpel was als het in eerste instantie leek.

Laura is een dromer, Iris een denker. The Blind Assassin bestaat uit twee delen: het verhaal dat Iris vertelt als oude vrouw die terug kijkt op haar eigen leven, en de delen die The Blind Assassin heten.

Ik vind het heel moeilijk om verder nog iets te schrijven over de inhoud van het boek, ik wist zelf niets over hoe het zou eindigen en daar ben ik dankbaar voor. Het verhaal ontvouwt zich langzaam, Margaret Atwood kan ontzettend goed schrijven.

How could I have been so ignorant? she thinks. So stupid, so unseeing, so given over to carelessness. But without such ignorance, such carelessness, how could we live? If you knew what was going to happen, if you knew everything that was going to happen next - if you knew in advance the consequences of your own actions - you’d be doomed. You’d be as ruined as God. You’d be a stone. You’d never eat or drink or laugh or get out of bed in the morning. You’d never love anyone, ever again. You’d never dare to.

In my humble opinion: het is de tijd waard. Het kostte me wat meer tijd dan normaal om dit boek uit te lezen, waarom dat precies was weet ik nog steeds niet, maar ik heb er geen spijt van gehad. Ik ben zeker van plan meer van haar werk te gaan lezen.

Vrijheid

2010-10-04T14:25:00.002+02:00

In Amerika leest iedereen Freedom, het is zelfs de bookclub-pick van Oprah van deze maand. Jonathan Franzen werd al geprezen om zijn Corrections, nu werd dit boek direct bij de release al als klassieker bestempeld. Ik houd er wel van wanneer een boek zoveel mensen aan het lezen zet, en omdat zelfs mensen met goede smaak in literatuur het boek hoog aanslaan heb ik het ook aangeschaft. Cliché of niet, ik wilde weten waarom er zoveel over deze roman geschreven en gepraat wordt.

Jonathan Franzen is een rasverteller. Direct in het eerste hoofdstuk viel me op hoe makkelijk hij kan vertellen, hoe goed hij is in het maken van mooie en volledige zinnen. Franzen kan ontzettend goed schrijven en is net zo goed in het doorgronden van 'zijn' personages.

In dit boek wordt een familieverhaal verteld - hoe Patty en Walter elkaar leerden kennen, op welke manier Richard in de weg zat, en waarom het ouderschap altijd onder invloed staat van de jeugd van de vader en moeder zelf. Joey en Jessica, de kinderen van Patty en Walter, zijn prachtige spiegels en altijd eerlijk.

Ieder personage probeert, maar blijft met te veel in het hoofd zitten om eerlijke keuzes te durven maken. Kinderen zijn bang op hun ouders te gaan lijken en ouders zien juist heel veel van hun eigen ouders terug in kinderen. Koppigheid en vooral trots zitten vaak in de weg en uiteindelijk begrijpt iedereen dat ook.

Het verhaal komt merkwaardig realistisch over. Het grappige is de aanwezigheid van nog een 'personage': het huisje aan het meer. Het hele boek door gebeurt daar iets dat van invloed is op één persoon, en soms meerdere.

Het beste van dit boek is de manier waarop je meeleeft met een personage, om in het volgende deel vanuit het oogpunt van een ander personage ineens enorme ergernis voelt tegenover diezelfde persoon. Op die manier weet ík dat ik een boek lees van een goede schrijver: je loopt telkens een stukje in de schoenen van een ander en je begrijpt de keuzes die er gemaakt worden, de gevoelens die loskomen. En uiteindelijk leg je het boek weg en heb je het gevoel dat je vier nieuwe mensen hebt leren kennen.

Ik heb reacties gelezen van mensen die tranen in de ogen kregen aan het eind van het verhaal, dat overkwam mij niet. Het einde is wel erg sterk, maar ergens zag ik het aankomen. Ik denk dat de meeste mensen het wel zagen aankomen, maar zich iets meer konden identificeren met de personages: dat was bij mij niet het geval. Dat neemt echter niet weg dat Vrijheid een zeer aangename leeservaring was - voor mij echter niet die klassieker waar ze het op de achterflap over hebben.

7 oktober: nieuwe Nicole Krauss

2010-10-04T13:20:00.002+02:00

Aangezien The History of Love (Nederlandse titel: De Geschiedenis van de Liefde) één van mijn favoriete boeken is sta ik al maanden te springen omdat er eindelijk een nieuw boek uitkomt van Nicole Krauss. Ik heb hem gereserveerd, als het goed is komt het boek donderdag mijn kant op.

De Nederlandse omschrijving van het boek (de Nederlandse editie, Het Grote Huis, komt eind oktober uit):

Een Amerikaanse schrijfster werkt al vijfentwintig jaar aan het bureau dat ze heeft overgenomen van een jonge Chileense dichter. Op een dag wordt het opgeëist door een jonge vrouw die beweert zijn dochter te zijn. Vanaf dat moment raakt de schrijfster de greep op haar eigen leven kwijt.

Rond dezelfde tijd doet een Engelsman een verbijsterende ontdekking over de vrouw met wie hij al tientallen jaren is getrouwd. Dit geheim ondergraaft al zijn zekerheden. In Jeruzalem werkt een antiekhandelaar intussen aan de reconstructie van zijn vaders studeerkamer in Boedapest, die tijdens de Tweede Wereldoorlog na een razzia is leeggeroofd. Wat deze mensen met elkaar verbindt, vormt het onderwerp van Het grote huis. Het is het intrigerende verhaal over de uitwerking van het verleden, waarin Krauss de lezer meeneemt op een reis waarvan de bestemming tot op het laatst een prikkelend raadsel blijft.

Zoals ik al zei: ik sta te springen.

Vaslav

2010-09-23T19:48:00.001+02:00

Het is raar maar waar: dit boek vind ik niet erg goed. Raar omdat (1) Arthur Japin een goede schrijver is en (2) het verhaal over Vaslav ontzettend interessant en heartbreaking is. Ik begrijp ook nog niet goed waarom dit boek me zo tegenviel.Vaslav Nijinski werd in zijn tijd het zesde wereldwonder genoemd. Zijn dans was bijzonder, zo kon hij sprongen maken waaruit hij niet terug leek te keren. Hij leek te zweven.

Tot hij er op een bepaald moment, midden in een optreden, gewoon mee ophoudt. Met dansen, maar ook praten doet hij vanaf dat moment nauwelijks.

Arthur Japin vond deze Vaslav altijd al interessant en heeft er daarom een roman over geschreven. Hij schrijft mooi, maar mij net iets te gelikt. Ik weet niet of dat aan hem ligt, maar het komt mij niet natuurlijk over. Alsof het allemaal te veel moeite heeft gekost. Ik merkte dat in ieder geval tijdens het lezen: het nam op de één of andere reden een boel energie van mij weg. Dat kan ook te maken hebben met de manier van vertellen: er wordt constant van nu naar het verleden gekeerd en weer terug.

In feite is het knap in elkaar gezet: zo krijg je helemaal niets te lezen vanuit het perspectief van Vaslav zelf - je krijgt drie verhalen voorgeschoteld en dan moet je zelf een beeld zien te maken van Vaslav. Op die manier leer je ook de andere personen kennen: zijn vrouw, Ramola, de stoker Peter en zijn vroegere geliefde Sergei Pavlovitsj Diaghilev.

Ramola lijkt een enorm kreng zodra je het verhaal van Diaghilev leest, maar haar eigen woorden zijn op een manier weer overtuigend van haar gelijk. Diaghilev lijkt altijd een naarling, maar ergens voel en weet je dat hij zoveel heeft meegemaakt en niet voor niets zo keihard kan zijn.

En Peter, de man die in de bergen woont, altijd heeft gewoond, en grotere dromen heeft.

Wat me enorm dwars zat, al vanaf het begin, is dat Vaslav als een zwak en kinderlijk mannetje wordt omschreven door de mensen om hem heen. Dit heeft dus niets te maken met de manier waarop Japin hem ziet, eerder met de vooroordelen van die tijd. Vaslav keert naar binnen en direct denkt Peter dat er sprake is van een geestesziekte: hij zag hetzelfde gebeuren bij Nietzsche, kort voordat deze in een gesticht werd opgenomen.

Ramola probeert alles dat haar man niet aan zou kunnen bij Vaslav weg te houden en heeft tegelijkertijd grote verwachtingen van zijn toekomst. Hij moet weer dansen, want dat is de man waar ze zo verliefd op is.

Diaghilev legt alle schuld bij Ramola neer, alsof Vaslav zelf geen beslissingen zou kunnen nemen en niet zelf kan weten wat hij voelt en gelooft.

En Peter is naïef. Neemt te makkelijk dingen over van de mensen om zich heen, denkt er niet bij na. En oordeelt te gemakkelijk.

My thoughts overall: Meh. Het viel me gewoonweg tegen. Vaslav was de interessantste en dan vooral de dialogen met Vaslav, en daarom had ik liever vanuit zijn beleving willen lezen. Vanwege zijn beleving.

Paper Towns

2010-09-23T17:11:00.001+02:00

That was perfect, I thought: you listen to people so that you can imagine them, and you hear all the terrible and wonderful things people do to themselves and to one another, but in the end the listening exposes you even more than it exposes the people you're trying to listen to.

Nog vóór Vaslav las ik dit boek, Paper Towns door John Green. Zijn derde boek en tegelijkertijd ook mijn derde John Green: eerder las ik al Looking for Alaska (Nederlandse titel 'Het Grote Misschien') en An Abundance of Katherines ('19 keer Katherine'). Omdat ik nogal vaak de neiging heb om boeken in de originele taal te lezen, heb ik ook dit boek weer in het Engels gelezen.

Paper Towns kwam voor mijn gevoel wat trager op gang. Allereerst krijgen we een herinnering voorgeschoteld: Margo en Q vinden een dode man, zittend tegen een boom. Met bloed, veel bloed. Margo Roth Spiegelman vind het als negenjarige al ontzettend interessant, Quentin Jacobson deinst terug.

En dat zijn al erg waardevolle aanwijzingen in het doorgronden van de twee hoofdpersonen van dit boek. Margo is een durfal, neemt risico's waar mogelijk en is nogal impulsief. Q is het tegenovergestelde. Hoewel ze naast elkaar wonen hebben ze na al die jaren vrij weinig contact. Q is stapelverliefd op het idee Margo Roth Spiegelman, maar ze spreken elkaar niet of nauwelijks. Margo is het populairste meisje op school, Q is bevriend met twee jongens van 'the band' van school. Verschillende werelden.

Op een avond klopt Margo echter op het raam van Q zijn slaapkamer en die avond leren ze elkaar beter kennen. Margo wil die avond wraak nemen op enkele klasgenoten en Q gaat haar daarbij helpen. Vanaf dat moment leert Q begrijpen dat zijn beeld van Margo fictie was: ze is een echt mens van vlees en bloed en, bovendien, ideeën. Gevoelens. Dromen. En deze dromen zijn heel anders dan die van de meeste mensen om Q heen, inclusief hijzelf.

Ik vond dit boek enorm de moeite waard, misschien wel de beste John Green tot nu toe. Q lijkt wel een beetje geobsedeerd door het verdwijnen van Margo na die nacht, zijn vrienden behandelt hij zo nu en dan alsof ze enkel bevriend zijn omdat er niemand beters te vinden is. Gelukkig wordt hem dat op een gegeven moment duidelijk gemaakt en worden zijn vriendschappen ook (h)echter.

John Green is goed in het tot leven wekken van mensen. Echt tot leven wekken. Langzamerhand leert Q de echte Margo kennen en in hetzelfde tempo leert de lezer Q beter kennen, en de wereld waarin Q leeft. Soms vraag ik me af of John Greens personages niet wat te volwassen zijn voor de gedachten die in ze omgaan (als voorbeeld: What a treacherous thing it is to believe that a person is more than a person.), maar aan de andere kant is het ook bevrijdend om te lezen over een jong mens dat mooie dingen denkt. Over jonge mensen met echte inhoud.

Dit boek is niet een boek dat met verrassende wendingen komt, maar de dialogen zijn goed en de personages komen gewoonweg heel overtuigend over. Dit is niet zomaar een verhaal over een jongen dat verliefd is op een mooi meisje, dit boek gaat over een jongen die het verschil leert kennen tussen dromen en realiteit, en dat een droom voor de één meer inhoud dan voor de ander. Dat dromen persoonlijk zijn en niemand voor de ander kan beslissen in hoeverre die droom uit kan komen.

Q komt tot de conclusie dat iedereen anders is, en dat is de reden dat hij Margo uiteindelijk los laat: omdat het niet anders kan.

John Green kan heel goed schrijven, en mooi. Meer quotes ga ik echter niet delen omdat veel quotes beter zijn in context, ze zijn waardevoller in de aanwezigheid van de rest van het verhaal.

Een echte coming-of-age, de moeite waard voor jong en oud - hoe cliché dat ook mag klinken.

Eat Pray Love

2010-09-14T14:48:00.001+02:00

Dit boek las ik een aantal jaren terug in het Nederlands, nu er een film van is gemaakt krijgt het boek natuurlijk weer extra aandacht en ik bekeek op GoodReads een aantal reviews. Velen waren enorm negatief, en dus dacht ik: heb ik het boek dan verkeerd gelezen? Ben ik vergeten wat ik heb gelezen? Ik had nog een engels exemplaar liggen van dit boek en dat heb ik opgepakt.

En nu ben ik bijna boos. Veel mensen beweren dat Elizabeth Gilbert een egoïstisch en narcistisch mens is. De combinatie van deze woorden is best te begrijpen. Om er even een definitie van het woord 'narcisme' bij te pakken:

Het (narcisme) is een vorm van gedrag dat wordt gekenmerkt door een obsessie met de persoon zelf (vaak het uiterlijk), egoïsme, dominantie, ambitie en gebrek aan inlevingsvermogen.

Wel, prima. Het is erg makkelijk om via de psychologie een mens een label op te plakken, vooral de laatste jaren. Maar, ieder zo zijn mening. Hier is dan ook de mijne: NIEMAND die ervoor kiest zichzelf te ontdekken is egoïstisch of narcistisch. Ik ben het zat dat mensen de gewoonte hebben om keihard een oordeel te vellen op het moment dat ze zich niets kunnen voorstellen bij een bepaalde situatie.

Ook zijn sommige mensen van mening dat Gilbert haar geld wel beter had kunnen gebruiken, bijvoorbeeld al die mensen die geen eten hebben in Afrika of wie dan ook wel iets kan gebruiken. Maar, die mensen geven zelf ook geld uit aan dingen die nuttelozer zijn dan de reis die Gilbert maakte. Auto's? Electronica? Alsjeblieft, laat mensen zelf hun beslissingen maken. Het is prima als je het er niet mee eens bent, maar ga die mensen dan niet aanvallen op hun keuzes. Dat vind ik zo, zo naar.

Op de IMDB-pagina van de film Eat Pray Love staat zelfs een review waar mijn mond van open VALT, iedere keer weer. Ik zal hierbij vermelden dat ik de film zelf niet heb gezien, maar het boek heb ik dus twee keer gelezen en ik neem aan dat het verhaal van de film gelijk is gebleven aan dat van het boek. De schrijver van deze review heeft het over het ophemelen van een borderline disorder, hij vindt dat Elizabeth Gilbert haar man voor niets heeft verlaten want de man was zo liefdevol 'and handsome' en mevrouw Gilbert zou gewoon tevreden moeten zijn met haar omstandigheden. Ik denk dat deze reviewer heel, heel bang is voor de vrijheid waar Elizabeth Gilbert voor heeft gekozen. Een directe quote:

These romcoms are now depicting women as these spoiled, privileged brats who are entitled to leave everybody else miserable while they "find themselves". And the people they destroy both mentally and emotionally still "understand" that their torturer is just finding herself. These movies continue to portray hurtful and harmful behavior as a "spiritual awakening". Julia Roberts plays the role of a spoiled, arrogant brat who is full of herself.

(goh en toen werd er op KinkFM iets verteld over een liedje dat Eddie Vedder heeft geschreven/gemaakt voor deze film. Toevallig hè.)

Die aanhalingstekens! Het niet serieus nemen van andere mensen, dat is wat hier gebeurt. Dat is wat zo vaak gebeurt. Mensen vergeten te gemakkelijk hoe ieder mens een ziel heeft, gevoelens heeft, dingen meemaakt, dingen voelt. Hoe is het mogelijk dat er nog zoveel wordt veroordeeld? Ook, als je dit boek goed leest merk je hoe nuchter Elizabeth Gilbert eigenlijk is. Ze neemt zichzelf niet altijd even serieus, ze is eerlijk en ze luistert naar wat andere mensen te zeggen hebben. Soms kan ze daar heel veel mee, soms helemaal niets, maar ze luistert tenminste. Ze neemt de mensen om haar heen serieus. Er wordt ook wel eens geopperd dat Gilbert zich iedere keer weer laat leiden door een manspersoon. In het begin verlaat ze haar man, ontmoet ze David en stort ze zich letterlijk in een relatie waar ze alleen maar nog veel pijn kan rooien.

Zodra ze vertrekt naar Italie weet ze dat dát afgelopen moet zijn. En daarom besluit ze een jaar celibaat door het leven te gaan, in ieder geval tijdens haar reis naar Italie, India en Indonesie (Bali).

Natuurlijk komt ze mannen tegen. Maar ze gaat ook om met vrouwen. En de mannen, daar lijkt ze gewoon beter mee op te kunnen schieten. In Italie, in India, ze houdt zich enkel bezig met het verwerken van haar vorige relaties, niet met een nieuwe vent. En nu ben ik het eigenlijk zat om alles te verdedigen, alles dat andere mensen dwars zit. Ik ben erg goed in het verdedigen van dingen, dat heb ik al een tijdje in de gaten. Het is in feite nergens voor nodig, maar soms moet je je anger kwijt, je frustraties, en dat was voor mij nu aan de hand.

Mijn conclusie: ik vind dat Elizabeth Gilbert lef had toen ze besloot haar man te verlaten en daarna een jaar te gaan reizen, de landen bezoeken die ze altijd al had willen bezoeken. Niet iedereen durft dat zomaar aan, waarschijnlijk zijn vele haters simpelweg jaloers. In Italië (Eat) probeert ze weer te genieten, zoekt ze pleasure in het eten dat in Italië met zoveel smaak wordt gegeten, ook leert ze daar de taal die haar als muziek in de oren klinkt: Italiaans. Het leuke is dat Gilbert haar ervaring met informatie afwisselt. Met boeiende informatie. Zo kom je erachter waar het Italiaans vandaan komt, waar bepaalde gebruiken vandaan komen. Dit houdt ze gedurende het hele boek vol en dat zorgt ervoor dat het boek echt blijft, nuchter en met beide benen op de grond.

Na Italië komt dan India (Pray), waar ze zich maandenlang in een ashram bevind. Haar lichaam probeert Gilbert dingen duidelijk te maken waar ze zich in eerste instantie tegen verzet, maar langzamerhand leert ze dingen los te laten. Dat is misschien wel een goede omschrijving van haar periode in India: de kunst van het loslaten door middel van meditatie en praying (Gilbert gelooft niet in de Christelijke God, maar meer in een Goddelijke energie die ze de naam God geeft).

Op Bali (Indonesië, Love) bezoekt ze dagelijks Ketut Liyer, de medicijnman die haar een aantal jaar eerder al had verteld dat Gilbert terug zou komen en dat ze elkaar veel zouden kunnen leren. Op Bali krijgt Elizabeth Gilbert de kans om balans/evenwicht te vinden tussen de elementen die ze eerder wist te ervaren: pleasure and divinity. En, uiteindelijk is daar natuurlijk Felipe. Het mooie is dat Gilbert echt bewust leert te kiezen, weet waar ze eerder over struikelde en nu echt naar zichzelf durft te en kan luisteren.

Gilbert is respectvol. Nooit wimpelt ze een waarheid van iemand of een religie af als onzin. Dit is haar verhaal, dit is haar leven. Dit zijn haar keuzes geweest en haar ervaringen nadat ze die keuzes maakte. Ze is tot de conclusie gekomen dat ze de goede keuzes maakte, en ik heb zo het gevoel dat ze daar helemaal gelijk in heeft. (Oh en Elizabeth Gilbert kan ook erg goed schrijven!)

I want God to play in my bloodstream the way sunlight amuses itself on water.

Vier in één

2010-09-10T14:22:00.003+02:00

Wel, het was een beetje stil. Ik ben een weekje op vakantie geweest (Vlieland! Into the Great Wide Open!) en heb dus weinig tijd gehad om te schrijven. Maar lezen doe ik altijd, dus here goes.

Over <1> Kleine Bij van Chris Cleave en <2> The Hunger Games Trilogy door Suzanne Collins.

Na Wolkenatlas van David Mitchell las ik wederom een erg goed boek: Kleine Bij door Chris Cleave. Een boek dat eigenlijk een vrij simpele verhaallijn heeft, wel verrassend en nieuw en dat zorgt er ook voor dat het blijft boeien. Het gaat over een meisje, Kleine Bij, dat is gevlucht uit haar geboorteland en in Engeland terecht is gekomen. In een opvangcentrum.

Ik was eerst bang dat het weer zo'n zielig verhaal ging worden over iemand die iets verschrikkelijks heeft meegemaakt. Wel, iets verschrikkelijks heeft het meisje zeker meegemaakt, maar zielig doet ze er niet over. Juist die nuchterheid maakt het verhaal zo verfrissend: zelfmedelijden is nergens te vinden en de manier waarop ze met haar ervaringen omgaat vindt ze vanzelfsprekend. Iedereen zou er op die manier mee omgaan, daar is ze van overtuigd.

De relatie die ze opbouwt met de andere hoofdpersoon in het boek voelen echt: een vrouw wiens man niet meer leeft en nu alleen voor haar zoontje moet zorgen. Haar zoontje die alleen luistert als hij wordt aangesproken met het woord 'Batman'.

Het einde is rustig, maar onverwacht. Je weet dat er iets gaat gebeuren, dan er wel iets móet gebeuren, maar wat het precies zal worden is je nooit duidelijk, totdat je het laatste woord van dit boek hebt gelezen. En zelfs dan blijft het nog broeien in je hoofd. Mooi, krachtig boek. Bovendien: erg goed geschreven en net zo goed vertaald.

Het volgende boek dat ik las was Mockingjay, het laatste deel van The Hunger Games-trilogy door Suzanne Collins. In 2008 kwam deel één uit, The Hunger Games. Een goede (Engelse) samenvatting die niet te veel weggeeft:

In the ruins of a place once known as North America lies the nation of Panem, a shining Capitol surrounded by twelve outlying districts. The Capitol is harsh and cruel and keeps the districts in line by forcing them all to send one boy and one girl between the ages of twelve and eighteen to participate in the annual Hunger Games, a fight to the death on live TV.

Sixteen-year-old Katniss Everdeen, who lives alone with her mother and younger sister, regards it as a death sentence when she steps forward to take her sister's place in the Games. But Katniss has been close to dead before—and survival, for her, is second nature. Without really meaning to, she becomes a contender. But if she is to win, she will have to start making choices that will weigh survival against humanity and life against love.

Ik wil niet te veel vertellen over de inhoud van deze trilogie, het enige dat ik kan zeggen is dat het de moeite waard is vanwege de goede schrijfstijl en een geloofwaardige plot. Het verveelt nooit, Katniss is een geloofwaardige 'heroine' die niet zomaar over zich heen laat lopen en doet wat ze zelf goed acht. Verdere pluspunten: heel leuke personages (Haymitch, Peeta, Finnick, etc.), goede cliffhangers, and most of all: Katniss is eerlijk. Niet alleen tegen zichzelf, maar ook tegen de mensen om haar heen. En dat is verfrissend.

Mockingjay, het derde boek na The Hunger Games en Catching Fire, is een waardige afsluiter. Het is een logische reactie op de gebeurtenissen in boeken één en twee en bovendien geloofwaardig. Wel ging het me zo nu en dan iets te snel: gebeurtenissen die enorm zijn leken te snel worden afgesloten. Dat kan ook iets zeggen over mijzelf: te snel willen. Als je wilt vlieg je zo door deze boeken heen, ik raad echter aan de tijd te nemen: de boeken zijn het waard.